Tukaram Mundhe : गुटखा माफियांवर आता थेट ‘मकोका’चा बडगा! तुकाराम मुंढेंचा मोठा निर्णय; किरकोळ विक्रेते नव्हे, तर सूत्रधार रडारवर

By, wankhadepravin - June 13, 2026 07:30:26

0

विशेष प्रतिनिधी

मुंबई : Tukaram Mundhe राज्यातील गुटखा, तंबाखू आणि पानमसाल्याच्या अवैध व्यापाराविरोधात अन्न व औषध प्रशासनाने (एफडीए) आता आक्रमक भूमिका घेतली आहे. गुटखा तस्करीमागील संपूर्ण साखळी उद्ध्वस्त करण्यासाठी संघटित गुन्हेगारी नियंत्रण कायदा (मकोका) लावण्याचा निर्णय घेण्यात आला आहे. एफडीए आयुक्त तुकाराम मुंढे यांनी याबाबत अधिकाऱ्यांना स्पष्ट आणि कडक निर्देश दिले असून, यापुढे कारवाई केवळ टपरी चालक किंवा किरकोळ विक्रेत्यांपुरती मर्यादित राहणार नसून या काळ्या व्यवसायामागील मुख्य सूत्रधारांपर्यंत पोहोचणार आहे.Tukaram Mundhe

गुटखा तस्करीला संघटित गुन्हेगारीचा दर्जा

महाराष्ट्रात अनेक वर्षांपासून गुटखा आणि तत्सम प्रतिबंधित पदार्थांवर बंदी असली तरी मोठ्या प्रमाणावर त्यांची तस्करी आणि विक्री सुरूच आहे. आतापर्यंतच्या कारवायांमध्ये बहुतांश वेळा किरकोळ विक्रेते किंवा छोट्या पातळीवरील व्यापारी सापडत होते. मात्र, उत्पादनापासून वितरणापर्यंतचे संपूर्ण नेटवर्क चालवणारे मोठे मासे हाताबाहेर राहत होते.Tukaram Mundhe

Fadnavis : “काँग्रेसच्या नेतृत्वात शिखांचा कत्लेआम झाला, हे सत्य विसरता येणार नाही”; शरद पवारांच्या टीकेला फडणवीसांचे प्रत्युत्तर

हीच परिस्थिती बदलण्यासाठी एफडीएने आता कठोर भूमिका घेतली आहे. गुटखा उत्पादक, पुरवठादार, वाहतूकदार, आर्थिक पाठबळ देणारे फायनान्सर, गोदाम मालक आणि वितरण साखळीतील इतर घटकांचा पुराव्यांसह शोध घेऊन त्यांच्यावर संघटित गुन्हेगारी अंतर्गत कारवाई केली जाणार आहे.

१७ दिवसांत ३.२७ कोटींचा मुद्देमाल जप्त

तुकाराम मुंढे यांनी एफडीए आयुक्तपदाची सूत्रे स्वीकारल्यानंतर लगेचच राज्यभर धडक मोहीम सुरू केली. २५ मे ते ११ जून या अवघ्या १७ दिवसांच्या कालावधीत विभागाने तब्बल ३ कोटी २७ लाख रुपयांचा अवैध गुटखा आणि संबंधित पदार्थांचा साठा जप्त केला आहे. या कारवाईदरम्यान ३५ जणांविरुद्ध गुन्हेही दाखल करण्यात आले आहेत.

या आकडेवारीवरून राज्यात प्रतिबंधित पदार्थांचा अवैध व्यापार किती मोठ्या प्रमाणावर सुरू आहे, याची कल्पना येते.

मकोका लावण्यासाठी हे तीन निकष महत्त्वाचे

एफडीएच्या निर्देशानुसार, मकोका अंतर्गत कारवाई करण्यापूर्वी काही कायदेशीर निकष तपासले जाणार आहेत.

संबंधित गुन्हा दखलपात्र असावा आणि त्यासाठी किमान तीन वर्षे किंवा त्याहून अधिक शिक्षेची तरतूद असावी.
आरोपीविरुद्ध मागील दहा वर्षांत एकापेक्षा जास्त आरोपपत्रे दाखल झालेली असावीत.
गुन्हा दोन किंवा अधिक व्यक्तींनी संघटित पद्धतीने केलेला असावा.

हे निकष पूर्ण करणाऱ्या टोळ्यांवर थेट मकोकाची कारवाई करण्याची तयारी सुरू असल्याचे सांगितले जात आहे.

‘प्रामाणिक व्यापाऱ्यांना त्रास नाही’

या मोहिमेबाबत बोलताना आयुक्त तुकाराम मुंढे यांनी स्पष्ट केले की, कायद्याचे पालन करणाऱ्या प्रामाणिक व्यापाऱ्यांना कोणत्याही प्रकारचा त्रास देण्याचा उद्देश नाही. मात्र, सार्वजनिक आरोग्याशी खेळून कोट्यवधी रुपयांचा अवैध व्यवसाय करणाऱ्यांची कोणतीही गय केली जाणार नाही.

त्यांच्या मते, हा केवळ अन्नसुरक्षा कायद्याचा भंग नसून समाजाच्या आरोग्याविरुद्धचा गंभीर आणि संघटित स्वरूपाचा गुन्हा आहे. त्यामुळे अशा प्रकरणांकडे अत्यंत गांभीर्याने पाहिले जाणार आहे.

दूध भेसळ करणाऱ्यांनाही इशारा

गुटखा तस्करीविरोधातील कारवाईसोबतच मुंढे यांनी दूध भेसळीच्या प्रश्नावरही लक्ष केंद्रित केले आहे. मुंबईतील डेअरी चालकांची बैठक घेऊन त्यांनी स्पष्ट शब्दांत इशारा दिला आहे की, दुधात पाणी किंवा रासायनिक पदार्थांची भेसळ करणाऱ्यांवर कठोर कारवाई केली जाईल.

ग्राहकांपर्यंत पोहोचणारे दूध सुरक्षित, शुद्ध आणि दर्जेदार असलेच पाहिजे, अशी भूमिका त्यांनी मांडली.

गुटखा माफियांसाठी धोक्याची घंटा

एफडीएच्या या नव्या धोरणामुळे राज्यातील गुटखा माफियांसाठी धोक्याची घंटा वाजली आहे. आतापर्यंत केवळ खालच्या स्तरावरील विक्रेत्यांवर होणाऱ्या कारवायांमुळे सुटणाऱ्या मोठ्या रॅकेट्सना आता थेट लक्ष्य केले जाणार आहे. त्यामुळे गुटखा तस्करीच्या काळ्या साम्राज्याला मोठा धक्का बसण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.