राज ठाकरेंची SIR रद्द करण्याची मागणी; फडणवीसांनी 9 मुद्द्यांत दिलं उत्तर, म्हणाले- मतदारांनी नाव तपासणं महत्त्वाचं

By, wankhadepravin - October 6, 2026 04:00:17

0

विशेष प्रतिनिधी

मुंबई : महाराष्ट्रातील मतदार यादीच्या विशेष सखोल पुनरीक्षणावरून (SIR) सत्ताधारी आणि विरोधकांमध्ये आरोप-प्रत्यारोप सुरू आहेत. मनसे अध्यक्ष राज ठाकरे यांनी ४ ऑक्टोबर रोजी मुंबईत झालेल्या ‘गर्जना मोर्चा’त महाराष्ट्रातील SIR रद्द करण्याची मागणी केली. तसेच यापुढे निवडणुका बॅलेट पेपरवर घेण्यात याव्यात, अशी मागणीही त्यांनी केली. त्यानंतर मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी SIR प्रक्रियेबाबत ९ मुद्दे मांडत मतदार यादीतील आकडेवारी आणि नागरिकांना उपलब्ध असलेल्या प्रक्रियेची माहिती दिली आहे.

मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्म ‘एक्स’वर पोस्ट करत म्हटले की, प्रत्येक पात्र नागरिकाला मतदानाचा अधिकार मिळावा आणि मतदार यादीतील नोंदी अचूक व विश्वासार्ह राहाव्यात, यासाठी SIR ही महत्त्वाची प्रक्रिया आहे. महाराष्ट्रातील SIR 2026 अंतर्गत ३१ ऑगस्ट २०२६ रोजी प्रारूप मतदार यादी प्रसिद्ध करण्यात आली आहे.

फडणवीसांनी सांगितलेले SIRचे 9 मुद्दे

1. SIRपूर्वी 9.78 कोटींहून अधिक मतदार

SIR प्रक्रिया सुरू होण्यापूर्वी महाराष्ट्रातील ९.७८ कोटींहून अधिक मतदार हे प्रारूप मतदार यादीच्या पुनरीक्षणासाठी आधारभूत यादीत होते.

2. प्रारूप यादीत 7.71 कोटींहून अधिक मतदार

३१ ऑगस्ट २०२६ रोजी प्रसिद्ध झालेल्या प्रारूप मतदार यादीत ७.७१ कोटींहून अधिक मतदारांचा समावेश करण्यात आला आहे. उपलब्ध आकडेवारीनुसार ९.७८ कोटींच्या तुलनेत सुमारे २.०७ कोटी नोंदी प्रारूप यादीत दिसत नाहीत.

3. काही नावे प्रारूप यादीत का नाहीत?

जुन्या मतदार यादीतील ज्या मतदारांची गणना प्रपत्रे प्राप्त झाली नाहीत, त्यांची नावे गैरहजर, स्थलांतरित, मृत, अन्यत्र नोंद झालेली (दुबार नोंदणी) किंवा अन्य कारणांमुळे प्रारूप मतदार यादीत समाविष्ट करण्यात आलेली नाहीत, अशी माहिती फडणवीसांनी दिली.

4. ASDD यादीही प्रसिद्ध

अशा मतदारांची ASDD म्हणजे Absent, Shifted, Dead, Duplicate अशी यादी प्रसिद्ध करण्यात आली आहे. नागरिकांना आपल्या EPIC क्रमांकाच्या आधारे नाव तपासता येणार असून मतदान केंद्रनिहाय ASDD यादी डाउनलोड करण्याची सुविधाही उपलब्ध आहे.

5. नाव नसलेल्या पात्र मतदारांना संधी

प्रारूप मतदार यादीत नाव नसलेल्या पात्र मतदारांना प्रपत्र-6 आणि घोषणापत्राद्वारे मतदार यादीत नाव समाविष्ट करण्यासाठी अर्ज करता येणार आहे.

6. नवमतदारांनाही अर्ज करता येणार

१ ऑक्टोबर २०२६ रोजी किंवा त्यापूर्वी १८ वर्षे पूर्ण करणाऱ्या नवमतदारांनाही प्रपत्र-६ द्वारे मतदार यादीत नाव नोंदवण्यासाठी अर्ज करता येणार आहे.

‘मराठीला ज्ञानभाषा बनवणार’; AIपासून स्पेस टेक्नॉलॉजीपर्यंत फडणवीसांचा मोठा प्लॅन

7. ऑनलाइन आणि ऑफलाइन अर्जाची सुविधा

मतदारांना भारत निवडणूक आयोगाच्या Voter Services Portal वर ऑनलाइन अर्ज करता येणार आहे. तसेच संबंधित मतदार नोंदणी अधिकाऱ्याकडे ऑफलाइन पद्धतीनेही अर्ज करण्याची सुविधा आहे.

8. मतदार यादी ऑनलाइन तपासता येणार

प्रारूप मतदार यादी आणि SIR अंतर्गत ASDD यादी मुख्य निवडणूक अधिकारी, महाराष्ट्र यांच्या संकेतस्थळावर उपलब्ध आहे. नागरिकांना EPIC क्रमांक, वैयक्तिक तपशील किंवा मोबाईल क्रमांकाच्या माध्यमातून आपले नाव तपासता येणार आहे.

9. पडताळणीनंतर अंतिम यादीत नावाचा समावेश

योग्य पडताळणीनंतर पात्र मतदारांची नावे अंतिम मतदार यादीत समाविष्ट करण्यात येतील. त्यामुळे प्रत्येक पात्र नागरिकाने प्रारूप मतदार यादीत आपले नाव तपासावे आणि आवश्यक असल्यास विहित प्रक्रियेद्वारे अर्ज करावा, असे फडणवीसांनी सांगितले.

राज ठाकरेंची नेमकी मागणी काय?

४ ऑक्टोबर रोजी मुंबईत झालेल्या ‘विराट गर्जना मोर्चा’मध्ये राज ठाकरे आणि उद्धव ठाकरे एकाच मंचावर आले होते. या आंदोलनात SIR प्रक्रिया रद्द करणे आणि भविष्यात बॅलेट पेपरवर निवडणुका घेणे या प्रमुख मागण्या मांडण्यात आल्या. राज ठाकरे यांनी महाराष्ट्रातील SIRमधून मोठ्या संख्येने मतदारांची नावे प्रारूप यादीतून गायब झाल्याचा दावा करत या प्रक्रियेवर प्रश्न उपस्थित केले.

राज ठाकरे यांनी २०२४ च्या निवडणुकांमध्ये मतदारसंख्येत मोठी वाढ झाल्याचा दावा करत या वाढीबाबतही प्रश्न उपस्थित केले. SIRच्या माध्यमातून आता मोठ्या संख्येने मतदारांची नावे वगळली जात असल्याचा आरोप त्यांनी केला. मात्र, ही मते आणि आरोप हे राज ठाकरे यांच्या भूमिकेचा भाग आहेत; निवडणूक आयोगाने SIR ही मतदार यादी अधिक अचूक करण्यासाठीची प्रक्रिया असल्याचे सांगितले आहे.

आता मतदारांसमोर फडणवीसांचा संदेश

SIRवरून राज ठाकरे आणि विरोधकांकडून प्रश्न उपस्थित केले जात असताना फडणवीसांनी प्रक्रियेची आकडेवारी आणि पुढील कार्यपद्धती स्पष्ट केली आहे. त्यामुळे आता प्रारूप मतदार यादीत आपले नाव आहे की नाही, तसेच नाव नसल्यास ते समाविष्ट करण्यासाठी कोणती प्रक्रिया करायची, याकडे मतदारांचे लक्ष आहे.