Kerala : केरळ निवडणुकीच्या 3 महिने आधी दक्षिणेत कुंभ, पेशवाईसारखी रथयात्रा; 259 वर्षांपासून बंद महामाघ उत्सव परंपरा पुन्हा सुरू झाली

By, Pravin Wankhade - January 19, 2026 02:00:18

0

वृत्तसंस्था

मलप्पुरम : Kerala केरळमधील मल्लपुरम जिल्ह्यातील केवळ 37 हजार लोकसंख्या असलेले छोटे शहर तिरुनावाया. तसे तर हे ठिकाण राज्यातील प्राचीन भगवान नवमुकुंद (विष्णू) मंदिरासाठी आणि येथे दर 12 वर्षांनी होणाऱ्या मामांकम उत्सवासाठी प्रसिद्ध आहे, पण यावेळी येथे 18 जानेवारीपासून ‘दक्षिण भारताचा पहिला कुंभ’ होणार आहे.Kerala

हा दक्षिण भारताची गंगा म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या नीला नदीच्या (भरतपुझा) काठी 3 फेब्रुवारीपर्यंत चालेल. हा महामाघ उत्सवाचे मोठे रूप आहे. जुना आखाडा, केरळची भारतीय धर्म प्रचार सभा याचे आयोजक आहेत. राज्यात एप्रिल-मेमध्ये विधानसभा निवडणुका होणार आहेत, अशा परिस्थितीत हिंदूंनी एवढ्या मोठ्या संख्येने एकत्र येणे दक्षिण भारतात चर्चेचा विषय बनले आहे.Kerala

नीला नदी देखील पौराणिक आहे. ती तामिळनाडूतून सुरू होऊन केरळमध्ये वाहते. 209 किमी लांबीची ही केरळमधील दुसरी सर्वात मोठी नदी आहे. कुंभादरम्यान काशीहून आलेले 12 ब्राह्मण रोज संध्याकाळी नीला नदीची आरती करतील. आमचा अंदाज आहे की यात 5 लाखांहून अधिक लोक येतील. जूना आखाड्याचे आचार्य महामंडलेश्वर अवधेशानंद गिरी महाराज, माता अमृतानंदमयी देवी, स्वामी चिदानंद पुरी, केरळचे राज्यपाल राजेंद्र अर्लेकर हे देखील यात सहभागी होतील.Kerala

CM Devendra Fadnavis : वर्ल्ड इकॉनॉमिक फोरम 2026 साठी मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस दावोसकडे रवाना

पेशवाईसारखी रथयात्रा, 12 हजार भक्त अन्नप्रसादाच्या व्यवस्थेत

केरळ सरकार आधी या आयोजनात नव्हती, पण आता तिचे देवासवम मंत्री व्ही.एन. वासवन कुंभाचे संरक्षक आहेत. ज्याप्रमाणे उत्तरेकडील कुंभाच्या सुरुवातीला पेशवाई निघते, अगदी त्याचप्रमाणे या कुंभात रथयात्रा निघेल. याची सुरुवात तामिळनाडूतून होईल, जी 22 जानेवारीला तिरुनावायाला पोहोचेल. 5 हजारांहून अधिक स्वयंसेवक आहेत. 12 हजार भक्त अन्नप्रसादाची व्यवस्था सांभाळत आहेत.

पुष्करनंतर ब्रह्मदेवाचे दुसरे मंदिर, आज पहिले स्नान

मंदिराचे मुख्य पुजारी वासुदेव नंबूदिरी यांनी सांगितले की, मंदिराचा शेवटचा जीर्णोद्धार 1300 वर्षांपूर्वी झाला होता, याची नोंद उपलब्ध आहे. राजस्थानमधील पुष्करनंतर ब्रह्माजींचे दुसरे मंदिर येथेच आहे. 18 जानेवारी रोजी माघी अमावस्येला कुंभाचे पहिले स्नान होईल. नदीच्या दोन्ही तीरांवर 2 किमी परिसरात घाट बांधले आहेत. स्नान फक्त दिवसा होतील. रात्री नाहीत.

कुंभ आणि राजकारण: केरळमध्ये 55% हिंदू मते, राजकारण याच मतांभोवती फिरत आहे

केरळमध्ये कुंभ म्हणून प्रचारित होत असलेला हा उत्सव केवळ धार्मिकच नाही, तर राजकीयदृष्ट्याही अत्यंत महत्त्वाचा मानला जात आहे. येथील लोकसंख्या सुमारे 3.50 कोटी आहे. यामध्ये हिंदू मतदार 1.8 कोटींपेक्षा जास्त आहेत. सध्या राज्याच्या डाव्या सरकारचे (एलडीएफ), काँग्रेस-नेतृत्वाखालील प्रमुख विरोधी यूडीएफचे आणि भाजपचे तिघांचेही लक्ष हिंदूंवर आहे, कारण हेच मतदार सर्वांचा खेळ बनवत आणि बिघडवत आहेत.

2021 च्या विधानसभा निवडणुकीत एलडीएफला एकूण 45% मते मिळाली होती, यामध्ये सर्वाधिक मते एझावा आणि दलित वर्गाची होती. यूडीएफला 38% मते मिळाली होती.

यामध्ये नायर आणि ओबीसी मतदारांचा सर्वात मोठा वाटा होता. तिसऱ्या क्रमांकावर भाजप होता, ज्याला १२% मते मिळाली होती. यामध्ये ब्राह्मण, नायर, एझावा या तिघांची जवळपास समान मते होती. २०२४ च्या लोकसभा निवडणुकीत आकडेवारी बदलली. एलडीएफची मते ३३.६% पर्यंत खाली आली, तर यूडीएफची वाढून ४५% आणि भाजप-एनडीएची १९.४% झाली होती.

त्यामुळे आता हिंदू मतदारच राजकारणाच्या केंद्रस्थानी आहेत. राज्य सरकारने गेल्या वर्षी सप्टेंबरमध्ये आंतरराष्ट्रीय अयप्पा परिषद आयोजित केली होती. तर, या वर्षीच्या स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या निवडणुकीत तिरुवनंतपुरममध्ये भाजपच्या विजयानंतर आणि मतांच्या टक्केवारीत सातत्याने वाढ झाल्यामुळे पक्षात मोठा उत्साह आहे.