Mohan Bhagwat : सरसंघचालक म्हणाले-जात तेव्हा संपेल जेव्हा समाज बदलेल; लोकसंख्या नियंत्रण धोरण आणि समान नागरी संहिता लोकांच्या सहकार्याशिवाय यशस्वी होऊ शकत नाही

By, Pravin Wankhade - May 9, 2026 10:00:07

0

वृत्तसंस्था

म्हैसूर : Mohan Bhagwat राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ (RSS) प्रमुख मोहन भागवत म्हणाले की, लोकसंख्या नियंत्रण धोरण आणि समान नागरी संहिता (UCC) यांसारखे कायदे लोकांच्या सहकार्याशिवाय यशस्वी होऊ शकत नाहीत. ते म्हणाले की, जातीय राजकारण तेव्हाच संपेल, जेव्हा समाज जातीच्या आधारावर विचार करणे थांबवेल.Mohan Bhagwat

भागवत गुरुवारी कर्नाटकच्या म्हैसूर येथील JSS महाविद्यापीठात “सोशल हार्मनी ॲज अ कॅटलिस्ट फॉर नॅशनल डेव्हलपमेंट” या विषयावरील व्याख्यानानंतर संवाद सत्रात लोकांशी संवाद साधत होते. त्यांनी समानतेला केवळ घोषणांनी नव्हे, तर व्यवहारात आणण्याचे आवाहन केले.Mohan Bhagwat

पवार कुटुंबाची उफाळली महत्त्वाकांक्षा; भाजप आणि काँग्रेसने दाखविला आरसा!!

RSS सरकार नाही, तर सामाजिक संघटना

लोकसंख्या नियंत्रण आणि UCC वरील प्रश्नाच्या उत्तरात भागवत म्हणाले की, RSS सरकार नाही, तर एक सामाजिक संघटना आहे. ते म्हणाले की, कोणताही कायदा यशस्वी करण्यासाठी लोकांना शिक्षित करणे आणि त्यांचा सहभाग आवश्यक आहे.

त्यांनी आणीबाणीच्या काळात लोकसंख्या नियंत्रणाच्या उपायांचा उल्लेख करत सांगितले की, त्यावेळी जबरदस्तीने नसबंदी करण्यात आली, ज्यामुळे लोकांमध्ये संताप निर्माण झाला आणि नंतर सरकारला पराभवाला सामोरे जावे लागले.

भागवत म्हणाले की, लोकसंख्या धोरण बनवताना लोकसंख्याशास्त्रीय संतुलन, महिलांचे शिक्षण, सक्षमीकरण आणि आरोग्य यांसारख्या पैलूंचा विचार केला पाहिजे. ते म्हणाले की, धोरण निश्चित झाल्यानंतर ते कोणत्याही भेदभावाशिवाय सर्वांवर लागू केले पाहिजे.

UCC बद्दल ते म्हणाले की, काही राज्यांनी ते लागू करण्याच्या दिशेने पावले उचलली आहेत. उत्तराखंडमध्ये असा कायदा आला आहे आणि इतर राज्यांमध्येही असे प्रयत्न सुरू आहेत.

लोकशाहीत निर्णय हळूहळू होतात

ते म्हणाले, राज्य-दर-राज्य हे पुढे सरकत आहे. कदाचित एक दिवस संपूर्ण देशात लागू होईल. लोकशाहीत निर्णय हळूहळू होतात, कारण एक व्यक्ती नाही, तर 142 कोटी लोक एकत्र मिळून निर्णय घेतात.

जातिव्यवस्थेवर बोलताना भागवत म्हणाले की, आधी समाज बदलेल, तेव्हाच राजकारण बदलेल. त्यांनी लोकांना सांगितले की, केवळ जात विसरण्याची गोष्ट करू नका, तर असे वागा जणू काही जात अस्तित्वातच नाही.

त्यांनी आंतरजातीय संबंध आणि विवाहांना प्रोत्साहन देण्याबद्दल सांगितले आणि 1942 मध्ये महाराष्ट्रात झालेल्या एका आंतरजातीय विवाहाचे उदाहरण दिले, ज्याला बी.आर. आंबेडकर आणि एम.एस. गोळवलकर यांनी आशीर्वाद दिला होता.

धर्म बनवून आपापसात भांडणे योग्य नाही

भागवत म्हणाले की, धार्मिक सलोख्याबद्दल ते म्हणाले की, सर्व धर्म शेवटी सत्याकडे घेऊन जातात, जरी त्यांचे मार्ग वेगळे असले तरी. ते म्हणाले की, वेगवेगळे मार्ग शेवटी एकाच ध्येयापर्यंत पोहोचतात, जशा नद्या समुद्राला मिळतात.

धर्म निर्माण करून आपापसात भांडणे योग्य नाही. धर्मांनी हे समजून घेतले पाहिजे की ध्येय एकच आहे आणि मानवतेसाठी सहकार्य व समन्वय आवश्यक आहे. आचरणात धर्म असावा. संयम, शिस्त आणि नैतिकता हे धर्माचे आधार आहेत.
भारताने वारंवार आपले स्वातंत्र्य गमावले, कारण समाजात फूट होती. देशाच्या विकासासाठी आणि सामाजिक सलोख्यासाठी एकता आणि बंधुत्व आवश्यक आहे.
भारतीय समाजाची संकल्पना पश्चिमेकडील समाजापेक्षा वेगळी आहे. येथे समाज भावनिक जोडणी आणि सामायिक उद्दिष्टाने बनतो, तर पश्चिमेकडे तो परस्पर लाभ आणि करारावर आधारित असतो.

त्यांनी स्वामी विवेकानंदांचा संदर्भ देत सांगितले की, प्रत्येक देशाला एक संदेश, ध्येय आणि लक्ष्य असते. भारताची राष्ट्र संकल्पना जमीन आणि लोकांमधील सखोल संबंधांवर आधारित आहे.