सेमी कंडक्टर उत्पादन ते मोबाईल उत्पादन; मोदी सरकारची तब्बल 2.19 लाख कोटी रुपयांच्या प्रकल्पांना मंजुरी!!

By, wankhadepravin - July 15, 2026 05:00:45

0

वृत्तसंस्था

नवी दिल्ली : पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या अध्यक्षतेखालील केंद्रीय मंत्रिमंडळाने आज 2.19 लाख कोटी रुपयांच्या विविध विकास प्रकल्पांना मंजुरी दिली. यामध्ये मोबाईल उत्पादन, सेमीकंडक्टर उत्पादन आणि अन्य योजनांचा समावेश आहे. मोबाईल उत्पादन योजनेसाठी 62, 500कोटी रुपयांची तरतूद केली. त्याचबरोबर पंतप्रधान नरेंद्र मोदींचा लोकसभा मतदारसंघ काशी मधील विकास कामांसाठी सुमारे २५००० कोटींची तरतूद केली.

सेमी कण्डक्टर इकोसिस्टीम

भारताची सेमीकंडक्टर डिझाइन आणि उत्पादन परिसंस्था (ecosystem) विकसित करण्यासाठी १,२७,५०० कोटी रुपयांच्या एकूण तरतुदीसह ‘सेमीकॉन २.०’ (Semicon 2.0) ला मंजुरी दिली आहे. केंद्रीय मंत्री अश्विनी वैष्णव म्हणाले, “सेमीकंडक्टर उद्योग हा पायाभूत स्वरूपाचा आहे; मोबाईल फोन किंवा कॅमेरा असो, फ्रिज-टीव्ही-एसी यांसारखी घरगुती उपकरणे असोत, स्कूटर-कार-गाड्या यांसारखी वाहने असोत किंवा अगदी क्षेपणास्त्रे असोत, या सर्व आधुनिक उत्पादनांसाठी सेमीकंडक्टर चिप्स अत्यंत आवश्यक आहेत. इलेक्ट्रॉनिक्स हे स्वतःच एक प्रमुख क्षेत्र म्हणून उदयास आले आहे आणि या उपक्रमामध्ये आता संपूर्ण इलेक्ट्रॉनिक्स मूल्य साखळीचा (value chain) समावेश होतो.

इलेक्ट्रॉनिक्स मूल्य साखळीचा विचार करा, तिची सुरुवात कच्च्या खनिजांपासून बनवल्या जाणाऱ्या ‘सिलिकॉन इंगॉट्स’पासून (silicon ingots) होते. त्यानंतर, या इंगॉट्सचे पातळ तुकडे करून ‘वेफर्स’ (wafers) तयार केले जातात आणि मग त्यावर ‘फॅब्रिकेशन’ची प्रक्रिया केली जाते. फॅब्रिकेशन ही अत्यंत गुंतागुंतीची प्रक्रिया आहे. फॅब्रिकेशन समजून घेण्यासाठी, तुमच्या हाताच्या नखावर तुमचे नाव लिहिण्याची कल्पना करा—ते नक्कीच शक्य आहे; पण त्याच नखावर संपूर्ण रामायण किंवा महाभारत लिहिण्यास सांगितले तर? नेमकी तशाच प्रकारची अचूकता आणि सूक्ष्म तपशील फॅब्रिकेशन प्रक्रियेत आवश्यक असतात. दुसऱ्या भागात दर्शविलेली फॅब्रिकेटेड वेफर/सेमीकंडक्टर फॅबची पायरी ही एका अत्यंत जटिल प्रक्रियेचे प्रतिनिधित्व करते.”

शेतकरी कर्जमाफीसाठी मोठा दिलासा; २३ लाख शेतकऱ्यांना प्रोत्साहनपर लाभ!!

केंद्रीय मंत्री अश्विनी वैष्णव म्हणाले, “मानवी संस्कृतीतील सर्वात गुंतागुंतीच्या उत्पादन प्रक्रियेचा विचार केला, तर ती म्हणजे सेमीकंडक्टरचे उत्पादन होय. त्यानंतर येते ATMP (असेंब्ली, टेस्टिंग, मार्किंग आणि पॅकेजिंग), ज्यामध्ये ती सूक्ष्म चिप वेगळी केली जाते. त्यानंतर, रेझिस्टर्स, कॅपॅसिटर्स, थर्मिस्टर्स, फ्यूजेस, कनेक्टर्स आणि इंडक्टर्स यांसारख्या ‘पॅसिव्ह एलिमेंट्स’चे (निष्क्रिय घटकांचे) ‘सब-असेंब्लीज’मध्ये एकत्रीकरण केले जाते आणि अखेरीस अंतिम उत्पादन तयार होते… PLI 1.0, आयटी (IT) हार्डवेअरसाठीची PLI आणि आगामी मोबाईल फोन उत्पादन योजना यांसारख्या योजना या संपूर्ण मूल्य साखळीचा (व्हॅल्यू चेनचा) समावेश होतो.”

– १ लाख कोटींची निर्यात अपेक्षित

अश्विनी वैष्णव म्हणाले, “यामधून सुमारे ४ लाख कोटी रुपयांची गुंतवणूक, २ लाख कोटी रुपयांचे उत्पादन आणि १ लाख कोटी रुपयांची निर्यात होण्याची अपेक्षा आहे. ‘सेमिकॉन २.०’ च्या अंमलबजावणीमुळे प्रत्यक्ष आणि अप्रत्यक्ष अशा दोन्ही प्रकारच्या रोजगाराच्या संधी निर्माण होतील. हा एक पायाभूत उद्योग आहे; येथे तयार होणाऱ्या चिप्सचा वापर इतर अनेक क्षेत्रांमध्ये केला जातो. यामधून सुमारे ४ लाख कोटी रुपयांची गुंतवणूक, २ लाख कोटी रुपयांचे उत्पादन आणि १ लाख कोटी रुपयांची निर्यात होण्याची अपेक्षा आहे. ‘सेमिकॉन २.०’ च्या अंमलबजावणीमुळे प्रत्यक्ष आणि अप्रत्यक्ष अशा दोन्ही प्रकारच्या रोजगाराच्या संधी निर्माण होतील.”

– वाराणसीच्या विकासासाठी 25000 कोटींची तरतूद

वाराणसीत दरवर्षी सुमारे १५ कोटी पर्यटक काशीला भेट देतात. आज पायाभूत सुविधांच्या पुढील टप्प्यातील विकासासाठी दोन महत्त्वाच्या प्रकल्पांना मंजुरी देण्यात आली आहे. पहिला प्रकल्प म्हणजे वरुण नदीच्या समांतर जाणारा पूर्णपणे सहा-लेन आणि चार-लेन असलेला ‘एलिव्हेटेड कॉरिडॉर’ म्हणजेच ‘वरुण एक्सप्रेस वे’. नकाशावर पाहिल्यास, हा मार्ग वरुण नदीच्या संपूर्ण प्रवाहाच्या दिशेने जातो. या नदीलगत ४३ किलोमीटर लांबीचा एलिव्हेटेड कॉरिडॉर उभारला जाईल. यासाठी १०,९९८ कोटी रुपयांची गुंतवणूक केली जाणार असून, हा प्रकल्प ‘एचएएम’ (HAM – हायब्रिड ॲन्युइटी मॉडेल) अंतर्गत विकसित केला जाईल आणि तो साधारण चार वर्षांत पूर्ण होण्याची अपेक्षा आहे.” ते पुढे म्हणाले, “दुसरा प्रकल्प म्हणजे काशी मध्ये गंगा नदीच्या समांतर जाणारा पूर्णपणे सहा-लेनचा एलिव्हेटेड कॉरिडॉर. येथून सुरू होऊन नदीच्या कडेने जाणारा आणि आयआयटी-बीएचयू (बनारस हिंदू विद्यापीठ) जवळून जात लंका चौक व रामनगरच्या दिशेने जाणारा हा मार्ग असेल; यात एका सिग्नेचर ब्रिजची (केबल-स्टेयड पुलाची) निर्मिती केली जाईल. वरुण एलिव्हेटेड कॉरिडॉर आणि गंगा एलिव्हेटेड कॉरिडॉर यांमुळे शहराच्या वाहतूक कोंडीची समस्या पूर्णपणे सुटेल. गंगा नदीच्या समांतर जाणारा हा एलिव्हेटेड कॉरिडॉर ४६ किलोमीटर लांबीचा असेल आणि तो १४,४४८ कोटी रुपये खर्च करून उभारला जाईल.”