OTT Platforms : सरकारने 5 ओटीटी प्लॅटफॉर्म ब्लॉक केले; अश्लील कंटेंट दाखवल्याबद्दल कारवाई, 7 महिन्यांपूर्वी 25 प्लॅटफॉर्मवर बंदी

By, Pravin Wankhade - February 26, 2026 08:00:31

0

वृत्तसंस्था

नवी दिल्ली : OTT Platforms केंद्र सरकारच्या माहिती आणि प्रसारण मंत्रालयाने (MIB) मंगळवारी 5 ऑनलाइन स्ट्रीमिंग प्लॅटफॉर्म (OTT) ब्लॉक केले आहेत. ज्या प्लॅटफॉर्मवर कारवाई करण्यात आली, त्यात मूडएक्सव्हीआयपी, कोयल प्लेप्रो, डिजी मूव्हीप्लेक्स, फील आणि जुगनू यांचा समावेश आहे.OTT Platforms

सरकारचे म्हणणे आहे की या प्लॅटफॉर्मवर अश्लील आणि आक्षेपार्ह सामग्री दाखवली जात होती. ही सामग्री आयटी कायदा 2000, आयटी नियम 2021, आयपीसी कलम 292 आणि महिलांना चुकीच्या पद्धतीने सादर करण्याशी संबंधित कायद्यांचे उल्लंघन करत असल्याचे आढळले.OTT Platforms

Fadnavis : देवेंद्र फडणवीस म्हणाले- डिजिटल अरेस्ट हा 100 टक्के फ्रॉडच, बळी पडू नका, थेट परदेशातून हलतात सूत्रे

सरकारने ओटीटी प्लॅटफॉर्म ब्लॉक करण्याची ही पहिलीच वेळ नाही. गेल्या वर्षी जुलैमध्ये उल्लू-एएलटीटी (Ullu-ALTT) सह 25 ओटीटी प्लॅटफॉर्मवर बंदी घालण्यात आली होती. एएलटीटी (ALTT) ॲप एप्रिल 2017 मध्ये चित्रपट आणि टीव्ही निर्माती एकता कपूरने लॉन्च केले होते. तर उल्लू (ULLu) ॲप आयआयटी कानपूरमधून पदवीधर झालेल्या विभू अग्रवाल यांनी 2018 मध्ये तयार केले होते.

यापूर्वी मार्च 2024 मध्ये सरकारने अश्लील सामग्रीमुळे 18 ओटीटी प्लॅटफॉर्मवर बंदी घातली होती. तसेच 19 वेबसाइट्स, 10 ॲप्स आणि 57 सोशल मीडिया हँडल्स देखील ब्लॉक केले होते.

चार कायद्यांनुसार ओटीटी ॲप्सवर बंदी

आयटी कायदा, 2000 (कलम 67)- इंटरनेटवर अश्लील सामग्री प्रकाशित करणे किंवा पसरवणे कायदेशीर गुन्हा आहे.
आयटी कायदा, 2000 (कलम 67A)- इंटरनेटवर लैंगिक क्रियाकलापांशी संबंधित व्हिडिओ किंवा सामग्री पोस्ट करणे बेकायदेशीर आहे.
बीएनएस 2023 (कलम 294)– सार्वजनिक ठिकाणी अश्लील वर्तन करणे किंवा अश्लील शब्दांचा वापर करणे शिक्षेस पात्र गुन्हा आहे.
महिलांचे अश्लील (प्रतिबंध) कायदा 1986 (कलम 4)- कोणत्याही माध्यमातून महिलांना अश्लील किंवा अपमानजनक स्वरूपात दाखवणे कायदेशीर गुन्हा आहे.

लॉकडाउनमध्ये ALTT आणि Ullu ॲप चे दर्शक वाढले

2020 च्या लॉकडाउनमध्ये जेव्हा OTT प्लॅटफॉर्म्सना प्रोत्साहन देण्यात आले, त्याच दरम्यान ALTT आणि Ullu ॲप्ससारख्या OTT प्लॅटफॉर्म्सवर अश्लील कंटेंट जास्त प्रसारित होऊ लागला.

मीडिया रिपोर्टनुसार जुलै 2020 मध्ये एका ॲडल्ट कॉमेडी शोसाठी सर्वाधिक स्ट्रीमिंग (1.1 कोटी) एका दिवसात ऑनलाइन ओटीटी प्लॅटफॉर्म MX प्लेयरवर करण्यात आली.

या रिपोर्टनुसार ALTT च्या मे 2020 च्या व्ह्यूअरशिपमध्ये 2019 च्या तुलनेत 60% वाढ झाली. 2020 मध्ये त्याचे मासिक सक्रिय वापरकर्तेही 21% वाढले. या ओटीटीवर ॲडल्ट कंटेंट जास्त आहे.

ऑनलाइन कंटेंटबाबत सरकारची सध्याची मार्गदर्शक तत्त्वे

भारत सरकारने 2021 मध्ये ‘द इन्फॉर्मेशन टेक्नॉलॉजी (इंटरमीडियरी गाईडलाईन्स अँड डिजिटल मीडिया एथिक्स कोड) रूल्स’ तयार केले होते. ते 6 एप्रिल 2023 रोजी अपडेट करण्यात आले. 30 पानांच्या मार्गदर्शक तत्त्वांमध्ये सोशल मीडिया, चित्रपट आणि वेब सिरीजसाठी नियम सांगितले आहेत.

पृष्ठ क्रमांक-28 वर चित्रपट, वेब सिरीज आणि मनोरंजन कार्यक्रमांसाठी सामान्य मार्गदर्शक तत्त्वे आहेत. यामध्ये लक्ष्यित प्रेक्षकांच्या आधारावर श्रेणी निश्चित करणे आवश्यक आहे. तुम्ही कोणता कंटेंट दाखवत आहात याची चेतावणी देणे देखील आवश्यक आहे.

मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार, OTT आणि सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मवर तक्रार निवारण अधिकारी (ग्रीव्हन्स ऑफिसर) नियुक्त करावे लागतील. कंटेंट कायद्यानुसार असावा. त्यात लैंगिक सामग्री नसावी, देशविरोधी नसावा आणि लहान मुले-महिलांना हानी पोहोचवणारा नसावा.