GST Collection : मे महिन्यात ₹1.94 लाख कोटी जीएसटी कलेक्शन; मागील महिन्यापेक्षा 20% कमी

By, Pravin Wankhade - June 2, 2026 03:00:29

0

वृत्तसंस्था

नवी दिल्ली : GST Collection देशाच्या अर्थव्यवस्थेचा महत्त्वाचा निर्देशक मानल्या जाणाऱ्या वस्तू व सेवा कर (जीएसटी) संकलनात मे महिन्यात मोठी घट नोंदवली गेली आहे. एप्रिल महिन्यात विक्रमी पातळी गाठल्यानंतर मेमध्ये जीएसटी महसूल जवळपास २० टक्क्यांनी घसरून १.९४ लाख कोटी रुपयांवर आला आहे. मात्र वार्षिक तुलनेत महसूलात वाढ कायम असून गेल्या वर्षीच्या मे महिन्याच्या तुलनेत ३.२ टक्क्यांची वाढ झाली आहे.GST Collection

एप्रिलचा विक्रम कायम, पण मेमध्ये वेग मंदावला

एप्रिल २०२६ मध्ये जीएसटी संकलनाने सर्वकालीन उच्चांक गाठत २.४२ लाख कोटी रुपयांचा टप्पा पार केला होता. आर्थिक वर्षाच्या अखेरीस मोठ्या प्रमाणावर होणारे व्यवहार, कर समायोजन आणि अनुपालनामुळे एप्रिलमध्ये महसूल वाढतो. त्यामुळे मे महिन्यातील घसरण ही काही प्रमाणात अपेक्षित मानली जात आहे.GST Collection

शेतकऱ्यांनी पेरणीची घाई करू नये; 10 जून पर्यंत मान्सूनच्या पावसाच्या आगमनाची शक्यता धूसर; IMD चा इशारा

मे महिन्यात एकूण जीएसटी संकलन १ लाख ९४ हजार १८४ कोटी रुपये इतके राहिले. एप्रिलच्या तुलनेत ही जवळपास २० टक्क्यांची घट आहे.

देशांतर्गत व्यवहारांत घट, आयात महसुलाने दिला आधार

मे महिन्यातील आकडेवारीनुसार देशांतर्गत व्यवहारांमधून मिळणाऱ्या जीएसटी महसुलात २.६ टक्क्यांची घट झाली. मात्र आयातीवरील कर महसुलात तब्बल १९ टक्क्यांहून अधिक वाढ झाल्याने एकूण महसूल वाढीला आधार मिळाला.

तज्ज्ञांच्या मते, कच्चे तेल, इलेक्ट्रॉनिक वस्तू आणि औद्योगिक उपकरणांच्या आयातीत वाढ झाल्यामुळे आयात महसूल मजबूत राहिला. त्यामुळे देशांतर्गत व्यवहारांतील मंदीचा परिणाम काही प्रमाणात कमी झाला.

वाढीचा दर सहा महिन्यांतील सर्वात कमी

मे महिन्यातील ३.२ टक्के वाढ ही गेल्या सहा महिन्यांतील सर्वात कमी वाढ मानली जात आहे. महसूल वाढीचा वेग कमी झाल्याने अर्थव्यवस्थेच्या गतीवर चर्चा सुरू झाली आहे. मात्र केंद्र सरकारने यामागे मागील वर्षातील एकवेळचा मोठा महसूल हा प्रमुख कारणीभूत असल्याचे स्पष्ट केले आहे.

दूरसंचार क्षेत्रातील एकरकमी भरपाईचा परिणाम

मे २०२५ मध्ये एका मोठ्या दूरसंचार कंपनीने स्पेक्ट्रम शुल्काशी संबंधित मोठी कररक्कम भरली होती. त्यामुळे मागील वर्षाचा आधार तुलनेने जास्त होता. या एकरकमी महसुलाचा परिणाम वगळल्यास यंदाच्या मे महिन्यातील प्रत्यक्ष वाढ ९ ते १० टक्क्यांच्या आसपास असल्याचा अंदाज व्यक्त केला जात आहे.

अर्थव्यवस्थेसाठी तरीही सकारात्मक संकेत

महसूल एप्रिलच्या विक्रमी पातळीपेक्षा कमी असला तरी तो अजूनही २ लाख कोटी रुपयांच्या जवळपास आहे. त्यामुळे देशातील आर्थिक व्यवहार, उत्पादन क्षेत्र आणि सेवा क्षेत्रातील हालचाली मजबूत असल्याचे संकेत मिळत असल्याचे अर्थतज्ज्ञांचे मत आहे.

चालू आर्थिक वर्षाच्या पहिल्या दोन महिन्यांत एकूण जीएसटी संकलन ४.३६ लाख कोटी रुपयांवर पोहोचले असून त्यात वार्षिक आधारावर ६.२ टक्क्यांची वाढ झाली आहे. त्यामुळे महसूल संकलनाचा एकूण कल अद्याप सकारात्मक असल्याचे चित्र दिसत आहे.

सरकारचे लक्ष पुढील तिमाहीवर

जागतिक आर्थिक अनिश्चितता, कच्च्या तेलाच्या किमतीतील चढ-उतार आणि पश्चिम आशियातील तणावाच्या पार्श्वभूमीवर पुढील काही महिन्यांतील जीएसटी संकलनाकडे सरकार आणि अर्थतज्ज्ञांचे विशेष लक्ष असणार आहे. मे महिन्यातील घसरण ही हंगामी स्वरूपाची आहे की आर्थिक गती मंदावल्याचा संकेत आहे, याचे अधिक स्पष्ट चित्र पुढील तिमाहीतील आकडेवारीतून समोर येणार आहे.