US Nuclear : अमेरिकेच्या अणुऊर्जेवर चालणाऱ्या विमानवाहू जहाजावर शौचालयांची समस्या; डिझाइनमधील दोषामुळे शौचालये जाम

By, Pravin Wankhade - February 25, 2026 01:00:41

0

वृत्तसंस्था

वॉशिंग्टन डीसी : US Nuclear इराणच्या दिशेने जात असलेले अमेरिकेचे अणुऊर्जा-आधारित विमानवाहू जहाज USS जेराल्ड फोर्ड एका वेगळ्याच संकटाचा सामना करत आहे. जहाजावरील बहुतेक शौचालये बंद पडली आहेत. त्यामुळे 4,500 हून अधिक नौसैनिकांना दररोज 45 मिनिटे रांगेत उभे राहावे लागत आहे.US Nuclear

अरुंद पाइपलाइन आणि व्हॅक्यूम-आधारित प्रणालीच्या डिझाइनमधील दोषामुळे शौचालये वारंवार जाम होत आहेत. हे जहाज व्हॅक्यूम-आधारित सांडपाणी प्रणालीवर चालते, ज्यात एक वाल्व खराब झाल्यास संपूर्ण विभागाची शौचालय प्रणाली बंद पडते.US Nuclear

मीडिया रिपोर्ट्सनुसार, तंत्रज्ञ आणि सैनिकांमध्ये वादाच्या बातम्याही आहेत, कारण दुरुस्ती करणारे अभियंते दररोज सुमारे 19 तास काम करत आहेत. गेल्या वर्षी मार्चमध्येही चार दिवसांत 205 शौचालये खराब झाल्याची तक्रार समोर आली होती.US Nuclear

ऑर्केस्ट्रा बारच्या नावाखाली डान्सबार चालवणाऱ्यांवर कठोर कारवाई; मुख्यमंत्र्यांची विधानसभेत ग्वाही

विमानवाहू जहाजावर 600 हून अधिक शौचालये उपलब्ध

USS जेराल्ड फोर्डवर 600 हून अधिक शौचालये आहेत, जी 10 वेगवेगळ्या झोनमध्ये विभागलेली आहेत. हे विमानवाहू जहाज गेल्या आठ महिन्यांपासून समुद्रात आहे, सततच्या ऑपरेशनल हालचालींमुळे नियमित देखभाल (मेंटेनन्स) होऊ शकलेली नाही.

सुमारे 13 अब्ज डॉलर खर्चून बनवलेले हे युद्धनौका जगातील सर्वात महागडे मानले जाते. हे विमानवाहू जहाज 2017 मध्ये सेवेत दाखल करण्यात आले होते.

संकटाचे कारण बनलेली व्हॅक्यूम-आधारित प्रणाली काय आहे?

सांडपाण्याच्या समस्येमागे ज्या तंत्रज्ञानाचा उल्लेख होत आहे, त्याला व्हॅक्यूम-आधारित VCHT प्रणाली म्हणतात. हे सामान्य घरांमध्ये वापरल्या जाणाऱ्या शौचालयाच्या प्रणालीपेक्षा पूर्णपणे वेगळ्या पद्धतीने काम करते.

VCHT चे पूर्ण नाव व्हॅक्यूम कलेक्शन होल्डिंग अँड ट्रान्सफर सिस्टम आहे. ही एक खास प्रकारची सांडपाणी व्यवस्थापन प्रणाली आहे, जी मोठ्या जहाजांवर आणि क्रूझ शिपमध्ये बसवली जाते. याचा उद्देश कमी पाण्यात शौचालयातील कचरा गोळा करणे आणि सुरक्षितपणे साठवणे व हस्तांतरित करणे हा आहे.

कसे काम करते?

घरातील शौचालयात फ्लश केल्यावर पाण्याच्या दाबामुळे आणि गुरुत्वाकर्षणामुळे (ग्रॅव्हिटी) घाण खाली गटारात जाते. पण समुद्रात चालणाऱ्या जहाजांवर अशी प्रणाली पूर्णपणे प्रभावी नसते.

VCHT प्रणालीमध्ये फ्लश दाबताच पाईपमध्ये व्हॅक्यूम (सक्शन) तयार होते. हे सक्शन घाण खेचून पाईपद्वारे एका मोठ्या टाकीपर्यंत पोहोचवते. नंतर तो कचरा प्रक्रिया करून किंवा विल्हेवाट लावली जाते. हे असे समजा की जसे व्हॅक्यूम क्लीनर धूळ खेचून घेतो. येथेही तीच तंत्रज्ञान शौचालयाच्या प्रणालीमध्ये लागू होते.

जहाजांमध्ये ही प्रणाली का आवश्यक आहे?

विमानवाहू जहाजावर हजारो लोक महिनेभर समुद्रात राहतात. अशा परिस्थितीत पाणी मर्यादित असते, जागा कमी असते. तसेच, पाइपलाइन सरळ नसून अनेक दिशांना जाते. म्हणून, कमी पाण्यात काम करणारी आणि लवचिक प्रणाली बसवली जाते. VCHT प्रणाली कमी पाण्यात फ्लश करते, ज्यामुळे पाण्याची बचत होते.

2025 पासून समुद्रात तैनात आहे जेराल्ड आर. फोर्ड

जेराल्ड आर. फोर्ड गेल्या वर्षी जूनपासून समुद्रात सतत तैनात आहे. सामान्यतः विमानवाहू जहाजाची तैनाती नऊ महिन्यांची असते, परंतु लष्करी हालचाली वाढल्यास ती वाढवली जाते. फोर्ड अणुभट्टीवर चालते आणि त्यात 75 पेक्षा जास्त लष्करी विमाने तैनात केली जाऊ शकतात.

यात एफ-18 सुपर हॉर्नेट फायटर जेट आणि ई-2 हॉकआय सारखी अर्ली वॉर्निंग विमाने समाविष्ट आहेत. यात अत्याधुनिक रडार प्रणाली देखील बसवलेली आहे, जी हवाई वाहतूक आणि नेव्हिगेशन नियंत्रित करण्यास मदत करते.