Rocket Vikram-1 : भारताचे पहिले खासगी ऑर्बिटल रॉकेट प्रक्षेपण यशस्वी; 450 किमी वर कक्षेत पोहोचले; PM मोदींनी केले अभिनंदन

By, wankhadepravin - July 19, 2026 07:00:00

0

वृत्तसंस्था

नवी दिल्ली : Rocket Vikram-1 हैदराबादच्या स्कायक्रूट एरोस्पेसने आज शनिवार, 18 जुलै रोजी भारताचे पहिले खासगी ऑर्बिटल रॉकेट विक्रम-1 प्रक्षेपित केले. ही चाचणी पहिल्याच प्रयत्नात यशस्वी झाली. हे प्रक्षेपण आंध्र प्रदेशातील श्रीहरिकोटा येथून दुपारी 12:05 वाजता करण्यात आले. यापूर्वी हे प्रक्षेपण 11:30 वाजता होणार होते, परंतु प्रक्षेपणाच्या 5 मिनिटे आधी काउंटडाउन थांबवण्यात आले. काही काळ थांबवल्यानंतर ते पुन्हा सुरू करण्यात आले.Rocket Vikram-1

कंपनीने 2022 मध्ये विक्रम-S सबऑर्बिटल रॉकेट प्रक्षेपित केले होते, जे 89.5 किमी उंचीपर्यंत पोहोचले होते. आता विक्रम-1 पृथ्वीच्या 450 किमी x 450 किमीच्या वर्तुळाकार खालच्या कक्षेत पोहोचले आहे.Rocket Vikram-1

महाराष्ट्राचा ड्रग्स विरोधी लढा अधिक तीव्र; व्यूहरचना आणि कृती आराखड्या बाबत मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीसांच्या सूचना

सोन्याचे कलाम, साराभाई आणि सी.व्ही. रमणही पाठवले गेले

या लॉन्चिंगला ‘मिशन आगमन’ असे नाव देण्यात आले आहे. या अंतर्गत विक्रम-1 रॉकेटने तंत्रज्ञान आणि कलेशी संबंधित पेलोड्स अंतराळात पाठवले आहेत:

व्यावसायिक आणि तंत्रज्ञान पेलोड्स:

ग्रह स्पेसचा तंत्रज्ञान पेलोड.
कॉस्मोसर्व स्पेसचा पेलोड.
डीक्यूब्डचा अवकाश संशोधनाशी संबंधित पेलोड.
स्कायक्रूट एरोस्पेसचा स्वतःचा इन-हाउस स्कोप पेलोड.
18 कॅरेट सोन्यापासून बनवलेली कलाकृतीही अंतराळात पाठवण्यात आली

कॉस्मोस डायमंड्सची ‘कॉस्मिक ब्लूम’ ही कलाकृती आणि एक खास मायक्रो-आर्ट पीस देखील रॉकेटमध्ये पाठवण्यात आला आहे. हा मायक्रो-आर्ट पीस 18 कॅरेट सोन्यापासून बनवलेला एक छोटा रॉकेट आहे. यावर वैज्ञानिक सर सी. व्ही. रमण, डॉ. विक्रम साराभाई आणि डॉ. कलाम यांच्या सूक्ष्म मूर्ती कोरण्यात आल्या आहेत.

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी हाताने लिहिलेले एक पोस्टकार्ड देखील रॉकेटमध्ये पाठवण्यात आले आहे, ज्यावर ‘वंदे मातरम’ हे शब्द कोरलेले आहेत.

संपूर्ण रॉकेट हलक्या कार्बन-कंपोझिटपासून बनवलेले आहे

विक्रम-१ पूर्णपणे हलक्या आणि मजबूत कार्बन-कंपोझिट संरचनेने बनवलेले पहिले ऑर्बिटल रॉकेट आहे. कार्बन फायबर स्टीलच्या तुलनेत पाचपट हलके असते. यामुळे रॉकेटचे वजन कमी होते, ज्यामुळे त्याची इंधन कार्यक्षमता वाढते. रॉकेटला ऊर्जा देण्यासाठी यात तीन सॉलिड-फ्यूल स्टेज आणि एक लिक्विड ऑर्बिटल ॲडजस्टमेंट मॉड्यूल देण्यात आले आहे.

तीन सॉलिड-फ्यूल स्टेज

याला तुम्ही रॉकेटच्या खाली लावलेल्या तीन अत्यंत शक्तिशाली ‘बूस्टर्स’प्रमाणे समजू शकता, ज्यात दारूगोळ्यासारखे घन इंधन (सॉलिड केमिकल) भरलेले असते.

रॉकेटला जमिनीवरून उचलून आकाशाकडे ढकलण्यासाठी सुरुवातीला खूप मोठ्या ताकदीची गरज असते. हे तिन्ही सॉलिड स्टेज एक-एक करून जळतात आणि रॉकेटला सुरुवातीचा धक्का देऊन त्याला अंतराळाच्या सीमेवरील लो अर्थ ऑर्बिटजवळ पोहोचवतात.

लिक्विड ऑर्बिटल ॲडजस्टमेंट मॉड्यूल

हे रॉकेटच्या वरच्या भागात बसवलेले एक अत्यंत सूक्ष्म आणि स्मार्ट द्रव इंधनाचे छोटे इंजिन असते. जेव्हा रॉकेट अंतराळात पोहोचते, तेव्हा घन इंधन उपयोगी पडत नाही कारण ते आपल्या इच्छेनुसार चालू किंवा बंद करता येत नाही. येथे ‘लिक्विड मॉड्यूल’ कामाला येते.

हे अंतराळात उपग्रहाला योग्य दिशा देण्यासाठी, रॉकेटचा वेग कमी-जास्त करण्यासाठी आणि उपग्रहाला त्याच्या निश्चित कक्षेत ‘अ‍ॅडजस्ट’ म्हणजेच स्थापित करण्याचे काम करते.