इराणवर अमेरिकेचा आर्थिक घाव! ऊर्जा आणि बँकिंग क्षेत्रावर नवे निर्बंध; तेहरानचा इशारा, मध्यपूर्वेतील तणाव वाढला

By, Pravin Wankhade - June 7, 2026 09:00:48

0

वृत्तसंस्था

वॉशिंग्टन डीसी : Israel अमेरिकेने इराणविरोधातील ‘मॅक्सिमम प्रेशर’ मोहीम आणखी तीव्र करत ऊर्जा, वित्तीय आणि बँकिंग नेटवर्कशी संबंधित नव्या निर्बंधांची घोषणा केली आहे. इराणच्या तेल आणि एलपीजी निर्यातीसाठी वापरल्या जाणाऱ्या कंपन्या, जहाजे आणि आर्थिक व्यवहार सुलभ करणाऱ्या संस्थांवर कारवाई करण्यात आली आहे. यानंतर इराणनेही तीव्र प्रतिक्रिया देत अमेरिकेच्या दबावाला झुकणार नसल्याचा इशारा दिला आहे.Israel

कोणावर झाली कारवाई?

अमेरिकेच्या ट्रेझरी विभागाने इराणच्या एलपीजी (LPG) आणि ऊर्जा निर्यातीशी संबंधित आंतरराष्ट्रीय नेटवर्कवर निर्बंध लादले आहेत. या कारवाईत संयुक्त अरब अमिराती, चीन आणि मार्शल आयलंड्समधील अनेक कंपन्यांचा समावेश आहे. तसेच इराणी इंधन वाहतुकीसाठी वापरल्या जाणाऱ्या सहा टँकर जहाजांनाही लक्ष्य करण्यात आले आहे.Israel

OBC समाजातील विद्यार्थ्यांप्रमाणेच मराठा विद्यार्थ्यांनाही शैक्षणिक सवलती; फडणवीस सरकारचा महत्त्वाचा निर्णय

बँकिंग नेटवर्कही रडारवर

अमेरिकेने इराणच्या तथाकथित ‘शॅडो बँकिंग नेटवर्क’वरही मोठी कारवाई केली आहे. या नेटवर्कच्या माध्यमातून अब्जावधी डॉलर्सचे व्यवहार करून निर्बंधांना चकवा दिला जात असल्याचा अमेरिकेचा आरोप आहे. काही एक्स्चेंज हाऊस, आर्थिक मध्यस्थ आणि परदेशी खात्यांवरही निर्बंध लागू करण्यात आले आहेत.

क्रिप्टो व्यवहारांवरही निर्बंध

गेल्या काही दिवसांत अमेरिकेने इराणमधील काही प्रमुख क्रिप्टो एक्स्चेंजवरही निर्बंध लादले आहेत. इराण निर्बंधांना बगल देण्यासाठी डिजिटल मालमत्ता आणि क्रिप्टो व्यवहारांचा वापर करत असल्याचा दावा वॉशिंग्टनने केला आहे.

अमेरिकेचा स्पष्ट संदेश

अमेरिकेचे ट्रेझरी सचिव Scott Bessent यांनी इराणच्या आर्थिक ‘जीवनवाहिन्या’ तोडण्याचा निर्धार व्यक्त केला आहे. इराणच्या तेल व्यापार, बँकिंग नेटवर्क आणि आर्थिक व्यवहारांना मदत करणाऱ्या कोणत्याही संस्था किंवा व्यक्तींवर कारवाई होऊ शकते, असा इशाराही देण्यात आला आहे.

तेहरानची प्रतिक्रिया

इराणने अमेरिकेच्या नव्या निर्बंधांचा निषेध करत त्यांना “आर्थिक युद्धाचा भाग” म्हटले आहे. अमेरिकेच्या दबावामुळे इराणची धोरणे बदलणार नसल्याचे तेहरानने स्पष्ट केले असून, या कारवाईमुळे दोन्ही देशांतील तणाव आणखी वाढण्याची शक्यता आहे.

होर्मुझ सामुद्रधुनीवरूनही संघर्ष

अमेरिकेने होर्मुझ सामुद्रधुनीत इराणकडून आकारल्या जाणाऱ्या कथित ‘टोल’ किंवा सुरक्षित मार्ग शुल्काबाबतही इशारा दिला आहे. अशा व्यवहारांमध्ये सहभागी होणाऱ्या शिपिंग कंपन्या आणि वित्तीय संस्थांनाही निर्बंधांचा सामना करावा लागू शकतो, असे अमेरिकेने म्हटले आहे.

जागतिक बाजारावर परिणाम होण्याची शक्यता

मध्यपूर्वेतील वाढत्या तणावामुळे कच्च्या तेलाच्या किमती, जागतिक पुरवठा साखळी आणि ऊर्जा बाजारावर परिणाम होण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे. विशेषतः होर्मुझ सामुद्रधुनीतून जगातील मोठ्या प्रमाणात तेल वाहतूक होत असल्याने या भागातील अस्थिरता जागतिक अर्थव्यवस्थेसाठी चिंतेचा विषय ठरू शकते.

अणुकरार चर्चेवरही परिणाम?

इराणच्या अणुकार्यक्रमावरून सुरू असलेल्या चर्चांच्या पार्श्वभूमीवर अमेरिकेच्या नव्या निर्बंधांकडे महत्त्वाच्या घडामोडी म्हणून पाहिले जात आहे. विश्लेषकांच्या मते, या कारवाईमुळे दोन्ही देशांतील संबंध आणखी ताणले जाऊ शकतात आणि भविष्यातील वाटाघाटींवरही त्याचा परिणाम होऊ शकतो.

मध्यपूर्वेतील संघर्ष, ऊर्जा सुरक्षेचे प्रश्न आणि अमेरिका-इराण संघर्ष यामुळे येत्या काही आठवड्यांत जागतिक राजकारण आणि अर्थव्यवस्थेवर मोठा प्रभाव पडण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.