Govt Amends Drugs Rules : 12% पेक्षा जास्त अल्कोहोल असलेल्या औषधांची खुली विक्री बंद; मेडिकल स्टोअर्स डॉक्टरांच्या प्रिस्क्रिप्शनशिवाय विकू शकणार नाही

By, wankhadepravin - July 11, 2026 02:00:18

0

वृत्तसंस्था

नवी दिल्ली : Govt Amends Drugs Rules केंद्र सरकारने 12% पेक्षा जास्त अल्कोहोल असलेल्या औषधांची खुली विक्री बंद केली आहे. आता ही औषधे डॉक्टरांच्या वैध प्रिस्क्रिप्शनशिवाय विकली जाणार नाहीत. औषधांचा गैरवापर रोखण्यासाठी सरकारने ड्रग्स रूल्स, 1945 मध्ये हा बदल केला आहे.Govt Amends Drugs Rules

नवीन नियमानुसार, ज्या पिण्याच्या औषधांमध्ये इथाइल अल्कोहोलचे प्रमाण 12% पेक्षा जास्त असते आणि जी 30 मिलीलीटरपेक्षा मोठ्या बाटलीत विकली जातात, त्या सर्व औषधांचा ‘शेड्यूल H1’ श्रेणीत समावेश करण्यात आला आहे.Govt Amends Drugs Rules

या बदलानंतर आता या औषधांची खुलेआम विक्री होणार नाही आणि मेडिकल स्टोअर्ससाठी ती विकण्याचे नियम खूप कडक होतील. याव्यतिरिक्त, औषध दुकानदारांना या औषधांच्या विक्रीचा संपूर्ण रेकॉर्ड एका वेगळ्या रजिस्टरमध्ये ठेवावा लागेल.Govt Amends Drugs Rules

मिसिंग लिंकच्या मुद्द्यावर विरोधकांचा फुलटॉस; फडणवीसांचा षटकार; बाकीच्या मुद्द्यांवर विरोधकांनी गमावली संधी!!

सरकारला अचानक हे पाऊल का उचलावे लागले?

खरं तर, बाजारात मिळणाऱ्या अनेक कफ सिरप आणि टॉनिकमध्ये अल्कोहोलचे प्रमाण खूप जास्त असते. कोणत्याही निर्बंधांशिवाय किंवा डॉक्टरांच्या चिठ्ठीशिवाय मिळत असल्याने अनेक लोक त्यांचा वापर नशा करण्यासाठी करत होते. या गैरवापराला आळा घालण्यासाठी आणि औषधांच्या विक्रीवर कठोरपणे लक्ष ठेवण्यासाठी सरकारने हे पाऊल उचलले आहे.

औषधांच्या गैरवापराबाबत वाढत्या चिंता लक्षात घेता, सरकारच्या नियामक समित्या – ड्रग्स कन्सल्टेटिव्ह कमिटी आणि ड्रग्स टेक्निकल ॲडव्हायझरी बोर्डाने यावर पुनरावलोकन केले होते. या समित्यांच्या शिफारशींनंतरच सरकारने कायद्यात ही सुधारणा लागू केली आहे.

शेड्यूल H1 अंतर्गत आल्यानंतर आता फार्मसी किंवा मेडिकल स्टोअर्सना ही ३ मुख्य कामे करावी लागतील…

औषध केवळ नोंदणीकृत डॉक्टरांच्या वैध प्रिस्क्रिप्शनवरच दिले जाईल.

प्रत्येक विक्रीचा तपशील (रुग्णाचे नाव, औषधाचे प्रमाण, डॉक्टरांचे नाव) एका वेगळ्या रजिस्टरमध्ये नोंदवावा लागेल.
हे प्रिस्क्रिप्शन आणि विक्रीचे रेकॉर्ड कमीतकमी 3 वर्षांपर्यंत सुरक्षित ठेवावे लागतील, जेणेकरून औषध नियामक कधीही त्यांची तपासणी करू शकतील.

रुग्णांसाठी याचा अर्थ असा मुळीच नाही की ही औषधे असुरक्षित आहेत किंवा त्यांच्यावर बंदी घालण्यात आली आहे. हे फक्त एक सुरक्षा मानक आहे. जर तुमच्या डॉक्टरांनी तुम्हाला हे औषध लिहून दिले असेल, तर तुम्हाला ते पूर्वीप्रमाणेच मेडिकल स्टोअरमधून मिळेल, फक्त तुम्हाला डॉक्टरांची चिठ्ठी दाखवावी लागेल.

औषधांमध्ये मर्यादित प्रमाणात इथाइल अल्कोहोलचा वापर सॉल्व्हेंट किंवा प्रिझर्व्हेटिव्ह (औषध सुरक्षित ठेवण्यासाठी आणि विरघळवण्यासाठी) म्हणून केला जातो, जे वैद्यकीयदृष्ट्या आवश्यक आहे. हे प्रत्येक परिस्थितीत हानिकारक नसते. तथापि, जर्नल ऑफ मेडिकल टॉक्सिकोलॉजीच्या २०२४ च्या एका अहवालानुसार, जर अशा औषधांचे डॉक्टरांच्या सल्ल्याशिवाय किंवा गरजेपेक्षा जास्त सेवन केले गेले, तर ते लहान मुले, वृद्ध आणि यकृताच्या रुग्णांसाठी गंभीर दुष्परिणाम निर्माण करू शकते.