खासगी रुग्णालयांना उपचारांचे दरपत्रक मराठी-इंग्रजीत लावणे बंधनकारक; नियम मोडल्यास कारवाईचा इशारा

By, wankhadepravin - October 17, 2026 07:30:09

0

विशेष प्रतिनिधी

मुंबई : राज्यातील खासगी रुग्णालयांना उपचार, वैद्यकीय तपासण्या आणि विविध सुविधांचे दरपत्रक मराठी व इंग्रजी या दोन्ही भाषांत ठळकपणे प्रदर्शित करणे बंधनकारक करण्यात आले आहे. सार्वजनिक आरोग्य विभागाने १६ ऑक्टोबर रोजी यासंदर्भात शासन परिपत्रक जारी केले. दरपत्रक प्रदर्शित न करणे किंवा उपचारांच्या शुल्काबाबत अस्पष्टता ठेवून नियमांचे उल्लंघन करणाऱ्या रुग्णालयांवर प्रशासकीय तसेच कायदेशीर कारवाई करण्यात येईल, असा इशारा विभागाने दिला आहे.

या निर्णयामुळे रुग्ण आणि त्यांच्या नातेवाईकांना उपचारांचा संभाव्य खर्च आधीच समजण्यास मदत होणार आहे. तसेच वैद्यकीय बिलांबाबत होणारा संभ्रम, गैरसमज आणि अनावश्यक वाद कमी होण्याची अपेक्षा आहे.

रुग्णालयाच्या आवारात दरपत्रक लावणे आवश्यक

महाराष्ट्र नर्सिंग होम नोंदणी कायदा आणि नियमावली २०२१ मधील अनुसूची ३ नुसार रुग्णालयातील वैद्यकीय सेवा आणि उपलब्ध सुविधांचे दर प्रदर्शित करणे आवश्यक आहे. मुंबई शुश्रूषागृह नोंदणी अधिनियम, १९४९ अंतर्गत नोंदणीकृत खासगी रुग्णालये आणि वैद्यकीय आस्थापनांनी या तरतुदींचे पालन करणे अपेक्षित आहे.

रुग्णालयाच्या आवारात रुग्णांना सहज दिसेल आणि वाचता येईल अशा ठिकाणी दरपत्रक लावावे लागणार आहे. हे दरपत्रक मराठी आणि इंग्रजी या दोन्ही भाषांत असणे आवश्यक आहे. उपचार किंवा सुविधांच्या दरांमध्ये बदल झाल्यास सुधारित दरपत्रकही तातडीने प्रदर्शित करावे लागेल.

‘मराठीला ज्ञानभाषा बनवणार’; AIपासून स्पेस टेक्नॉलॉजीपर्यंत फडणवीसांचा मोठा प्लॅन

उपचारांचे दर आणि पॅकेजची माहिती देणे बंधनकारक

रुग्णालयांनी विविध वैद्यकीय सेवा, उपचार पॅकेजेस आणि त्यासाठी आकारण्यात येणाऱ्या शुल्काची स्पष्ट माहिती उपलब्ध करून द्यावी, असे निर्देश परिपत्रकात देण्यात आले आहेत.

नोंदणी कक्ष, चौकशी कक्ष आणि बिलिंग काउंटरवरील कर्मचाऱ्यांनी रुग्णांना तसेच त्यांच्या नातेवाईकांना दरपत्रक आणि शुल्कासंदर्भात योग्य मार्गदर्शन करावे. उपचारासाठी किती खर्च अपेक्षित आहे, कोणत्या सुविधांसाठी किती शुल्क आकारले जाते, याबाबत रुग्णांना माहिती मिळणे महत्त्वाचे आहे.

दरपत्रक स्पष्टपणे उपलब्ध असल्यास उपचारांच्या खर्चाचे नियोजन करणे सोपे होईल. तसेच प्रत्यक्ष आकारलेले शुल्क आणि रुग्णालयाने जाहीर केलेले दर याबाबत तक्रारी उद्भवल्यास त्यांची पडताळणी करणेही शक्य होणार आहे.

परदेशी रुग्णांच्या उपचार पॅकेजचे दरही स्पष्ट करावे

वैद्यकीय व्हिसा किंवा आयुष व्हिसावर भारतात उपचारासाठी येणाऱ्या परदेशी रुग्णांना सेवा देणाऱ्या रुग्णालयांनाही विशेष उपचार पॅकेजचे दर स्पष्टपणे प्रदर्शित करावे लागणार आहेत. त्यामुळे अशा रुग्णांना उपलब्ध उपचार आणि त्यासाठी आकारण्यात येणाऱ्या शुल्काची माहिती मिळू शकेल.

नियमभंग करणाऱ्या रुग्णालयांवर कारवाई

दरपत्रक प्रदर्शित करण्याच्या नियमांचे पालन न करणाऱ्या रुग्णालयांवर प्रशासकीय आणि कायदेशीर कारवाई करण्याचा इशारा सार्वजनिक आरोग्य विभागाने दिला आहे. त्यामुळे खासगी रुग्णालयांना उपचारांचे दर पारदर्शकपणे जाहीर करणे आणि रुग्णांना शुल्कासंदर्भात योग्य माहिती देणे आवश्यक ठरणार आहे.

दरपत्रकाची सक्ती केल्यामुळे रुग्णांना उपचारांच्या खर्चाची आधीच माहिती मिळण्यास मदत होणार असून, वैद्यकीय सेवांमधील पारदर्शकता वाढवण्याच्या दृष्टीने हा निर्णय महत्त्वाचा मानला जात आहे.