‘ज्या स्त्रीबद्दल कोणालाच माहिती नाही, तिला पुरस्कार का?’ नावी पिल्लेंना नोबेल मिळताच ट्रम्प संतापले; म्हणाले, ‘मला ८ नोबेल मिळायला हवे होते!’

By, wankhadepravin - October 10, 2026 05:30:16

0

विशेष प्रतिनिधी

वॉशिंग्टन : भारतीय वंशाच्या दक्षिण आफ्रिकन मानवाधिकार कार्यकर्त्या नवनेथम ‘नावी’ पिल्ले यांना २०२६ चा नोबेल शांतता पुरस्कार जाहीर झाल्यानंतर अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी तीव्र नाराजी व्यक्त केली आहे. शांततेच्या नोबेलसाठी आपणच अधिक पात्र असल्याचा दावा करत ट्रम्प यांनी नोबेल समितीच्या निर्णयावर प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले. ‘मी आठ युद्धे थांबवली, त्यामुळे मला एक नव्हे, तर आठ नोबेल पारितोषिके मिळायला हवी होती,’ असा दावा त्यांनी केला. नावी पिल्ले यांना पुरस्कार मिळाल्यामुळे ट्रम्प यांची पुन्हा एकदा निराशा झाल्याची चर्चा सुरू झाली आहे. Navin Pillay

‘या महिलेबद्दल मी कधी ऐकलेही नाही’

न्यूयॉर्कमधील सिरॅक्यूज येथे आयोजित सभेत ट्रम्प यांनी नोबेल शांतता पुरस्काराच्या निर्णयावर टीका केली. नावी पिल्ले यांच्याबद्दल आपल्याला माहिती नसल्याचे सांगत त्यांनी पुरस्काराच्या निवडीवर नाराजी व्यक्त केली. त्यानंतर त्यांनी आपल्या ‘ट्रुथ सोशल’ या सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मवरही पुरस्काराच्या निर्णयावर टीका करणारी पोस्ट शेअर केली.

या पोस्टमध्ये नोबेल समितीने चुकीचा निर्णय घेतल्याचा आरोप करण्यात आला. पिल्ले यांच्यावर अमेरिका आणि इस्रायलविरोधी भूमिका घेतल्याची टीकाही करण्यात आली. मात्र, हे आरोप टीकात्मक पोस्टमधील दावे आहेत; त्यांना स्वतंत्रपणे सिद्ध झालेली तथ्ये समजू नयेत.

‘मराठीला ज्ञानभाषा बनवणार’; AIपासून स्पेस टेक्नॉलॉजीपर्यंत फडणवीसांचा मोठा प्लॅन

कोण आहेत नावी पिल्ले?

नवनेथम पिल्ले, ज्यांना नावी पिल्ले या नावाने ओळखले जाते, या दक्षिण आफ्रिकेतील ज्येष्ठ कायदेतज्ज्ञ आणि मानवाधिकार कार्यकर्त्या आहेत. त्यांचा जन्म भारतीय वंशाच्या तमिळ कुटुंबात झाला. त्यांनी २००८ ते २०१४ या काळात संयुक्त राष्ट्रांच्या मानवाधिकार उच्चायुक्त म्हणून काम केले.

आंतरराष्ट्रीय कायद्याचे संरक्षण, युद्धगुन्हे, मानवतेविरुद्धचे गुन्हे आणि नरसंहाराच्या घटनांमध्ये जबाबदारी निश्चित करण्यासाठी केलेल्या योगदानाची दखल घेत त्यांना २०२६ चा नोबेल शांतता पुरस्कार जाहीर करण्यात आला. त्यांच्या कारकिर्दीत मानवाधिकारांच्या संरक्षणासाठी तसेच आंतरराष्ट्रीय न्यायव्यवस्थेच्या बळकटीकरणासाठी महत्त्वाचे काम झाले आहे.

‘मी आठ युद्धे थांबवली’; ट्रम्प यांचा दावा काय?

आपल्या परराष्ट्र धोरणाचे समर्थन करताना ट्रम्प यांनी विविध आंतरराष्ट्रीय संघर्षांमध्ये शांतता प्रस्थापित करण्याचे श्रेय घेतले आहे. भारत-पाकिस्तानमधील लष्करी तणाव कमी करण्यात आपण मध्यस्थी केल्याचा दावाही त्यांनी यापूर्वी केला आहे. मात्र, भारताने भारत-पाकिस्तान संघर्षात तिसऱ्या पक्षाच्या मध्यस्थीचा दावा फेटाळला होता.

ट्रम्प यांनी विविध संघर्षांमध्ये आपली भूमिका महत्त्वाची असल्याचे सांगितले असले, तरी त्यांनी नमूद केलेल्या सर्व संघर्षांमध्ये कायमस्वरूपी शांतता प्रस्थापित झाल्याचे स्वतंत्रपणे सिद्ध झालेले नाही. त्यामुळे त्यांच्या ‘आठ युद्धे थांबवली’ या दाव्याकडे त्यांच्या स्वतःच्या विधानाच्या स्वरूपात पाहणे महत्त्वाचे आहे.

नोबेल समितीच्या निर्णयावरून वाद

नोबेल शांतता पुरस्कारासाठी ट्रम्प यांनी अनेकदा आपली दावेदारी मांडली आहे. विविध देशांमधील संघर्ष मिटवण्यासाठी आपण प्रयत्न केल्याचे सांगत त्यांनी या पुरस्कारावर आपला हक्क असल्याचे सूचित केले होते. मात्र, २०२६ मध्ये हा पुरस्कार नावी पिल्ले यांना जाहीर झाला.

पुरस्कार जाहीर झाल्यानंतर ट्रम्प यांनी समितीच्या निर्णयावर टीका केली, तर पिल्ले यांचा मानवाधिकार आणि आंतरराष्ट्रीय न्यायव्यवस्थेतील योगदानाबद्दल गौरव करण्यात आला. त्यामुळे यंदाच्या नोबेल शांतता पुरस्काराची घोषणा केवळ सन्मानापुरती मर्यादित न राहता आंतरराष्ट्रीय राजकारणातील चर्चेचा विषय ठरली आहे.