China Missile Scandal : चीनच्या क्षेपणास्त्रांमध्ये इंधनाऐवजी पाणी भरले; अहवालात दावा- अनेक क्षेपणास्त्रे उघडलीच नाहीत, जिनपिंग यांनी अधिकाऱ्यांना काढून टाकले

By, Pravin Wankhade - February 3, 2026 05:00:28

0

वृत्तसंस्था

बीजिंग : China Missile Scandal चीनच्या रॉकेट (क्षेपणास्त्र) दलात मोठा घोटाळा उघडकीस आला आहे. ब्रिटिश वृत्तपत्र टेलिग्राफच्या वृत्तानुसार, अमेरिकन गुप्तचर संस्थांच्या 2024 च्या अहवालात असे म्हटले आहे की, पश्चिम चीनमधील काही क्षेपणास्त्रांमध्ये इंधनाऐवजी पाणी भरले होते.China Missile Scandal

अहवालात असेही नमूद केले आहे की, ज्या ठिकाणांहून ही क्षेपणास्त्रे जमिनीखालील सायलोमधून प्रक्षेपित करायची होती, ती ठिकाणेही योग्य नव्हती. हे सायलो इतके जड आणि निकृष्ट दर्जाचे बनवले होते की त्यांची झाकणे उघडतच नव्हती.China Missile Scandal

या खुलास्यानंतर राष्ट्राध्यक्ष शी जिनपिंग यांनी चीनच्या पीपल्स लिबरेशन आर्मी (PLA) च्या रॉकेट दलाच्या संपूर्ण शीर्ष नेतृत्वाला हटवले.China Missile Scandal

दोन राष्ट्रवादींच्या विलीनीकरणाची गरजच काय??, “हा” पर्याय उपलब्ध असताना!!

पीएलएमध्ये आतापर्यंतची सर्वात मोठी कारवाई

गेल्या महिन्यात PLA मध्ये भ्रष्टाचाराच्या प्रकरणात सर्वात मोठी कारवाई करण्यात आली. चीनच्या लष्कराच्या सेंट्रल मिलिटरी कमिशन (CMC) चे उपाध्यक्ष झांग यूक्सिया यांना त्यांच्या पदावरून हटवण्यात आले.

झांग PLA मधील सर्वात वरिष्ठ अधिकारी होते आणि ते शी जिनपिंग यांना लहानपणापासून ओळखत होते. तरीही त्यांना हटवणे हे दर्शवते की या कारवाईत कोणालाही सोडण्यात आले नाही. CMC चे आतापर्यंत 5 अधिकारी हटवण्यात आले आहेत.

जानकारांचे म्हणणे आहे की, हे केवळ भ्रष्टाचाराविरोधातील पाऊल नाही. शी जिनपिंग यांना असे वाटते की सैन्य पूर्णपणे त्यांच्या नियंत्रणात असावे आणि असे आधुनिक सैन्य तयार व्हावे, जे गरज पडल्यास तैवानवर हल्ला करू शकेल.

त्यांचे उद्दिष्ट आहे की, 2027 पर्यंत सैन्य पूर्णपणे तयार असावे आणि 2049 पर्यंत चीनचे सैन्य अमेरिकेपेक्षाही अधिक शक्तिशाली व्हावे.

चीनच्या प्रकरणांचे माजी CIA तज्ज्ञ जोनाथन जिन यांच्या मते, या संपूर्ण मोहिमेचा आवाका खूप मोठा आहे. त्यांचे म्हणणे आहे की, भ्रष्टाचार एका बाजूने सैन्याला कमकुवत करत आहे, तर दुसऱ्या बाजूने शी जिनपिंग याच मुद्द्याचा वापर करून सैन्याला त्यांच्या राजकीय आणि रणनीतिक उद्दिष्टांनुसार आकार देत आहेत.

जनरल झांग यांच्यावर काय आरोप लावण्यात आले?

चिनी लष्कराचे वृत्तपत्र पीएलए डेलीनुसार, जनरल झांग यांच्यावर आरोप आहे की त्यांनी सैन्यात त्या व्यवस्थेचे पालन केले नाही, ज्यात सर्व निर्णयांमध्ये थेट राष्ट्राध्यक्ष शी जिनपिंग यांचे म्हणणे मानले जाते. वृत्तपत्राने म्हटले आहे की, झांग यांनी या प्रणालीकडे गंभीरपणे दुर्लक्ष केले.

मात्र, जनरल झांग यांच्यावर लावण्यात आलेल्या आरोपांची संपूर्ण माहिती चीनने सार्वजनिक केलेली नाही. काही अहवालांमध्ये दावा करण्यात आला आहे की त्यांनी चीनच्या अणुबॉम्बशी संबंधित माहिती अमेरिकन एजन्सींपर्यंत पोहोचवली. असेही म्हटले जात आहे की त्यांनी तैवानवरील हल्ल्याच्या निश्चित वेळेच्या मर्यादेवर असहमती दर्शवली होती.

तज्ज्ञांचे मत आहे की, जनरल झांग सैन्यात एका व्यक्तीच्या आदेशाऐवजी कम्युनिस्ट पक्षाप्रती निष्ठेवर भर देत होते. हीच विचारसरणी शी जिनपिंग यांना आवडली नाही आणि हेच त्यांच्याविरुद्ध कारवाईचे एक मोठे कारण बनले.

चिनी सेना कमकुवत होत आहे का?

या कारवाईनंतर चीनच्या सैन्याचे संचालन करणारी सर्वात मोठी संस्था, सेंट्रल मिलिटरी कमिशनमध्ये आता फक्त दोनच लोक उरले आहेत.

एक स्वतः राष्ट्राध्यक्ष शी जिनपिंग आणि दुसरे भ्रष्टाचारावर लक्ष ठेवणारे अधिकारी झांग शेनमिन. मीडिया रिपोर्ट्समध्ये हा प्रश्न उपस्थित झाला की इतक्या मोठ्या सैन्यातून अनुभवी अधिकाऱ्यांना हटवले जात आहे आणि यामुळे तिची ताकद कमी होऊ शकते.

पण चीनच्या प्रकरणांचे जाणकार जोनाथन जिन याच्याशी सहमत नाहीत. त्यांचे म्हणणे आहे की, याला सैन्याची कमजोरी समजू नये.

त्यांच्या मते, शी जिनपिंग सैन्यावरून लक्ष हटवत नाहीत, उलट ते पूर्णपणे याच गोष्टीवर लक्ष केंद्रित करत आहेत आणि त्यांना हवे आहे की प्रत्येक काम त्यांच्या योजनेनुसारच व्हावे.

तैवानवर नजर, पण घाई नाही

तज्ञांचे मत आहे की, चीनचे अध्यक्ष शी जिनपिंग तैवानला थेट युद्धाऐवजी राजकारणाच्या मार्गाने आपल्यासोबत जोडणे अधिक पसंत करतील.

याचे कारण असे की तैवानवर हल्ला करण्याची किंमत खूप मोठी असेल. तैवानमध्ये 2028 मध्ये निवडणुका होणार आहेत आणि सध्या तेथील राजकारण काही प्रमाणात चीनच्या बाजूने जाताना दिसत आहे.

पण याचा अर्थ असा नाही की शी जिनपिंग सैन्याला ढील देत आहेत. त्यांना हवे आहे की सैन्य कोणत्याही परिस्थितीत तयार असावे.

याच कारणामुळे नोव्हेंबरमध्ये त्यांनी तैवानशी संबंधित क्षेत्राची जबाबदारी सांभाळणाऱ्या ईस्टर्न थिएटरमधील 7 जनरल्ससह 9 वरिष्ठ अधिकाऱ्यांना पदावरून हटवले. त्यानंतर लगेचच पुढच्या महिन्यात चीनने तैवानच्या आसपास आतापर्यंतचे सर्वात मोठे लष्करी सराव केले.

जिनपिंग यांनी सैन्यांतर्गत प्रणालीत बदल केले

चीनचे सर्वोच्च नेते डेंग शियाओपिंग यांच्या काळात (1978-89) सैन्याला व्यवसाय करण्याची मुभा देण्यात आली होती. यामुळे सैन्यामध्ये पैसे कमावण्याची प्रवृत्ती वाढली आणि भ्रष्टाचार खोलवर रुजला. जेव्हा शी जिनपिंग सत्तेत आले, तेव्हा त्यांनी 2014 पासून ही व्यवस्था संपवण्यास सुरुवात केली.

पुढच्याच वर्षी, 2015 मध्ये शी जिनपिंग यांनी सैन्यातील 3 लाख जवान कमी केले. त्याचबरोबर, कमांड प्रणालीत मोठे बदल केले, जेणेकरून, अधिकाऱ्यांचे गट तयार होऊ नयेत आणि निर्णय लवकर घेतले जावेत.

यासोबतच चीनने सैन्यावरील खर्चही वेगाने वाढवला. आज चीनकडे जगातील सर्वात मोठे नौदल, दुसरे सर्वात मोठे वायुदल आणि वेगाने वाढणारा क्षेपणास्त्र साठा आहे.

चीनचे अधिकृत संरक्षण बजेट सुमारे 250 अब्ज डॉलर असल्याचे सांगितले जाते, मात्र जाणकारांचे मत आहे की, वास्तविक खर्च यापेक्षा खूप जास्त आहे.