US-Iran : द फोकस एक्सप्लेनर : अमेरिका-इराणमधील युद्धविरामाचा भारताला काय होणार फायदा? कच्च्या तेलापासून ते डॉलरच्या घसरणीवर परिणाम

By, Pravin Wankhade - April 9, 2026 08:00:45

0

US-Iran अमेरिका-इराण युद्धात 2 आठवड्यांच्या युद्धविरामाच्या घोषणेनंतर ब्रेंट क्रूड ऑइल 15% स्वस्त झाले आहे. बुधवारी दर सुमारे 15 डॉलरने घसरून 94.27 डॉलर प्रति बॅरलवर आले आहेत.US-Iran

अहवालानुसार, ही सुमारे 6 वर्षांतील एका दिवसातील सर्वात मोठी घसरण आहे. एक दिवसापूर्वी क्रूड ऑइलची किंमत 109.27 डॉलर प्रति बॅरल होती. 28 फेब्रुवारी रोजी युद्ध सुरू होण्यापूर्वी कच्च्या तेलाचा दर 73 डॉलर प्रति बॅरल होता.US-Iran

युद्धादरम्यान दर वाढून 120 डॉलर प्रति बॅरलवर पोहोचले होते. पेट्रोल-डिझेलचे दर वाढण्याची शक्यता वर्तवली जात होती. तज्ञांनुसार, आता या शक्यता संपुष्टात आल्या आहेत.US-Iran

महाराष्ट्राला मिळणार स्वतंत्र AI विभाग; फडणवीस सरकार स्थापन करणार नवे आयुक्तालय!!

युद्धविरामामुळे होर्मुझ उघडण्याची शक्यता

अमेरिका-इराण यांच्यात 40 दिवसांपासून सुरू असलेल्या युद्धाला 2 आठवड्यांचा विराम मिळाला आहे. पाकिस्तान-चीनच्या मध्यस्थीनंतर दोन्ही देश युद्धविरामावर सहमत झाले.
करारानुसार अमेरिका, इस्रायल आणि इराण हल्ले थांबवतील. इराणी सैन्याच्या मदतीने होर्मुझ सामुद्रधुनीतून जहाजांची सुरक्षित वाहतूक सुनिश्चित होईल.
अमेरिकेच्या राष्ट्राध्यक्षांनी इराणला उद्ध्वस्त करण्याची धमकी दिली होती. त्यांनी म्हटले होते की, जर होर्मुझ सामुद्रधुनीतून मार्ग मिळाला नाही तर ते इराणची संपूर्ण सभ्यता नष्ट करतील.

युद्धविरामामुळे जागतिक बाजारपेठा उसळल्या, डॉलर घसरला

युद्ध थांबल्याच्या बातम्यांमुळे जागतिक शेअर बाजारात तेजी आली आहे. अमेरिकेचा S&P 500 फ्युचर्स 2% आणि युरोपीय बाजार 5% पर्यंत वाढले. भारताचे सेन्सेक्स आणि निफ्टी देखील सुमारे 4% वाढले आहेत.

गुंतवणूकदारांचा विश्वास वाढल्याने रुपया डॉलरच्या तुलनेत मजबूत झाला आहे. आरबीआयच्या मते, बुधवारी सुरुवातीच्या व्यवहारात अमेरिकन डॉलरच्या तुलनेत रुपया 41 पैशांनी मजबूत होऊन 92.55 वर पोहोचला आहे. काल तो 92.96 वर बंद झाला होता.

युद्ध पुन्हा सुरू झाल्यास किमती पुन्हा वाढतील

विश्लेषकांचे म्हणणे आहे की सध्या जो दिलासा दिसत आहे, तो जास्त काळ टिकणार नाही. आयजीचे टोनी सिकामोर यांच्या मते, ही एक चांगली सुरुवात नक्कीच आहे, परंतु अजून अनेक गोष्टी स्पष्ट नाहीत.

तज्ञांचे मत आहे की जर दोन आठवड्यांत पूर्णपणे करार झाला नाही, तर किमती पुन्हा 100 डॉलरच्या वर जाऊ शकतात.

कच्चे तेल स्वस्त झाल्याने भारताला काय फायदे होतील?

कच्चे तेल भारतासाठी महत्त्वाचे आहे, कारण आपण सुमारे 85% तेल आयात करतो. तेलाच्या किमती घसरल्यास अर्थव्यवस्थेला अनेक आघाड्यांवर दिलासा मिळतो.

1. पेट्रोल-डिझेलचे दर वाढणार नाहीत: कच्च्या तेलाचे दर स्वस्त झाल्याने IOC, BPCL, HPCL सारख्या कंपन्यांकडून तेलाच्या किमती वाढवण्याची शक्यता कमी होईल. यामुळे वाहतूक खर्च कमी होतो आणि सामान्य माणसाच्या बजेटवर परिणाम होतो.

2. महागाईवर परिणाम: डिझेलचे दर न वाढल्याने वाहतूक खर्च वाढणार नाही. यामुळे फळे, भाज्या, धान्य आणि इतर रोजच्या खाण्यापिण्याच्या वस्तूंचे दर वाढणार नाहीत.

3. CAD मध्ये सुधारणा: कच्चे तेल स्वस्त झाल्याने आयात बिल कमी होते. परकीय चलन साठा वाचतो आणि चालू खाते तूट (Current Account Deficit) म्हणजेच CAD कमी होते.

4. रुपया मजबूत होईल: कच्च्या तेलाचे बिल कमी झाल्याने डॉलरची मागणी कमी होते. यामुळे रुपया मजबूत होतो आणि आयात स्वस्त होते.

5. सबसिडीचा भार कमी: कच्चे तेल स्वस्त झाल्याने सरकारचा सबसिडी खर्च कमी होतो. उरलेले पैसे सरकार पायाभूत सुविधा, शिक्षण आणि आरोग्य यांसारख्या क्षेत्रांमध्ये गुंतवू शकते.

6. कॉर्पोरेट नफा: तेल स्वस्त झाल्याने खर्च कमी होतो आणि नफा वाढतो. यामुळे शेअर बाजारावर सकारात्मक परिणाम होतो.

तज्ञांच्या मते, कच्चे तेल 10 डॉलरने स्वस्त झाल्यास चालू खातेतील तूट 9-10 अब्ज डॉलरने कमी होऊ शकते आणि महागाईत सुमारे 0.5% दिलासा मिळू शकतो.