NSG कमांडोंचा सुप्रसिद्ध ‘ब्लॅक कॅट’ गणवेश बदलणार; 44°C तापमानात जवान बेशुद्ध पडल्यानंतर घेतला मोठा निर्णय!

By, wankhadepravin - November 11, 2026 01:00:04

0

विशेष प्रतिनिधी

नवी दिल्ली: देशातील अतिमहत्त्वाच्या व्यक्तींच्या (VIP) सुरक्षेसाठी सदैव सज्ज असलेल्या राष्ट्रीय सुरक्षा रक्षक दलाच्या अर्थात NSG (National Security Guard) ‘ब्लॅक कॅट’ कमांडोंचा जगप्रसिद्ध काळा गणवेश आता बदलण्याचा महत्त्वपूर्ण निर्णय घेण्यात आला आहे. या बदलामागे सर्वात मोठे कारण म्हणजे देशभरात वाढणारी भीषण उष्णता आणि उष्माघात. कडक उन्हात सलग अनेक तास जड शस्त्रे आणि बुलेटप्रूफ जॅकेट घालून कर्तव्य बजावताना कमांडोंना होणारा शारीरिक त्रास कमी करण्यासाठी NSG ने आपल्या व्हीआयपी सुरक्षा पथकांसाठी (12 आणि 13 स्पेशल रेंजर ग्रुप) नवीन, श्वसनक्षम (Breathable) म्हणजेच शरीरात हवा खेळती राहणारा गणवेश तयार करण्याची शिफारस केली आहे.

एप्रिल 2026 मध्ये आंध्र प्रदेशातील विजयवाडा येथे मुख्यमंत्री चंद्राबाबू नायडू यांच्या सुरक्षेत तैनात असलेला एक NSG कमांडो सुमारे 44°C तापमानात उष्माघाताने बेशुद्ध होऊन कोसळला होता. या धक्कादायक घटनेची गंभीर दखल घेत NSG मुख्यालयातील तज्ज्ञांनी गणवेशात हा मोठा बदल करण्याचा निर्णय घेतला आहे. आगामी 5 राज्यांच्या विधानसभा निवडणुकांची घोषणा होईपर्यंत कमांडोंच्या अंगावर हा नवा गणवेश दिसेल, अशी अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.

विजयवाड्यातील त्या घटनेने वेधले लक्ष; 44°C तापमानात 6 किलोचे जॅकेट अन् काळा गणवेश ठरला जीवघेणा!

NSG च्या सूत्रांनी दिलेल्या माहितीनुसार, गणवेश बदलण्यामागे एप्रिल 2026 मधील ती गंभीर घटना कारणीभूत ठरली आहे.

कर्तव्यावर असतानाच जवान बेशुद्ध

एप्रिल 2026 मध्ये विजयवाडा येथे आंध्र प्रदेशचे मुख्यमंत्री एन. चंद्राबाबू नायडू यांच्या ताफ्याच्या सुरक्षेत एक NSG कमांडो तैनात होता. त्या दिवशी तेथील तापमान तब्बल 44 अंश सेल्सिअस (44°C) इतके प्रचंड होते.

अतिरिक्त वजनामुळे उष्माघाताचा त्रास

संबंधित कमांडोने काळ्या रंगाच्या पारंपरिक ओव्हरऑल (Overall) गणवेशावर सुमारे 6 किलो वजनाचे बुलेटप्रूफ जॅकेट परिधान केले होते. डोक्यावर काळी बेरेट (टोपी), डोळ्यांवर काळा चष्मा, कमरेला छोटी शस्त्रे आणि संवाद साधणारी आधुनिक उपकरणे असा पूर्ण लवाजमा अंगावर असताना प्रचंड उष्णतेमुळे कमांडोला उष्माघात (Heatstroke) आणि तीव्र थकवा जाणवला व तो जागीच बेशुद्ध होऊन पडला. या घटनेचा व्हिडिओ सोशल मीडियावर मोठ्या प्रमाणात व्हायरल झाला होता.

तज्ज्ञांकडून गंभीर दखल

काळा रंग आणि सध्याच्या गणवेशाचे कापड मोठ्या प्रमाणात उष्णता शोषून घेते. त्यामुळे NSG च्या क्लोज प्रोटेक्शन फोर्सच्या (Close Protection Force) कमांडरांनी आणि मुख्यालयातील तज्ज्ञांनी वाढत्या तापमानाचा VIP सुरक्षा पथकांच्या आरोग्यावर विपरीत परिणाम होत असल्याचे मान्य करत तातडीने गणवेश बदलण्याची शिफारस केली.

कोब्रा कमांडोंच्या धर्तीवर आता ‘नायको’ (Nyco) कापडाचा वापर; शरीर थंड राहण्यास मदत!

NSG कमांडोंसाठी निवडण्यात आलेल्या नव्या गणवेशाची वैशिष्ट्ये अत्यंत आधुनिक आणि आरामदायी आहेत.

नायको (Nyco) कापड म्हणजे काय?:

नवा गणवेश ‘नायको’ या विशेष कापडापासून तयार केला जाणार आहे. नायको हे नायलॉन आणि कॉटन (सुती) यांच्या मिश्रणातून (साधारणपणे 50% नायलॉन व 50% कॉटन) बनवलेले प्रगत कापड आहे.
हवा आणि ओलावा सहज बाहेर जाणार: हे कापड शरीरातील घाम, आर्द्रतेची वाफ आणि उष्णता सहजपणे बाहेर जाऊ देते आणि बाहेरची हवा आत खेळती ठेवते. यामुळे कडक उन्हात आणि दमट हवामानातही कमांडोंचे शरीर थंड व कोरडे राहण्यास मोठी मदत होते.

‘खेलो इंडिया’च्या माध्यमातून खेळ गावागावांत पोहोचला – मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस

CRPF च्या कोब्रा (CoBRA) कमांडोंचा यशस्वी प्रयोग

जंगलात आणि दुर्गम भागात कडक ऊन व प्रचंड दमट वातावरणात नक्षलविरोधी मोहिमा राबवणारे CRPF चे ‘कोब्रा’ (CoBRA) कमांडो देखील याच नायको कापडाचा गणवेश परिधान करतात. नव्या गणवेशाच्या कापडाची सर्व चाचणी (Trials) यशस्वीरीत्या पूर्ण झाली असून NSG लवकरच या सामग्रीची खरेदी प्रक्रिया सुरू करणार आहे.

आगामी 5 राज्यांच्या निवडणुकांपूर्वी नवे गणवेश मिळण्याची शक्यता; इतर 6 दलांचे गणवेशही बदलले!
नव्या गणवेशाची अंमलबजावणी अत्यंत वेगाने केली जात आहे.

निवडणूक प्रचारातील धावपळ लक्षात घेता निर्णय

आगामी काळात देशातील 5 राज्यांमध्ये विधानसभा निवडणुका होणार असून, या निवडणुकांच्या प्रचार सभा आणि दौऱ्यांमध्ये NSG चे सुरक्षा कवच असलेले अनेक अतिमहत्त्वाचे नेते (VIP) सहभागी होणार आहेत. त्यापूर्वीच म्हणजेच निवडणुकांची घोषणा होईपर्यंत कमांडोंच्या ताफ्यात हे नवे गणवेश दाखल होतील, अशी NSG ला अपेक्षा आहे.

भारतातील इतर सुरक्षा दलांचेही आधुनिक गणवेश

हवामान आणि कार्यपद्धतीनुसार भारतीय सुरक्षा दलांच्या गणवेशात सातत्याने सुधारणा केल्या जात आहेत. यापूर्वी भारतीय नौदल (2020-21), भारतीय लष्कर (जानेवारी 2022), भारतीय हवाई दल (ऑक्टोबर 2022), सीआरपीएफ कोब्रा (2024), बीएसएफ (जून 2025) आणि नुकतेच 6 नोव्हेंबर 2026 रोजी सीआयएसएफ (CISF) या 6 प्रमुख दलांचे गणवेशही अधिक हलके, हवा खेळती राहणारे आणि आधुनिक करण्यात आले आहेत.