RBI : आरबीआयने रुपयाच्या व्यापारावरील निर्बंध हटवले; आता फॉरेक्स डीलर्स NDF मार्केटमध्ये पोझिशन घेऊ शकतील

By, Pravin Wankhade - April 21, 2026 04:00:06

0

वृत्तसंस्था

नवी दिल्ली :RBI रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया म्हणजेच RBI ने 20 एप्रिल रोजी रुपयाची अस्थिरता रोखण्यासाठी परकीय चलन डीलर्स (फॉरेक्स डीलर्स) वर लादलेले काही निर्बंध मागे घेतले आहेत. आता डीलर्स ऑफशोर नॉन-डेलिवरेबल फॉरवर्ड मार्केट (NDF) मध्ये पुन्हा पोझिशन्स घेऊ शकतील.RBI

RBI ने हे पाऊल उचलण्यापूर्वी काही दिवसांपूर्वीच गव्हर्नर संजय मल्होत्रा यांनी संकेत दिले होते की, हे निर्बंध अनिश्चित काळासाठी लागू राहणार नाहीत.RBI

केंद्रीय बँकेने स्पष्ट केले आहे की, अधिकृत डीलर्सना (ऑथोराइज्ड डीलर्स) आता निवासी किंवा अनिवासी वापरकर्त्यांना रुपयाशी संबंधित नॉन-डेलिवरेबल डेरिव्हेटिव्ह कॉन्ट्रॅक्ट्स ऑफर करण्यापासून रोखण्याची गरज नाही.RBI

सुप्रिया सुळेंनी ओपन चॅलेंज स्वीकारताच, फडणवीसांनी “हे” सांगून डिवचले!!

करार पुन्हा बुक करण्याचीही परवानगी मिळाली

नवीन नियमांनुसार, बँका आता वापरकर्त्यांना रुपयाशी संबंधित कोणताही परकीय चलन डेरिव्हेटिव्ह करार पुन्हा बुक करण्याची परवानगी देखील देऊ शकतात. हा निर्णय तात्काळ प्रभावाने लागू झाला आहे.

तथापि, आरबीआयने स्पष्ट केले आहे की अधिकृत डीलर्सना संबंधित पक्षांसोबत रुपयामध्ये फॉरेन एक्सचेंज डेरिव्हेटिव्ह करार करण्याची परवानगी नसेल.

जुन्या करारांसाठी काही सवलत कायम

संबंधित पक्षांच्या बाबतीत सवलत केवळ सध्याचे करार रद्द करणे किंवा रोलओव्हर करणे आणि नॉन-रिलेटेड, नॉन-रेसिडेंट युजर्ससोबत केलेले बॅक-टू-बॅक व्यवहार करण्यापुरतीच मर्यादित आहे.

यासोबतच, बँकांना प्रत्येक व्यावसायिक दिवसाच्या शेवटी ऑनशोर डिलिव्हरेबल रुपया मार्केटमध्ये आपली नेट ओपन पोझिशन 10 कोटी डॉलर (100 दशलक्ष डॉलर) पर्यंत मर्यादित ठेवावी लागेल.

मार्चमध्ये बंदी का घालण्यात आली होती?

मार्चच्या शेवटी अमेरिका-इराण युद्धाच्या वाढत्या तणावामुळे ब्रेंट क्रूडच्या किमती 100 डॉलर प्रति बॅरलच्या पुढे गेल्या होत्या. यामुळे रुपया आपल्या विक्रमी नीचांकी पातळीकडे घसरत होता, हे रोखण्यासाठी केंद्रीय बँकेने अनेक कठोर पावले उचलली होती.

10 एप्रिलपर्यंत बँकांनी ऑफशोर NDF मार्केटमध्ये सुमारे 40 अब्ज डॉलरचे सट्टेबाजीचे व्यवहार बंद केले होते.

रुपयाची स्थिती आणि भविष्यातील रणनीती

आरबीआयच्या या कठोर उपायांनंतर रुपया डॉलरच्या तुलनेत 95.21 च्या विक्रमी नीचांकी पातळीवरून परत सावरला आहे. गव्हर्नर मल्होत्रा यांनी त्यांच्या द्वैमासिक धोरण आढाव्यात सांगितले होते की, हे उपाय तात्पुरते होते.

त्यांनी सांगितले की, मार्चमध्ये आर्बिट्राज मार्केटमध्ये सट्टेबाजीची पोझिशन्स तयार होताना दिसली होती, ज्यावर जास्त अस्थिरता रोखण्यासाठी नियंत्रण ठेवणे आवश्यक होते.

NDF मार्केट काय आहे?

नॉन-डेलिवरेबल फॉरवर्ड (NDF) हा एक फॉरेन एक्सचेंज डेरिव्हेटिव्ह करार आहे, जो अशा चलनांसाठी वापरला जातो, ज्यांचा आंतरराष्ट्रीय स्तरावर पूर्णपणे व्यापार होत नाही. यात शेवटी फक्त रोख (कॅश) सेटलमेंट होते.

आरबीआयचे लक्ष्य: या निर्बंधांना हटवणे भारतीय चलनाचे आंतरराष्ट्रीयीकरण आणि बाजारांना अधिक सखोल करण्याच्या दिशेने आरबीआयची वचनबद्धता दर्शवते.