Balen Shah : नेपाळी पंतप्रधान बालेन शाह यांनी स्वतःचाच नियम का मोडला? भारत आणि चीनच्या राजदूतांना भेटणार; 3 महिन्यांतच निर्णयावरून पलटले

By, wankhadepravin - July 24, 2026 07:00:59

0

वृत्तसंस्था

काठमांडू :Balen Shah नेपाळचे पंतप्रधान बालेंद्र शाह (बालेन शाह) पहिल्यांदाच त्यांनी स्वतः तयार केलेल्या नियमांना बाजूला ठेवून परदेशी राजदूतांना वेगवेगळे भेटणार आहेत.Balen Shah

नेपाळी माध्यमांच्या वृत्तानुसार, बालेन शाह भारताचे राजदूत नवीन श्रीवास्तव आणि चीनचे राजदूत झांग माओमिंग यांना वेगवेगळे भेटतील.Balen Shah

याला नेपाळच्या त्या धोरणाचा भाग मानले जात आहे, ज्या अंतर्गत तो आपल्या दोन्ही सर्वात मोठ्या शेजाऱ्यांसोबत संतुलित संबंध कायम ठेवू इच्छितो.Balen Shah

एकाच दिवशी दोन्ही देशांच्या राजदूतांसोबत बैठक

बालेन शाह यांना भारत किंवा चीनपैकी कोणालाही असे वाटू नये असे अपेक्षित होते की दुसऱ्या देशाला जास्त महत्त्व दिले जात आहे. याच कारणामुळे त्यांनी दोन्ही देशांच्या राजदूतांना एकाच दिवशी वेगवेगळे भेटण्याचा निर्णय घेतला आहे.Balen Shah

Devedra Fadanvis : कर्जमाफीची पहिली यादी आज; 68 लाख शेतकऱ्यांना लाभ; तिजोरीवर 4,400 कोटी रुपयांचा अतिरिक्त बोजा

दोन्ही बैठका एकापाठोपाठ एक होतील, जेणेकरून दोन्ही देशांसोबत समान व्यवहार केला जात असल्याचा संदेश जाईल. नेपाळ सरकारने पुष्टी केली आहे की, भारत आणि चीनच्या राजदूतांसोबतच्या वेगवेगळ्या बैठका याच आठवड्यात होतील.

मात्र, दोन्ही बैठकांच्या नेमक्या तारखा अद्याप सार्वजनिक करण्यात आलेल्या नाहीत. नेपाळचे परराष्ट्र मंत्रालय या बैठकांच्या अंतिम तयारीमध्ये व्यस्त आहे.

बालेन यांनी परदेशी नेत्यांपासून अंतर का ठेवले होते?

पंतप्रधान झाल्यावर बालेन शाह यांनी अशी परंपरा सुरू केली होती की ते कोणत्याही परदेशी राजदूताला एकटे भेटणार नाहीत.
त्यांचे असे मत होते की, अनेक शक्तिशाली देश सरकारी व्यवस्थेला बाजूला सारून थेट नेपाळच्या सर्वोच्च नेत्यांपर्यंत पोहोचण्याचा प्रयत्न करत आहेत.
या निर्णयामुळे त्यांनी अनेक मोठ्या परदेशी प्रतिनिधींना वैयक्तिक भेटण्यास नकार दिला.
बालेन शाह यांनी मे महिन्यात भारताचे परराष्ट्र सचिव विक्रम मिस्री यांना भेटण्यास नकार दिला. त्यानंतर भारताने त्यांचा प्रस्तावित दौरा रद्द केला.
बालेन शाह यांनी अमेरिकेचे सहायक परराष्ट्र मंत्री समीर पॉल कपूर आणि विशेष दूत सर्जियो गोर यांनाही स्वतंत्रपणे भेटण्यासाठी वेळ दिला नाही.

बालेन शाह यांना आपला निर्णय का बदलावा लागला?

बालेन शाह जेव्हा काठमांडूचे महापौर होते, तेव्हा त्यांनी स्वतःला पारंपरिक नेत्यांपेक्षा वेगळे दाखवले होते. याच विचारसरणीतून त्यांनी नियम बनवला होता की, ते कोणत्याही परदेशी राजदूताशी एकटे भेटणार नाहीत.

पण पंतप्रधान झाल्यावर परिस्थिती बदलली आहे. आता त्यांना समजले आहे की, फक्त वेगळी प्रतिमा निर्माण करणे पुरेसे नाही. देश चालवण्यासाठी शेजारील देशांशी थेट संवाद साधणेही आवश्यक असते.

याच कारणामुळे त्यांनी पहिल्यांदाच आपला जुना नियम मोडला आहे. भारत आणि चीन, दोन्ही नेपाळचे सर्वात महत्त्वाचे शेजारी आहेत. अशा परिस्थितीत दोन्ही देशांशी थेट संपर्क ठेवणे त्यांच्या सरकारची गरज बनले आहे.

नेपाळसाठी भारत आणि चीन दोन्ही का महत्त्वाचे आहेत?

नेपाळचे परराष्ट्र धोरण नेहमीच भारत आणि चीन यांच्यात संतुलन राखण्यावर आधारित राहिले आहे.

भारत, नेपाळचा सर्वात मोठा व्यापारी भागीदार आहे. दोन्ही देशांमध्ये खुली सीमा आहे, ज्यामुळे लाखो नेपाळी नागरिक काम, व्यापार आणि शिक्षणासाठी सहजपणे भारतात ये-जा करतात. दोन्ही देशांचे संबंध केवळ शेजारी असण्यापुरते मर्यादित नाहीत, तर ते इतिहास, संस्कृती आणि धार्मिक परंपरांशीही जोडलेले आहेत.

दुसरीकडे, चीनने गेल्या काही वर्षांत नेपाळमध्ये रस्ते, रेल्वे, ऊर्जा आणि इतर पायाभूत सुविधा प्रकल्पांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर गुंतवणूक केली आहे. त्यामुळे नेपाळसाठी चीन देखील एक महत्त्वाचा आर्थिक आणि सामरिक भागीदार बनला आहे.

याच कारणामुळे काठमांडू एकाच देशाच्या जवळ दिसण्याऐवजी भारत आणि चीन या दोन्ही देशांशी चांगले संबंध राखण्याचा प्रयत्न करते.