पेट्रोल-डिझेल स्वस्त होण्याची शक्यता; कच्च्या तेलाचे भाव कोसळणार?

By, wankhadepravin - August 19, 2026 05:30:01

0

विशेष प्रतिनिधी

मुंबई : देशात पेट्रोल आणि डिझेलच्या दरांमुळे सर्वसामान्यांच्या खिशावर मोठा ताण आहे. मात्र, आगामी काळात इंधन दरांबाबत काहीसा दिलासा मिळण्याची शक्यता आहे. जागतिक बाजारात कच्च्या तेलाच्या किमती मोठ्या प्रमाणात घसरू शकतात, असा अंदाज काही तज्ज्ञांनी व्यक्त केला आहे.

मध्य पूर्वेतील तणावामुळे सध्या जागतिक तेल बाजारात मोठी अस्थिरता निर्माण झाली आहे. या परिस्थितीचा परिणाम भारतासह अनेक देशांवर होत आहे. मात्र, पश्चिम आशियातील परिस्थिती निवळली आणि तेलाचा पुरवठा सुरळीत झाला, तर कच्च्या तेलाच्या किमतीत मोठी घसरण होऊ शकते.

स्वित्झर्लंडमधील वेल्थ मॅनेजमेंट कंपनी ज्युलियस बेअरचे व्यवस्थापकीय संचालक मार्क मॅथ्यूज यांनी आगामी काळात कच्च्या तेलाच्या किमती प्रति बॅरल सुमारे 60 डॉलरपर्यंत घसरू शकतात, असा अंदाज व्यक्त केला आहे. आनंद राठी फायनान्शियल सर्व्हिसेसचे कार्यकारी संचालक आणि मुख्य अर्थतज्ज्ञ सुजन हजरा यांनीही या शक्यतेला समर्थन दिले आहे.

संविधानाच्या गप्पा, पण चर्चेपासून पळ! फडणवीसांचा विरोधकांना थेट सवाल

कच्च्या तेलाचे दर का कमी होऊ शकतात?

तज्ज्ञांच्या मते, सध्या जागतिक तेल बाजारात पुरवठ्याची स्थिती तुलनेने मजबूत आहे. सौदी अरेबिया, इराक आणि कुवेतसारख्या आखाती देशांकडे मोठी अतिरिक्त उत्पादन क्षमता आहे. गरज भासल्यास हा अतिरिक्त पुरवठा बाजारात आणला जाऊ शकतो.

याशिवाय, पश्चिम आशियातील भू-राजकीय परिस्थिती सामान्य झाल्यास इराण आणि रशियाकडून सध्या बाजारात मर्यादित असलेला तेलपुरवठाही वाढू शकतो. त्यामुळे जागतिक बाजारात कच्च्या तेलाचा पुरवठा वाढून किमतीवर दबाव निर्माण होण्याची शक्यता आहे.

आंतरराष्ट्रीय शिपिंग मार्ग सुरळीत झाले आणि मध्य पूर्वेतील तणाव कमी झाला, तर तेलाच्या किमतीत आणखी मोठी घसरण होऊ शकते.

मात्र तेलाच्या किमती पुन्हा वाढण्याचीही शक्यता

कच्च्या तेलाचे दर दीर्घकाळ 60 डॉलरच्या आसपास राहिल्यास OPEC+ देश उत्पादनात कपात करण्याचा निर्णय घेऊ शकतात. तसेच जास्त उत्पादन खर्च असलेल्या कंपन्या नवीन गुंतवणूक कमी करू शकतात. त्यामुळे काही काळानंतर बाजारातील पुरवठा घटू शकतो आणि तेलाच्या किमती पुन्हा वाढण्याची शक्यता निर्माण होऊ शकते.

त्यामुळे कच्च्या तेलाच्या किमतींचा अचूक अंदाज बांधणे कठीण असल्याचे तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे. भू-राजकीय घडामोडी, जागतिक मागणी, तेलाचा उपलब्ध साठा, अतिरिक्त उत्पादन क्षमता आणि गुंतवणूकदारांचा कल या सर्व बाबींचा तेलाच्या किमतीवर परिणाम होतो.

पेट्रोल-डिझेल स्वस्त झाल्यास ग्राहकांना किती फायदा?

कच्च्या तेलाच्या किमती कमी झाल्यास भारतातील ग्राहकांना त्याचा फायदा होऊ शकतो. मात्र, आंतरराष्ट्रीय बाजारात तेल स्वस्त झाल्यानंतर पेट्रोल आणि डिझेलच्या पंपावरील दरात तात्काळ घट होईलच असे नाही.

कच्च्या तेलापासून पेट्रोल किंवा डिझेल तयार करून ते ग्राहकांपर्यंत पोहोचेपर्यंत रिफायनिंग, वाहतूक, कर आणि इतर अनेक खर्चांचा समावेश असतो. त्यामुळे कच्च्या तेलाच्या किमतीत झालेली संपूर्ण घट ग्राहकांच्या इंधन दरात तितकीच प्रमाणात दिसेलच असे नाही.

भारताला मोठा आर्थिक फायदा होऊ शकतो

भारत आपल्या कच्च्या तेलाच्या गरजेचा मोठा हिस्सा आयातीद्वारे भागवतो. त्यामुळे आंतरराष्ट्रीय बाजारात कच्च्या तेलाच्या किमती घसरल्यास भारताला मोठा आर्थिक फायदा होऊ शकतो.

कच्चे तेल स्वस्त झाल्यास देशाच्या आयात खर्चात घट होऊन आयात बिलावरील दबाव कमी होऊ शकतो. याशिवाय चालू खात्यातील तूट कमी होण्यास मदत होऊ शकते आणि त्याचा व्यापक सकारात्मक परिणाम भारतीय अर्थव्यवस्थेवर होण्याची शक्यता आहे.

मात्र, या सर्व घडामोडींचा प्रत्यक्ष परिणाम पेट्रोल-डिझेलच्या किरकोळ दरांवर किती आणि केव्हा दिसेल, हे जागतिक तेल बाजारातील परिस्थिती तसेच देशांतर्गत कर आणि इतर खर्चांवर अवलंबून राहणार आहे.