Cough Syrup : सिरप आता डॉक्टरांच्या प्रिस्क्रिप्शनवरच मिळेल:सरकारने औषध खरेदीचे नियम बदलले; मध्य प्रदेशात दूषित सिरपमुळे 26 मुलांचा मृत्यू झाला होता

By, wankhadepravin - June 17, 2026 05:00:41

0

वृत्तसंस्था

नवी दिल्ली : Cough Syrup कफ सिरप आता डॉक्टरांच्या प्रिस्क्रिप्शनशिवाय खरेदी करता येणार नाहीत. केंद्र सरकारने औषध नियमांमध्ये बदल केले आहेत. यानुसार, सिरपला आता त्या यादीतून वगळण्यात आले आहे, ज्यात औषधे थेट दुकानातून खरेदी करता येत होती.Cough Syrup

सरकारचे म्हणणे आहे की, यामुळे सिरप-आधारित औषधांवर देखरेख आणि गुणवत्ता नियंत्रण मजबूत होईल. तसेच, सिरप उत्पादक आणि विक्रेत्याला परवाना आणि गुणवत्ता नियंत्रणाशी संबंधित कठोर नियमांचे पालन करावे लागेल.Cough Syrup

महाराष्ट्र पोलीस दलाच्या आधुनिकीकरणासाठी केंद्राची 733.28 कोटी रुपयांची योजना मंजूर!!

मध्य प्रदेशात ऑक्टोबर 2025 मध्ये दूषित सिरपमुळे 26 मुलांचा मृत्यू झाला होता.

सिरपला यादीतून वगळले

नवीन व्यवस्थेनुसार, ड्रग्स रूल्स, 1945 च्या अनुसूची K मध्ये बदल करण्यात आले आहेत. या अनुसूचीमध्ये त्या औषधांचा समावेश होता, ज्यांना काही नियमांमध्ये सूट देण्यात आली होती. आता या यादीतून सिरपला वगळण्यात आले आहे.

तीन वर्षांपूर्वी गुणवत्ता चाचणी अनिवार्य केली होती

औषध सुरक्षा आणि गुणवत्तेबाबत केंद्र सरकारने गेल्या काही वर्षांत अनेक पावले उचलली आहेत. 2022-23 मध्ये भारतात बनवलेल्या काही कफ सिरप औषधांबाबत आंतरराष्ट्रीय स्तरावर प्रश्न उपस्थित झाले होते. आफ्रिकन देश आणि उझबेकिस्तानमध्ये मुलांच्या मृत्यूच्या घटनांनंतर भारतीय औषधांच्या गुणवत्तेवर देखरेख वाढवण्यात आली होती.

यानंतर, सरकारने कफ सिरपच्या निर्यातीपूर्वी सरकारी प्रयोगशाळेत अनिवार्य चाचणीची व्यवस्था लागू केली. त्याचबरोबर, औषध उत्पादन युनिट्ससाठी गुड मॅन्युफॅक्चरिंग प्रॅक्टिस (GMP) मानके देखील कठोर करण्यात आली. अनेक कंपन्यांचे परवाने निलंबित करण्यात आले आणि उत्पादन युनिट्सवर कारवाई करण्यात आली.

सामान्य लोकांंकडून सूचना आणि हरकती मागवण्यात आल्या होत्या

मंत्रालयाने सांगितले की, या बदलापूर्वी, 29 डिसेंबर 2025 रोजी मसुदा अधिसूचना जारी करून सामान्य नागरिक आणि संबंधित पक्षांकडून सूचना आणि आक्षेप मागवण्यात आले होते.

सरकारने सांगितले की, नियमांमध्ये सुधारणा करण्यापूर्वी देशातील सर्वोच्च वैधानिक तांत्रिक सल्लागार संस्था Drugs Technical Advisory Board (DTAB) शी सल्लामसलत करण्यात आली होती. अधिसूचनेत म्हटले आहे की, केंद्र सरकारने ड्रग्स अँड कॉस्मेटिक्स ॲक्ट, 1940 च्या कलम 12 आणि 33 अंतर्गत मिळालेल्या अधिकारांचा वापर करून ही सुधारणा केली होती.

ड्रग्स रूल्स, 1945, ड्रग्स अँड कॉस्मेटिक्स ॲक्ट, 1940 अंतर्गत तयार करण्यात आले आहेत. हे नियम भारतात औषधांचे उत्पादन, विक्री आणि वितरण नियंत्रित करतात.

2023-24 मध्ये झालेले प्रमुख बदल

कफ सिरपच्या निर्यातीपूर्वी गुणवत्ता चाचणी अनिवार्य करण्यात आली.
औषध उत्पादन युनिट्ससाठी सुधारित GMP मानके लागू करण्यात आली.
गुणवत्ता मानकांचे उल्लंघन करणाऱ्या अनेक औषध कंपन्यांवर कारवाई करण्यात आली.
राज्य आणि केंद्राच्या औषध नियंत्रण विभागांच्या संयुक्त तपासण्या वाढवण्यात आल्या.

हा नवीन नियम महत्त्वाचा का आहे

तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे की, सिरप-आधारित औषधांमध्ये लिक्विड, फ्लेवरिंग एजंट आणि इतर रसायनांचा वापर केला जातो. अशा परिस्थितीत, त्यांच्या उत्पादन आणि साठवणुकीतील एक लहानशी चूक देखील गुणवत्तेवर परिणाम करू शकते. सिरपला अनुसूची-K च्या सूट असलेल्या यादीतून वगळणे हे सरकारच्या त्याच रणनीतीचा भाग मानले जात आहे.

मध्य प्रदेशात दूषित कफ सिरपमुळे 26 मुलांचा मृत्यू झाला होता

मध्य प्रदेशातील छिंदवाडा जिल्ह्यात ऑक्टोबर 2025 मध्ये दूषित कफ सिरपमुळे 26 मुलांचा मृत्यू झाला होता. तर, मुलांच्या मृत्यूचे कारण ठरलेल्या कोल्ड्रिफ कफ सिरप बनवणाऱ्या श्रीसन फार्मा कंपनीचे संचालक गोविंद रंगनाथन यांना अटक करण्यात आली.