Lok Sabha : लोकसभेत पेपर लीक सुधारणा विधेयक मंजूर; यात 7 वर्षांची शिक्षा, 10 कोटींपर्यंत दंड; राज्यसभेत वंदेमातरमशी संबंधित सुधारित विधेयक मंजूर

By, wankhadepravin - July 30, 2026 12:00:31

0

वृत्तसंस्था

नवी दिल्ली : Lok Sabha लोकसभेत पेपरफुटीशी संबंधित ‘लोक परीक्षा (अयोग्य साधनांना प्रतिबंध) सुधारणा विधेयक, 2026’ बुधवारी ध्वनी मताने मंजूर झाले.Lok Sabha

या विधेयकावर मंगळवारी 9 तास चर्चा झाली. बुधवारी विरोधकांकडून राहुल गांधींनी विधेयकावर 50 मिनिटे भाषण केले. विरोधकांच्या गदारोळात हे विधेयक मंजूर झाले.Lok Sabha

यानुसार पेपरफुटीशी संबंधित कायदे अधिक कठोर करण्यात आले आहेत. आता पेपरफुटीशी संबंधित गुन्ह्यांमध्ये जास्तीत जास्त 10 वर्षांपर्यंत तुरुंगवास आणि 10 कोटी रुपयांपर्यंत दंडाची तरतूद करण्यात आली आहे.Lok Sabha

तर राज्यसभेत राष्ट्रीय सन्मान अपमान प्रतिबंध सुधारणा विधेयक (2026) मंजूर झाले. आता जन-गण-मन प्रमाणे वंदे मातरमला कायदेशीर संरक्षण मिळेल. वंदे मातरमचा अपमान, अनादर करणे आणि गायनात अडथळा आणणे हा दंडनीय गुन्हा असेल.Lok Sabha

Devendra Fadnavis : ‘मी महाराष्ट्रातच राहणार!’ मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीसांनी केंद्रात जाण्याच्या चर्चांना दिला पूर्णविराम

‘वंदे मातरम’चा अवमान केल्यास आता तीन वर्षांपर्यंतची कारावासाची शिक्षा

‘राष्ट्रीय सन्मान अवमान प्रतिबंध (सुधारणा) विधेयक, २०२६’ मध्ये १९७१ च्या मूळ कायद्यात सुधारणा करण्याची तरतूद आहे. या नवीन कायद्यात राष्ट्रीय गीताचा अवमान केल्यास तीन वर्षांपर्यंतचा कारावास, दंड किंवा दोन्ही शिक्षांची तरतूद समाविष्ट आहे.

जितेंद्र सिंह म्हणाले – गृहमंत्री गोळीबार करण्याचे आदेश देत नाहीत
जेव्हा राहुल असा दावा करतात की गृहमंत्रींनी गोळीबार करण्याचा आदेश दिला, तेव्हा ते पुरावादेखील देऊ शकत नाहीत. गोळीबार करण्याचा आदेश मंत्री नव्हे, तर दंडाधिकारी, जिल्हाधिकारी किंवा एसडीएम देतात. राहुल यांना सार्वजनिक जीवनाचा अनुभवही नाही. गोळ्या झाडल्या गेल्या नाहीत; अश्रुधुराचा वापर करण्यात आला.

राहुल यांनी दावा केला की शहा यांच्यासोबत ३० वाहनांचा ताफा होता. त्यांना हे माहीत नाही की गृहमंत्री ३० वाहनांमधून प्रवास करत नाहीत आणि शहा परदेशात गेलेले नाहीत. तथ्यांशिवाय सभागृहात बेजबाबदारपणे या गोष्टी सांगून निघून जाणे, हे विरोधी पक्षनेत्यासाठी अजिबात स्वीकारार्ह वर्तन नाही.

२१ जुलै रोजी, विरोधी पक्षनेते पंतप्रधानांच्या निवासस्थानाबाहेर बसले होते. देशाने त्यांना पंतप्रधान बनवावे, ही त्यांची इच्छा आहे. पण जेव्हा त्यांचे स्वप्न पूर्ण झाले नाही, तेव्हा ते पंतप्रधानांच्या निवासस्थानाबाहेर बसले. जेव्हा त्यांची समजूत काढून निघून जाण्याची विनंती केली गेली, तेव्हा ते म्हणाले की त्यांना उचलून नेण्यात आले.

सुरुवातीला, ते आंदोलनात सामील झाले नाही कारण त्यांना वाटले की हे आम आदमी पक्षाचे आंदोलन आहे. पण नंतर, त्यांना काहीतरी गमावण्याची भीती (FOMO) वाटू लागली.

केंद्रीय मंत्री जितेंद्र सिंह म्हणाले, “विरोधी पक्ष विधेयकाचे राजकारण करत आहे”
विधेयकावर बोलताना केंद्रीय मंत्री जितेंद्र सिंह म्हणाले की, विरोधी पक्ष विधेयकाचे राजकारण करत आहे.

विरोधी पक्षनेते राहुल गांधी यांनी वापरलेली अपमानास्पद भाषा असंसदीय आहे. माननीय सदस्य स्वतःला मूर्ख समजत असले तरी, ते असे करू शकत नाहीत. त्यांना नियमांची माहिती नाही. जर ते हे शब्द एखाद्या विशिष्ट व्यक्तीसाठी वापरत नसतील, तर ते विद्यार्थ्यांबद्दल बोलत होते का? आणि जर विद्यार्थ्यांना मूर्ख म्हटले जात असेल, तर यापेक्षा दुर्दैवी काहीही नाही.

राहुल गांधी संसदेबाहेर म्हणाले, “जर शहा यांनी गोळीबाराचा आदेश दिला नसेल, तर त्यांनी सभागृहात यावे”

लोकसभेतील भाषणानंतर राहुल गांधी संसद परिसरात म्हणाले, “विद्यार्थ्यांवरील पोलीस कारवाईवर उत्तर द्यायला हवे होते, पण गृहमंत्री शहा सभागृहात आले नाहीत.”

राहुल म्हणाले, “जर गृहमंत्र्यांनी कोणतेही आदेश जारी केले नसतील, तर त्यांनी सभागृहात येऊन स्पष्ट करावे की त्यांनी असे कोणतेही निर्देश जारी केलेले नाहीत. सर्वात महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे मला संसदेत बोलण्याचा अधिकार आहे आणि तो अधिकार मला दिला पाहिजे.”

राहुल यांच्या भाषणातील ‘मूर्ख’ शब्दावरून गदारोळ; असंसदीय भाषा टाळण्याचा रिजिजू यांचा सल्ला
राहुल गांधी म्हणाले, “विद्यार्थी शिक्षण व्यवस्थेबद्दल बोलत आहेत. ते आठ ते दहा तास अभ्यास करतात. शिक्षण महाग आहे. ते वर्षानुवर्षे अभ्यास करतात.”

यावर सत्ताधारी बाकांवरील सदस्यांनी प्रचंड गदारोळ केला. आक्षेप नोंदवत त्यांनी असा युक्तिवाद केला की, राहुल असंसदीय भाषा वापरत आहेत, विशेषतः, एका विद्यार्थिनीचा दाखला देत ते ‘मूर्ख’ हा शब्द वापरत आहेत. त्यामुळे तो वगळण्यात यावा.

अध्यक्षांनी सांगितले की, कोणताही असंसदीय शब्द आढळल्यास तो वगळला जाईल.

राहुल यांनी ‘मूर्ख’ या शब्दाऐवजी दुसरा शब्द वापरण्याचा प्रस्ताव दिला.

अध्यक्षांनी टिप्पणी केली की, या प्रकरणी नवीन निर्णय देण्याची गरज नाही, कारण त्यांनी आपला निर्णय आधीच दिला आहे.

राहुल गांधी म्हणाले की, विद्यार्थी सतर्क आणि सत्याबद्दल जागरूक आहेत. एकाच परीक्षेवरील खर्च शिक्षण बजेटपेक्षा जास्त असतो, असे त्यांनी नमूद केले आणि पुढे असेही सांगितले की, ‘आंधळे भक्त’ मूर्खाला देव मानतात.

लोकसभेत असंसदीय शब्दांबाबत काय नियम आहे?

अध्यक्ष बिर्ला यांनी राहुल गांधींनी वापरलेला ‘मूर्ख’ हा शब्द असंसदीय घोषित केला असून, तो सभागृहाच्या कामकाजातून काढून टाकण्याचे आदेश दिले आहेत.

लोकसभेचा नियम ३८० हा असंसदीय शब्दांशी संबंधित आहे. या नियमानुसार, अध्यक्षांना एखाद्या सदस्याने वापरलेला शब्द किंवा वक्तव्य बदनामीकारक, असभ्य, असंसदीय किंवा सभागृहाच्या प्रतिष्ठेला विरोधी वाटले, तर ते कामकाजातून तो शब्द किंवा वक्तव्य काढून टाकण्याचे आदेश देऊ शकतात.

नियम ३८१ नुसार, कामकाजातून काढून टाकलेले शब्द किंवा वक्तव्ये रेकॉर्डमध्ये तारकाचिन्हाने (**) दर्शविली जातात आणि त्यांच्या खाली “अध्यक्षांच्या आदेशानुसार वगळले” अशी नोंद असते.

विशेष म्हणजे, लोकसभेत असंसदीय शब्दांची कोणतीही निश्चित यादी नाही. एखादा शब्द कोणत्या संदर्भात आणि कोणत्या परिस्थितीत वापरला गेला आहे, यावर आधारित तो असंसदीय आहे की नाही हे अध्यक्ष ठरवतात.