पुणेकरांच्या प्रवासाचा प्रश्न गंभीर! ६१८० बसची गरज, पीएमपीच्या ताफ्यात अवघ्या २०४८; ४१३२ बसची तूट

By, wankhadepravin - September 21, 2026 08:30:38

0

विशेष प्रतिनिधी

पुणे : पुणे, पिंपरी-चिंचवड आणि पीएमआरडीए परिसरातील वाढती लोकसंख्या, वाहतूक कोंडी आणि सार्वजनिक परिवहनावरील वाढता ताण यामुळे पीएमपीएमएलच्या बसताफ्याचा प्रश्न पुन्हा ऐरणीवर आला आहे. शहराची सार्वजनिक वाहतूक सक्षम करण्यासाठी ६१८० बसची आवश्यकता असताना सध्या पीएमपीएमएलच्या ताफ्यात केवळ २०४८ बस आहेत. त्यामुळे तब्बल ४१३२ बसची तूट असल्याचे समोर आले आहे.

नवीन बस दाखल करण्याचे नियोजन असले, तरी मार्च २०२८ अखेर पीएमपीएमएलचा ताफा ४६१७ बसपर्यंतच पोहोचण्याचा अंदाज आहे. त्यामुळे त्या वेळीही आवश्यकतेच्या तुलनेत १५६३ बस कमी राहणार आहेत.

नगरसेविकेच्या प्रश्नातून बसताफ्याची तफावत समोर

पीएमपीएमएलच्या स्थापनेपासून पुणे आणि पिंपरी-चिंचवड महापालिकांनी दिलेला निधी, महामंडळाची आर्थिक स्थिती, आवश्यक बससंख्या आणि सध्याचा बसताफा याबाबत नगरसेविका सीमा युवराज बेलदरे यांनी प्रश्न उपस्थित केला होता. त्याला देण्यात आलेल्या उत्तरातून पीएमपीएमएलच्या बसव्यवस्थेतील मोठी तफावत समोर आली आहे.

आय-टीडीपीच्या अहवालानुसार, २०२६ अखेर पुणे महानगराची लोकसंख्या १.०३ कोटी गृहीत धरून प्रति एक लाख लोकसंख्येमागे ६० बस या निकषानुसार पीएमपीएमएलला ६१८० बस आवश्यक आहेत. मात्र, प्रत्यक्षात उपलब्ध बससंख्या २०४८ इतकीच आहे. त्यामुळे आवश्यकतेच्या तुलनेत सध्याचा ताफा सुमारे एकतृतीयांश असल्याचे दिसून येते.

पीएमपीएमएलच्या मालकीच्या केवळ ६५८ बस

सध्याच्या २०४८ बसपैकी पीएमपीएमएलच्या मालकीच्या केवळ ६५८ बस आहेत. त्यामध्ये ४५४ सीएनजी आणि २०४ डिझेल बसचा समावेश आहे. उर्वरित १३९० बस भाडेतत्त्वावर घेण्यात आल्या आहेत.

एसटीच्या १२५ बसस्थानकांवर उभारणार ‘हिरकणी कक्ष’; स्तनदा मातांसाठी सुरक्षित आणि खासगी सुविधा

भाडेतत्त्वावरील बसमध्ये :

७७० सीएनजी बस
६२० इलेक्ट्रिक बस

यांचा समावेश आहे. पीएमपीएमएलच्या माहितीनुसार, सध्या ताफ्यातील सर्व २०४८ बस कार्यरत आहेत.

नव्या २५६९ बस दाखल करण्याचे नियोजन

बसताफा वाढविण्यासाठी पुणे आणि पिंपरी-चिंचवड महापालिकांच्या निधीतून ५०० सीएनजी बस, तर पीएमआरडीएच्या निधीतून आणखी ५०० सीएनजी बस खरेदी करण्याची प्रक्रिया सुरू आहे.

याशिवाय केंद्र सरकारच्या पीएम ई-ड्राईव्ह योजनेअंतर्गत १००० इलेक्ट्रिक बस उपलब्ध करून घेण्यासाठी निविदा प्रक्रिया पूर्ण झाल्याचे सांगण्यात आले आहे. आणखी ४०० आणि ५०० सीएनजी बस उपलब्ध करून घेण्याची प्रक्रियाही हाती घेण्यात आली आहे.

या सर्व नियोजनातून मार्च २०२८ अखेर पीएमपीएमएलच्या ताफ्यात २५६९ नव्या बस दाखल करण्याचे उद्दिष्ट ठेवण्यात आले आहे. त्यानंतर एकूण बससंख्या ४६१७ पर्यंत पोहोचण्याचा अंदाज आहे.

नव्या बसनंतरही १५६३ बसची कमतरता

नव्या बस दाखल झाल्यानंतर पीएमपीएमएलचा ताफा वाढणार असला, तरी ६१८० बसच्या आवश्यकतेच्या तुलनेत १५६३ बसची तूट कायम राहणार आहे. त्यामुळे केवळ नवीन बस खरेदी करून सार्वजनिक वाहतुकीची गरज पूर्ण होणार नसून, वाढती लोकसंख्या आणि प्रवासीसंख्या लक्षात घेऊन दीर्घकालीन नियोजन करण्याचे आव्हान महामंडळासमोर आहे.

यापूर्वीही पीएमपीएमएलच्या बसताफ्यात वाढ करण्याच्या योजना जाहीर करण्यात आल्या आहेत. मात्र, बस उपलब्ध होण्याची वेळ, पायाभूत सुविधा आणि जुन्या बस टप्प्याटप्प्याने सेवेतून बाद होणे, या बाबींचाही ताफ्याच्या प्रत्यक्ष क्षमतेवर परिणाम होऊ शकतो.

३२ बस स्क्रॅप कंडिशनमध्ये

पीएमपीएमएलकडे सध्या ३२ बस नादुरुस्त असून त्या स्क्रॅप कंडिशनमध्ये आहेत. या बसच्या विल्हेवाटीसाठी मेटल स्क्रॅप ट्रेड कॉर्पोरेशनमार्फत लिलाव प्रक्रिया सुरू आहे.

पीएमपीएमएलच्या धोरणानुसार, १२ वर्षांचे आयुर्मान पूर्ण झालेल्या किंवा ८ लाख ४० हजार ४०० किलोमीटर अंतर पूर्ण केलेल्या बस संचलनातून बाद केल्या जातात. त्यामुळे नवीन बस ताफ्यात दाखल होत असतानाच जुन्या बस कमी होणार आहेत.

सार्वजनिक वाहतूक सक्षम करण्याचे आव्हान कायम

पुणे आणि पिंपरी-चिंचवड परिसरातील वाढती प्रवासीसंख्या लक्षात घेता, पीएमपीएमएलसमोरील बसताफ्याची कमतरता दूर करणे महत्त्वाचे ठरणार आहे. मार्च २०२८पर्यंत प्रस्तावित बस दाखल झाल्यानंतरही आवश्यकतेपेक्षा ताफा कमी राहणार असल्याने सार्वजनिक वाहतुकीची मागणी पूर्ण करण्याचे आव्हान कायम राहणार आहे.