द फोकस एक्सप्लेनर : समान नागरी संहितेचे विधेयक संसदेत आले तर काय आहे नंबर गेम? काय असेल लोकसभा-राज्यसभेतील स्थिती? वाचा सविस्तर


केंद्र सरकार संसदेच्या आगामी पावसाळी अधिवेशनात समान नागरी संहिता (यूसीसी) बाबत विधेयक आणण्याच्या तयारीत आहे. लोकसभेत एकट्या भारतीय जनता पक्षाचे बहुमत आहे. लोकसभेत नंबर गेम भाजपच्या बाजूने आहे आणि कनिष्ठ सभागृहात विधेयक मंजूर होण्यात कोणताही अडथळा नाही, पण राज्यसभेत नंबर गेम काय आहे? UCC संबंधित विधेयकावर संसद, लोकसभा आणि राज्यसभा या दोन्ही सभागृहांत मतदान झाले तर गणित काय असेल?The Focus Explainer : What is the numbers game if Uniform Civil Code Bill comes to Parliament? What will be the position in Lok Sabha-Rajya Sabha? Read in detail

एकट्या भाजपचे लोकसभेत 300 पेक्षा जास्त खासदार आहेत. एनडीएच्या घटक पक्षांचाही समावेश केला, तर हा आकडा जवळपास 350 जागांवर पोहोचते. हे विधेयक लोकसभेत मंजूर करण्यात भाजपला कोणतीही अडचण येणार नाही. लोकसभेत आकड्यांचा खेळ पूर्णपणे भाजपच्या बाजूने आहे, पण राज्यसभेत चित्र वेगळे आहे.



राज्यसभेत खरी कसोटी

राज्यसभेच्या आकड्यांच्या खेळाबाबत बोलायचे झाले तर सध्या वरिष्ठ सभागृहात 8 जागा रिक्त असून एकूण सदस्य संख्या 237 आहे. अशा परिस्थितीत सध्याच्या संख्याबळाच्या आधारे राज्यसभेत विधेयक मंजूर करण्यासाठी 119 सदस्यांच्या पाठिंब्याची गरज भासणार आहे. भाजपचे खासदार हरद्वार दुबे यांचे नुकतेच निधन झाले, त्यानंतर राज्यसभेत पक्षाचे 91 खासदार उरले आहेत. भाजपच्या मित्रपक्षांच्या जागांचाही समावेश केला तर संख्याबळ 108 वर पोहोचते.

अशा परिस्थितीत हे विधेयक संसदेतून मंजूर करण्यासाठी भाजपला आणखी 11 खासदारांच्या पाठिंब्याची गरज भासणार आहे. आम आदमी पक्षाचे राज्यसभेत 10 खासदार आहेत आणि पक्षानेही UCC ला पाठिंबा जाहीर केला आहे. यूसीसीच्या मुद्द्यावर शिवसेना ठाकरे गटही सरकारच्या समर्थनात आहे. शिवसेना ठाकरे गट आणि आम आदमी पार्टी या दोघांनीही यूसीसीच्या बाजूने मतदान केले, तर भाजपचा मार्ग सुकर होईल.

बीजेडी-वायएसआरसीपीची भूमिका महत्त्वाची

आम आदमी पार्टीने यूसीसीच्या बाजूने मतदान केले नाही, तर अशा परिस्थितीत बीजेडी आणि वायएसआर काँग्रेस, बीआरएसची भूमिका महत्त्वाची ठरेल. या पक्षांनी अद्याप आपले पत्ते उघडलेले नाहीत. बीजेडी आणि वायएसआर काँग्रेस या दोन्ही पक्षांचे राज्यसभेत प्रत्येकी नऊ खासदार आहेत, तर बीजेडीचे सात खासदार आहेत. जर तिन्ही पक्षांनी UCC च्या बाजूने मतदान केले तर हे विधेयक वरच्या सभागृहातही सहज मंजूर होईल.

राज्यसभा निवडणुकीने समीकरण बदलणार का?

राज्यसभेच्या 10 जागांसाठी 24 जुलै रोजी निवडणूक होणार आहे. एका जागेवर पोटनिवडणूकही होत आहे. या निवडणुकांचा सभागृहाच्या चित्रावर फारसा परिणाम झालेला दिसत नाही. 10 जागांपैकी चार भाजपकडे आणि पाच टीएमसीकडे आणि एक काँग्रेसकडे आहे. ज्या जागेवर पोटनिवडणूक होणार आहे ती जागा टीएमसीच्या खासदाराने राजीनामा दिल्याने रिक्त झाली होती. पोटनिवडणुकीनंतर टीएमसीचे संख्याबळ एका जागेने वाढणार आहे. 10 जागांच्या निवडणुकीत टीएमसीच्या पाच जागा आहेत आणि पक्ष पाचही जागा वाचवेल. भाजपलाही पाच जागा जिंकण्याची खात्री आहे, म्हणजे पक्षाला एक जागा मिळेल. त्यामुळे हे समीकरण इतके बदलेल की, यूपीचे राज्यसभेचे खासदार हरद्वार दुबे यांच्या निधनामुळे 91 वर घसरलेले भाजपचे संख्याबळ 92 आणि एनडीएचे संख्याबळ 109 वर पोहोचेल.

राज्यसभेत कोणत्या पक्षाचे किती खासदार आहेत?

राज्यसभेत राजकीय पक्षांच्या संख्याबळाबद्दल बोलायचे झाले तर काँग्रेसकडे सध्या 31 खासदार आहेत. वरच्या सभागृहात TMC 12, DMK 10, JDU 5, NCP 4, शिवसेना UBT 3, SP 3, इंडियन युनियन मुस्लिम लीग एक, डावे पक्ष दोन, झारखंड मुक्ती मोर्चा दोन, केरळ काँग्रेस (M) एक, राष्ट्रीय जनता दलाचे सहा खासदार आहेत.

कोणत्या पक्षाची भूमिका काय?

शिवसेनेचे (यूबीटी) उद्धव ठाकरे यांनीही मुस्लिम पर्सनल लॉ बोर्डाच्या अधिकाऱ्यांसोबत झालेल्या बैठकीत स्पष्ट केले आहे की, आमचा यूसीसीला पाठिंबा आहे. मात्र, त्याचा विविध वर्गांवर काय परिणाम होईल, असेही त्यांनी म्हटले आहे. याबाबत आम्ही केंद्र सरकारकडून स्पष्टीकरण मागितले आहे. त्याचवेळी राष्ट्रवादी काँग्रेसने मधला मार्ग काढला आहे. आम्ही यूसीसीला पाठिंबा किंवा विरोध केला नाही, असे राष्ट्रवादीने म्हटले आहे. आम्ही एवढेच म्हणतो की, मोठे निर्णय घाईने घेतले जात नाहीत.

बिहारमधील सत्ताधारी जनता दल युनायटेड (जेडीयू) चे प्रवक्ते केसी त्यागी यांनी ही राजकीय भूमिका असल्याचे म्हटले आहे. इंडियन युनियन मुस्लिम लीग (IUML) ने UCC ला विरोध केला आहे. तमिळनाडूतील सत्ताधारी द्रमुकने म्हटले आहे की, आधी हिंदूंसाठी यूसीसी लागू करा. शिरोमणी अकाली दल, जो भाजपचा जुना सहयोगी आहे, तोही यूसीसीच्या विरोधात उतरला आहे. हा हिंदू-मुस्लिमचा मुद्दा नाही, असे राष्ट्रीय जनता दलाने म्हटले आहे. हिंदूंमध्येही विविधता आहे, आदिवासी प्रथा आहेत. सरकारने या प्रश्नाचे गांभीर्य दाखवावे. याबाबत अनेक पक्षांकडून अद्याप कोणतेही वक्तव्य आलेले नाही.

राजकीय तज्ज्ञ म्हणतात की, बीजेडीसारख्या पक्षांनी संसदेत अनेकदा सरकारसाठी समस्यानिवारक म्हणून भूमिका बजावली आहे हे खरे आहे, परंतु यूसीसीचे प्रकरण वेगळे आहे. प्रत्येक पक्षाचे स्वतःचे राजकारण असते आणि या पक्षांना त्यांची व्होट बँकही जपायची असते. बीजेडी, वायएसआर काँग्रेस, बीआरएससारख्या पक्षांनी प्रत्येक मुद्द्यावर सरकारच्या बाजूने मतदान केले पाहिजे असे नाही. जर सरकारने संसदेत UCC संबंधी विधेयक आणले आणि ते मतदानाला आले तर ते राज्यसभेत मंजूर होणे इतके सोपे नाही.

The Focus Explainer : What is the numbers game if Uniform Civil Code Bill comes to Parliament? What will be the position in Lok Sabha-Rajya Sabha? Read in detail

महत्वाच्या बातम्या 

Array

LEAVE A COMMENT

To be published, comments must be reviewed by the administrator.*



    दगडी चाल फेम अभिनेत्री पूजा सावंत ने गुपचूप उरकला साखरपुडा. श्रीमंत दगडूशेठ गणपती 2023 ब्रिटनचे पंतप्रधान ऋषी सुनक पत्नी अक्षता मूर्तीसह अक्षरधाम मंदिरात