द फोकस एक्सप्लेनर : ई-रूपी म्हणजे काय? त्याचा वापर कसा करायचा? हे UPI पेक्षा किती वेगळे, वाचा सविस्तर


तुम्ही भारताचे अधिकृत डिजिटल चलन ‘ई-रुपी’ बद्दल ऐकले असेल, ज्याला तुम्ही भारताचे बिटकॉइनदेखील म्हणू शकता. आजच्या द फोकस एक्सप्लेनरमध्ये जाणून घेऊया या ई-रूपीबद्दल… हे ई-रुपी काय आहे? हे कसे वापरावे? त्याचे फायदे आणि तोटे काय आहेत? आणि ई-रुपी UPI आणि वॉलेटपेक्षा वेगळे कसे आहे? बिटकॉइन आणि ई-रुपीमध्ये काय फरक आहे?What is E-Form How it differs from UPI, read in detail

याशिवाय, जाणून घेऊया की रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडियाने (आरबीआय) चलनातून बाहेर पडलेल्या 2000 रुपयांच्या नोटा ई-रुपीमध्ये स्वीकारल्या जातात का? ई-रुपीमध्ये तुम्हाला मोफत पैसे कसे मिळतील?



ई-रुपी म्हणजे काय?

हे समजून घेण्यासाठी, प्रथम तुम्ही हे समजून घ्या की ई-रुपी, डिजिटल रुपया आणि सेंट्रल बँक डिजिटल करन्सी (CBDC) या तिन्ही समान आहेत, तुम्हाला यामुळे गोंधळून जाण्याची गरज नाही. तर शेवटचा ई-फॉर्म काय आहे, चला जाणून घेऊया.

तुमच्या पर्समध्ये आरबीआयने छापलेली जी 500ची किंवा 200ची नोट आहे, त्याचप्रमाणे ई-रुपयादेखील सार्वभौम बँक चलन आहे. याचा अर्थ RBI हा रुपयादेखील जारी करते. RBIच्या ताळेबंदात ई-रुपी दायित्व म्हणून दिसते.

ज्या प्रकारे तुम्ही कोणत्याही दुकानात 100, 200 किंवा 500 रुपयांच्या नोटांनी खरेदी करता, त्याच प्रकारे तुम्ही या ई-रुपयातून एखाद्याला वस्तूंच्या बदल्यात पैसे देऊ शकता. या देशातील सर्व नागरिक आणि सरकार त्यांचे मूल्य साठवू शकतात. येथे मूल्याचे स्टोअर म्हणजे तुम्हाला हवे असल्यास तुम्ही तुमचा पगार ई-रुपयामध्ये घेऊ शकता. जशी तुमच्याकडे ठेवलेली नोट ही कायदेशीर निविदा आहे, त्याच प्रकारे ई-रुपीदेखील आहे.

ई-रुपीने एफडी करता येते

जर तुम्हाला ई-रुपयाच्या बदल्यात रोख रक्कम बँकेत किंवा दुकानदाराकडे जमा करायची असेल किंवा बँकेकडून ई-रुपयाच्या बदल्यात फिक्स डिपॉझिट करायची असेल तर तुम्ही तसे करू शकता. तुम्ही रोख रकमेप्रमाणेच ई-रुपयाची देवाणघेवाणही करू शकता.

ज्यांचे बँक खाते आहे त्यांनाच तुम्ही ई-रुपया देऊ शकाल असे तुम्हाला वाटत असेल तर तसे नाही. ज्याप्रमाणे तुम्ही कोणालाही रोख रक्कम देऊ शकता, त्याचप्रमाणे तुम्ही कोणालाही ई-रुपया देऊ शकता, त्यासाठी बँक खाते असणे आवश्यक नाही.


eRUPI : Targeted- Transparent – Leakage Free Delivery ! डिजिटल व्यवहारांमध्ये क्रांती ; नरेंद्र मोदींकडून लोकार्पण ; वाचा सविस्तर


ई-रुपी आणण्याचे प्रयोजन काय?

हा प्रश्न तुमच्या मनातही येत असेल की ई-रुपी आणण्यामागचा उद्देश काय, तर सरकारला नोटांच्या छपाई आणि पडताळणीचा खर्च कमी करायचा आहे. मीडिया रिपोर्ट्सनुसार, FY21 मध्ये मनी प्रिंटिंग आणि सिक्युरिटी कॉस्ट 4,012 कोटी रुपये होती, जी FY22 मध्ये वाढून 4,984 कोटी झाली.

ई-रुपी आणि बिटकॉइनमध्ये काय फरक?

बिटकॉइन हे विकेंद्रित चलन आहे जे सार्वजनिक ब्लॉकचेन वापरते. तर ई-रुपी हे केंद्रीकृत चलन आहे जे खासगी ब्लॉकचेन वापरते.

कोणतीही संस्था किंवा सरकार बिटकॉइनवर नियंत्रण ठेवत नाही, तर आरबीआय ई-रुपी नियंत्रित करते.

बिटकॉइन, इथरियमसारख्या क्रिप्टोकरन्सी भारतात कायदेशीर निविदा नाहीत, परंतु ई-रुपी देशात कायदेशीर निविदा आहे.

ई-रुपी कसा दिसतो?

ई-रुपयामध्ये कोणतेही भौतिक चलन नाही, परंतु लोकांना सांगण्यासाठी आरबीआयने ई-रुपयाची छायाचित्रे जारी केली आहेत.

तुम्हाला ई-रुपयामध्ये 50 पैसे, 1 रुपयाचे नाणेदेखील मिळेल. याशिवाय 2, 5, 10, 20, 50, 100, 200, 500 आणि 2000 रुपयांच्या नोटाही आहेत. ज्या प्रकारे तुम्हाला नियमित नोटांवर RBI चे लोगो आणि गव्हर्नरचे चिन्ह मिळते, त्याच प्रकारे तुम्हाला ई-रुपीमध्ये लोगो आणि गव्हर्नरचे चिन्ह मिळते.

तथापि, 2000 रुपयांची नोट चलनातून बंद करण्यात आल्याने तुम्ही 2000 रुपयांची नोट ई-रुपीमध्येदेखील वापरू शकणार नाही.

ई-रुपीला टोकन म्हणतात

ज्याप्रमाणे 500 रुपयांच्या नोटेला ‘नोट’ म्हणतात, त्याचप्रमाणे ई-रुपयामध्ये 500 रुपयांना नोट नसून ‘टोकन’ म्हणतात.

उदाहरणार्थ:- रु.20 टोकन, रु.100 टोकन, रु.500 टोकन इ.

ई-रुपी कसे वापरावे?

आता सर्वात महत्त्वाची गोष्ट जाणून घेऊया, हा ई-रुपी कसा वापरायचा. ई-रुपी वापरण्यासाठी तुमच्याकडे डिजिटल रुपी अॅप असणे आवश्यक आहे. तुम्ही तुमच्या Play Store किंवा App Store वर ‘डिजिटल रुपया’ लिहून सर्च केल्यास तुम्हाला अनेक बँकांचे डिजिटल रुपी अॅप मिळेल.

तुम्ही तुमच्या बँकेचे ई-रुपी डिजिटल अॅप इन्स्टॉल केले असल्यास आणि नोंदणी करताना त्रुटी येत असल्यास, घाबरू नका. याचा अर्थ ई-रुपी अद्याप तुमच्यासाठी उपलब्ध नाही. कारण ई-रुपी सध्या सर्व लोकांसाठी उपलब्ध नाही.

जर तुम्हाला तुमच्या बँकेकडून ई-रुपी वापरण्याचे आमंत्रण मिळाले असेल, तर तुम्ही अॅपमध्ये सहजपणे नोंदणी करू शकता आणि ई-रुपी वापरू शकता. आणि जर तुम्हाला आमंत्रण मिळाले नसेल तर तुम्हाला थोडी वाट पाहावी लागेल.

यूपीआय आणि वॉलेटपेक्षा ई-रुपी कसा वेगळा आहे?

सोप्या भाषेत सांगायचे तर ई-रुपी हे रोख चलनाचे डिजिटल चलन आहे. ज्या पद्धतीने तुम्ही कोणत्याही दुकानदाराला रोख रक्कम देता, कोणत्या व्यक्तीने कोणत्या दुकानदाराला रोख रक्कम दिली याची कोणतीही नोंद नसते, त्याचप्रमाणे तुम्ही कोणाला ई-रुपया दिल्यास, आरबीआयच्या म्हणण्यानुसार, आरबीआय लोअर ई रुपी अकाउंटला ट्रॅक करणार नाही.

जर तुम्ही UPI किंवा वॉलेटने कोणताही व्यवहार करत असाल तर तुमच्या व्यवहाराचा सर्व डेटा तुम्ही पैसे पाठवण्यासाठी वापरत असलेल्या कंपनीकडे (Google Pay, Phone Pay, Paytm इ.) असतो.

दुसरा फरक म्हणजे ई-रुपये पाठवण्यासाठी तुम्हाला बँक खात्याची गरज नाही. होय पण वॉलेट आणि UPI मध्ये तुम्हाला बँक खाते आवश्यक आहे.

ई-रुपीचे फायदे काय आहेत?

  • त्याचा सर्वात मोठा फायदा म्हणजे ई-रुपी व्यवहारासाठी बँक खाते तयार करण्याची गरज नाही.
  • RBI च्या रोख व्यवस्थापन आणि छपाईच्या खर्चात कपात होईल.
  • ई-रुपी हे ओळखण्यायोग्य आणि शोधण्यायोग्य असल्याचे म्हटले जाते ज्यामुळे वित्तीय सेवा इकोसिस्टममध्ये एकूण कार्यक्षमता आणि पारदर्शकता येईल.
  • त्याचे सर्वात मजबूत वैशिष्ट्य म्हणजे निनावीपणा, कारण व्यवहारांना बँक खात्याची आवश्यकता नसते.

What is E-Form How it differs from UPI, read in detail

महत्वाच्या बातम्या 

Array

LEAVE A COMMENT

To be published, comments must be reviewed by the administrator.*



    दगडी चाल फेम अभिनेत्री पूजा सावंत ने गुपचूप उरकला साखरपुडा. श्रीमंत दगडूशेठ गणपती 2023 ब्रिटनचे पंतप्रधान ऋषी सुनक पत्नी अक्षता मूर्तीसह अक्षरधाम मंदिरात