रशियाने म्हटले- भारत इतर देशांकडून तेल खरेदीस मुक्त; यात काही चुकीचे नाही, पण रशियन तेल खरेदी थांबवल्याची माहिती नाही

By, Pravin Wankhade - February 6, 2026 07:00:53

0

वृत्तसंस्था

मॉस्को : रशियाने बुधवारी सांगितले की, भारत कोणत्याही देशाकडून कच्चे तेल खरेदी करण्यास पूर्णपणे स्वतंत्र आहे. रशियाचे प्रवक्ते दिमित्री पेस्कोव म्हणाले की, रशिया कधीही भारताचा एकमेव ऊर्जा भागीदार राहिला नाही आणि पुरवठ्यातील बदलांना असामान्य किंवा चुकीचे मानले जाऊ शकत नाही.

पेस्कोव यांनी पत्रकार परिषदेत सांगितले की, मॉस्कोला भारताकडून रशियन तेल खरेदी थांबवण्याबाबत कोणताही अधिकृत संदेश मिळालेला नाही. त्यांनी एक दिवसापूर्वीही हीच गोष्ट पुन्हा सांगितली होती की, नवी दिल्लीकडून असे कोणतेही संकेत आलेले नाहीत.

ट्रम्प यांचा दावा- भारत रशियन तेल खरेदी करणे बंद करेल

पेस्कोव्ह यांचे हे विधान अशा वेळी आले आहे, जेव्हा अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष ट्रम्प यांनी सोमवारी सांगितले होते की, भारताने अमेरिकेसोबत झालेल्या व्यापार कराराअंतर्गत रशियाकडून तेल खरेदी थांबवण्यास सहमती दर्शवली आहे.

राज्याच्या औद्योगिक भविष्यासाठी भक्कम पायाभरणी; सर्व एक्सप्रेस वे आणि न्यू टाऊनच्या कामाला गती!!

डोनाल्ड ट्रम्प यांनी सोमवारी घोषणा केली होती की, अमेरिका आणि भारत यांच्यात एक व्यापार करार झाला आहे. याअंतर्गत अमेरिकेने भारतीय वस्तूंवर लागणारे शुल्क (टॅरिफ) 50% वरून 18% पर्यंत कमी करण्यास सहमती दर्शवली आहे.

या बदल्यात ट्रम्प यांचा दावा आहे की, भारत रशियाकडून तेल खरेदी करणे थांबवेल आणि व्यापाराशी संबंधित अडथळे देखील कमी करेल. भारताने त्यांच्या या घोषणेवर ना स्वीकार केला आहे ना ती फेटाळली आहे.

रशियन प्रवक्त्या म्हणाल्या – तेल खरेदी दोन्ही देशांसाठी फायदेशीर

रशियन परराष्ट्र मंत्रालयाच्या प्रवक्त्या मारिया जखारोवा यांनी रशिया आणि भारत यांच्यातील हायड्रोकार्बन व्यापार सुरू ठेवण्याबद्दल सांगितले. त्या म्हणाल्या, भारताची रशियन हायड्रोकार्बनची खरेदी दोन्ही बाजूंसाठी फायदेशीर आहे. यामुळे जागतिक ऊर्जा बाजारात स्थिरता राखण्यास मदत होते. आम्ही आमच्या भारतीय भागीदारांसोबत जवळचे सहकार्य सुरू ठेवण्यास तयार आहोत.

दरम्यान, रशियाच्या ऊर्जा विश्लेषकांनी सांगितले की, भारतीय रिफायनर्ससाठी रशियन क्रूड पूर्णपणे बदलणे व्यावहारिक नाही.

नॅशनल एनर्जी सिक्युरिटी फंडचे तज्ज्ञ इगोर युशकोव यांनी सांगितले की, अमेरिकन तेल बहुतेक हलक्या ग्रेडचे असते, तर रशिया भारताला जड आणि सल्फरयुक्त उराल्स क्रूड पुरवतो, ज्याचा वापर भारतीय रिफायनरीज करतात. त्या म्हणाल्या, “भारताला अमेरिकन तेल इतर ग्रेडसोबत मिसळावे लागेल, ज्यामुळे खर्च वाढेल.”

तज्ञांचे म्हणणे आहे – रशियाइतके तेल पुरवणे अमेरिकेसाठी कठीण

ऊर्जा तज्ञ इगोर युशकोव यांनी असेही सांगितले की रशिया भारताला दररोज 1.5 ते 2 दशलक्ष बॅरल तेल पाठवतो. ही खूप मोठी मात्रा आहे. अमेरिका इतक्या मोठ्या प्रमाणात तेल भारताला सहज पुरवू शकत नाही. अमेरिकेकडे इतकी क्षमता किंवा तयार पुरवठा साखळी नाही जी इतक्या लवकर आणि इतक्या मोठ्या प्रमाणात जुळू शकेल.

जर भारताने अचानक रशियन तेल खरेदी करणे पूर्णपणे थांबवले आणि अमेरिका किंवा इतर कोणाकडून तेल घेण्याचा प्रयत्न केला, तर अमेरिकेसाठी इतके जास्त तेल उपलब्ध करून देणे कठीण होईल. यामुळे भारतात तेलाची कमतरता निर्माण होऊ शकते किंवा किमती खूप वाढू शकतात.

ऊर्जा तज्ज्ञ म्हणाले- रशियन तेल बंद झाल्यास किमती वाढतील

युशकोव्ह म्हणाले की, हे इतके सोपे नाही, ट्रम्प कदाचित फक्त आपला विजय दाखवण्याचा प्रयत्न करत आहेत. युशकोव्ह यांनी आठवण करून दिली की, 2022 मध्ये जेव्हा रशियाने युक्रेनवर हल्ला केला, तेव्हा पाश्चात्त्य देशांनी रशियन तेल खरेदी करणे कमी केले किंवा बंद केले.

रशियाने आपले तेल युरोप-अमेरिकेकडून काढून भारतसारख्या देशांकडे वळवले. या काळात रशियाने आपले तेल उत्पादन दररोज सुमारे 10 लाख बॅरल (1 दशलक्ष बॅरल/दिवस) कमी केले.

यामुळे जागतिक स्तरावर तेलाच्या पुरवठ्यात घट झाली. तेलाची मागणी जास्त आणि पुरवठा कमी झाल्यामुळे जगभरात कच्च्या तेलाच्या किमती 120 डॉलर प्रति बॅरलपर्यंत पोहोचल्या.

यामुळे अमेरिकेत पेट्रोल आणि डिझेलच्या किमती विक्रमी उच्चांकावर पोहोचल्या, ज्यामुळे तेथील सामान्य लोकांना खूप महागाईचा सामना करावा लागला.

युक्रेन युद्ध सुरू झाल्यानंतर रशियन तेलाची खरेदी वाढली

फेब्रुवारी 2022 मध्ये रशियाने युक्रेनवर लष्करी हल्ला केला होता. त्यानंतर दोन्ही देशांमध्ये युद्ध सुरू झाले, जे अजूनही सुरू आहे. या युद्धामुळे अमेरिका आणि युरोपीय देशांनी रशियावर, विशेषतः त्याच्या तेल आणि वायू क्षेत्रावर कठोर आर्थिक निर्बंध लादले.

या निर्बंधांमुळे रशियाला आपले कच्चे तेल स्वस्त दरात विकण्यासाठी नवीन खरेदीदार शोधावे लागले. याच काळात भारताने रशियाकडून सवलतीच्या दरात तेल खरेदी करण्यास सुरुवात केली.

आर्थिक वर्ष 2024-25 मध्ये भारत आणि रशियामधील द्विपक्षीय व्यापार वाढून 68.7 अब्ज डॉलरवर पोहोचला. परंतु यात मोठा वाटा कच्च्या तेलाचा होता. भारताने एकट्याने रशियाकडून 52.73 अब्ज डॉलरचे कच्चे तेल खरेदी केले होते.

तेल खरेदी बंद झाल्याने रशिया-भारत द्विपक्षीय व्यापार घटू शकतो

भारताने रशियन तेलाची आयात पूर्णपणे बंद केल्यास, भारत-रशियाचा एकूण द्विपक्षीय व्यापार 20 अब्ज डॉलरपेक्षाही खाली येऊ शकतो.

भारताचे पेट्रोलियम मंत्री हरदीप सिंग पुरी यांनी गेल्या महिन्यात सांगितले होते की, रशियाकडून कच्च्या तेलाच्या आयातीत आणखी घट होण्याची शक्यता आहे. पुरी यांनी ब्लूमबर्गला दिलेल्या एका मुलाखतीत म्हटले होते की, रशियाकडून तेल खरेदीत झालेली घट ही कोणत्याही राजकीय किंवा परदेशी दबावामुळे नसून, बाजारातील परिस्थितीचा परिणाम आहे.

त्यांनी म्हटले होते की, भारत आता तेल पुरवठ्यासाठी कोणत्याही एका देशावर अवलंबून राहू इच्छित नाही आणि याच कारणामुळे वेगवेगळ्या देशांकडून तेल खरेदी करून पुरवठ्याच्या स्रोतांमध्ये विविधता आणली जात आहे.

जरी पुरी यांनी रशियन तेल आयातीत कपात करण्याबाबत कोणत्याही अमेरिकन दबावाचा उल्लेख केला नसला तरी, ट्रम्प उघडपणे दावा करत आहेत की त्यांनी भारताला रशियाकडून तेल खरेदी करण्यापासून रोखले आहे.