‘सुजाण नागरिक-सक्षम भारत’ उपक्रमात मुख्यमंत्री फडणवीस विद्यार्थ्यांना देणार संविधानाचे धडे; जाणून घ्या उपक्रमाचा उद्देश!

By, wankhadepravin - October 16, 2026 11:30:47

0

विशेष प्रतिनिधी

मुंबई: विद्यार्थ्यांमध्ये संविधानाविषयी जागरूकता निर्माण करण्यासोबतच लोकशाही मूल्ये, मूलभूत कर्तव्ये आणि सामाजिक न्यायाची जाणीव रुजवण्यासाठी मुंबई महापालिकेच्या वतीने ‘सुजाण नागरिक-सक्षम भारत’ हा उपक्रम सुरू करण्यात येत आहे. या उपक्रमाचे उद्घाटन उद्या, 16 ऑक्टोबर रोजी मुंबईतील दादर येथील मुंबई पब्लिक स्कूलमध्ये होणार आहे. मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस आणि सर्वोच्च न्यायालयाचे माजी सरन्यायाधीश भूषण गवई यांच्या हस्ते या उपक्रमाचा शुभारंभ केला जाणार आहे. विशेष म्हणजे, या कार्यक्रमात मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस स्वतः विद्यार्थ्यांना पुस्तकातील धडा वाचून दाखवणार आहेत. CM Devendra Fadnavis t

विद्यार्थ्यांना केवळ पुस्तकी ज्ञान देण्यापुरते शिक्षण मर्यादित न ठेवता त्यांच्यामध्ये जबाबदार नागरिकत्वाची भावना निर्माण करणे, हा या उपक्रमामागील प्रमुख उद्देश आहे. संविधानाने दिलेले अधिकार, नागरिकांची कर्तव्ये, समानता, बंधुता, न्याय आणि लोकशाहीचे महत्त्व विद्यार्थ्यांना लहान वयातच समजावे, यासाठी या कार्यक्रमाच्या माध्यमातून प्रयत्न केले जाणार आहेत. शालेय जीवनापासूनच विद्यार्थ्यांना देशाच्या संविधानाची आणि लोकशाही व्यवस्थेची ओळख करून देण्यावर या उपक्रमात भर दिला जाणार आहे.

‘मराठीला ज्ञानभाषा बनवणार’; AIपासून स्पेस टेक्नॉलॉजीपर्यंत फडणवीसांचा मोठा प्लॅन

भारतीय संविधान हे देशाच्या लोकशाही व्यवस्थेचा पाया आहे. संविधानातील तरतुदी, नागरिकांचे अधिकार आणि कर्तव्ये यांची माहिती प्रत्येक नागरिकाला असणे आवश्यक आहे. मात्र, या मूल्यांची ओळख विद्यार्थ्यांना शालेय वयातच करून दिल्यास त्यांच्यामध्ये सामाजिक जबाबदारी आणि लोकशाहीविषयी आदर निर्माण होण्यास मदत होऊ शकते. याच उद्देशाने ‘सुजाण नागरिक-सक्षम भारत’ हा उपक्रम राबवण्यात येत आहे.

उपक्रमांतर्गत विद्यार्थ्यांना संविधानातील महत्त्वाची मूल्ये सोप्या पद्धतीने समजावून सांगण्याचा प्रयत्न केला जाणार आहे. समाजातील विविध घटकांचा आदर करणे, सर्वांना समान संधी मिळण्याचे महत्त्व समजून घेणे, सार्वजनिक जीवनात जबाबदारीने वागणे आणि देशाच्या लोकशाही प्रक्रियेविषयी जागरूक राहणे, अशा बाबींची जाणीव विद्यार्थ्यांमध्ये निर्माण करण्यावर भर असेल.

संविधानातील मूलभूत कर्तव्यांची माहिती देतानाच नागरिक म्हणून समाजाप्रती असलेल्या जबाबदाऱ्याही विद्यार्थ्यांना समजावून सांगण्याचा या उपक्रमाचा हेतू आहे. त्यामुळे विद्यार्थ्यांना केवळ परीक्षेपुरते ज्ञान न मिळता त्याचा दैनंदिन जीवनात उपयोग करता यावा, यासाठी हा उपक्रम महत्त्वाचा मानला जात आहे.

मुख्यमंत्री विद्यार्थ्यांना पुस्तकातील धडा वाचून दाखवणार

या कार्यक्रमाचे वैशिष्ट्य म्हणजे मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस स्वतः विद्यार्थ्यांसमोर पुस्तकातील धडा वाचून दाखवणार आहेत. राज्याच्या मुख्यमंत्र्यांकडून विद्यार्थ्यांना थेट संविधानाशी संबंधित विषयाची माहिती मिळणार असल्याने या कार्यक्रमाकडे लक्ष लागले आहे. विद्यार्थ्यांशी संवाद साधून त्यांच्यामध्ये संविधान आणि नागरिकांच्या कर्तव्यांविषयी रुची निर्माण करण्याचा या उपक्रमातून प्रयत्न केला जाणार आहे.

या कार्यक्रमात ‘स्मार्ट नागरिक’ आणि ‘विद्यार्थी प्रेरणा’ या पुस्तिकांचे प्रकाशनही करण्यात येणार आहे. या पुस्तिकांच्या माध्यमातून विद्यार्थ्यांना नागरिकत्व, सामाजिक जाणीव आणि व्यक्तिमत्त्व विकासाशी संबंधित विषय समजून घेण्यासाठी मदत होण्याची अपेक्षा आहे. शालेय विद्यार्थ्यांना त्यांच्या वयानुसार समजतील अशा पद्धतीने संवैधानिक मूल्यांची माहिती उपलब्ध करून देणे, हा या उपक्रमाचा महत्त्वाचा भाग आहे.