Global Energy : युद्धामुळे कच्चे तेल दुप्पट, 146 डॉलरवर पोहोचले; पेट्रोल-डिझेल महाग होऊ शकते; हल्ल्यामुळे कतारचा प्लांट बंद

By, Pravin Wankhade - March 20, 2026 10:00:46

0

वृत्तसंस्था

नवी दिल्ली : Global Energy इराणकडून आखाती देशांमधील ऊर्जा ठिकाणांवर नवीन हल्ल्यांनंतर आज 19 मार्च रोजी जागतिक बाजारात कच्च्या तेलाच्या आणि नैसर्गिक वायूच्या किमतीत 30% पर्यंत वाढ झाली आहे. युद्ध सुरू झाल्यापासून भारतात कच्च्या तेलाच्या किमती जवळपास दुप्पट होऊन 146 डॉलरवर पोहोचल्या आहेत. वायू आणि कच्च्या तेलाच्या किमती वाढल्याने भारतात गॅस सिलेंडर आणि पेट्रोल-डिझेलचे दर वाढू शकतात.Global Energy

भारतात कच्च्या तेलाच्या किमती 146 डॉलरच्या जवळ पोहोचल्या

युद्धापूर्वी 27 फेब्रुवारी रोजी ब्रेंट क्रूड 73 डॉलरच्या खाली होते. आता त्याची किंमत वाढून 114 डॉलर प्रति बॅरलच्या जवळपास पोहोचली आहे. तर इंडियन बास्केटच्या किमती 71 डॉलरवरून वाढून 146 डॉलर प्रति बॅरलपर्यंत पोहोचल्या आहेत.Global Energy

CM Fadnavis : अजित पवार विमान अपघात प्रकरण; CBI चौकशीसाठी देवेंद्र फडणवीसांचे अमित शहांना पत्र

भारतावर होणारा परिणाम 2 मुद्द्यांमध्ये समजून घ्या…

भारत आपल्या गरजेपैकी 85% कच्चे तेल आणि 50% पेक्षा जास्त गॅस आयात करतो, त्यामुळे तेथील प्रत्येक घडामोड आपल्या खिशावर आणि अर्थव्यवस्थेवर परिणाम करते.

पेट्रोल-डिझेल आणि एलपीजीचे दर वाढू शकतात

भारतीय बास्केटची किंमत 146 डॉलर प्रति बॅरलपर्यंत पोहोचली आहे. जर कच्चे तेल याच पातळीवर राहिले, तर सरकारी तेल कंपन्यांना सध्याच्या किमतीत पेट्रोल-डिझेल विकणे कठीण होईल.

येत्या काही दिवसांत पेट्रोल-डिझेलच्या किमतीत 10 ते 15 रुपयांपर्यंत वाढ होण्याची शक्यता आहे. यासोबतच, गॅसच्या तुटवड्यामुळे एलपीजी सिलेंडरचे दरही वाढू शकतात. अलीकडेच, तेल शुद्धीकरण कंपन्यांनी घरगुती एलपीजी सिलेंडरच्या किमतीत 60 रुपयांची वाढ केली होती.

खाण्यापिण्याच्या वस्तूही महाग होऊ शकतात

कच्चे तेल केवळ गाड्यांच्या इंधनासाठीच वापरले जात नाही, तर पेंट, प्लास्टिक, खते आणि औषधांच्या कच्च्या मालामध्येही त्याचा उपयोग होतो. डिझेल महाग झाल्याने मालवाहतूक महाग होईल, ज्यामुळे फळे, भाजीपाला आणि धान्याचे दर वाढतील. एकूणच सर्वसामान्यांचे बजेट कोलमडेल.

तीन मोठ्या बेंचमार्कच्या आधारावर ओळखले जाते कच्चे तेल

जगभरात कच्चे तेल प्रामुख्याने तीन मोठ्या बेंचमार्कच्या आधारावर ओळखले आणि विकले जाते, ज्यांना ब्रेंट, WTI आणि OPEC बास्केट म्हणतात. ब्रेंट क्रूड उत्तर समुद्रातील (युरोप) सागरी विहिरींमधून काढले जाते आणि जगातील दोन-तृतीयांश तेल व्यापार याच दरावर अवलंबून आहे.

तर WTI अमेरिकेच्या भूभागातून काढले जाते आणि त्याच्या शुद्धतेमुळे अमेरिकन बाजाराचे मुख्य मानक आहे. OPEC बास्केट हे सौदी अरेबिया, इराण आणि इराक यांसारख्या आखाती देशांच्या संघटनेने (OPEC) उत्पादित केलेल्या वेगवेगळ्या कच्च्या तेलांचे सरासरी मिश्रण आहे.

इंडियन बास्केट काय आहे?

भारत कोणत्याही एका देशाकडून किंवा एकाच प्रकारचं तेल खरेदी करत नाही, तर इराक, सौदी अरेबिया, रशिया, UAE सारख्या अनेक देशांकडून वेगवेगळ्या प्रकारचं तेल खरेदी करतो. या सर्व वेगवेगळ्या प्रकारच्या तेलांच्या किमतींची जी सरासरी काढली जाते, तिलाच ‘इंडियन बास्केट’ म्हणतात.

युरोपमध्ये गॅसच्या किमती 30% पेक्षा जास्त वाढल्या

इराणने कतारवर केलेल्या या हल्ल्याचा सर्वाधिक परिणाम युरोपमधील गॅसच्या दरांवर झाला आहे. येथे मुख्य गॅस करार डच TTF बेंचमार्क एका वेळी सुमारे 30% नी वाढून 70 युरोवर पोहोचला होता. मात्र, सध्या तो 16% च्या वाढीसह 63 युरोच्या आसपास व्यवहार करत आहे.

ब्रिटनमध्ये गॅसच्या किमती 140% पर्यंत वाढल्या

ब्रिटनमध्ये घाऊक वायूच्या किमती वाढून 171.34 पेन्स प्रति थर्म ($2.29) पर्यंत पोहोचल्या आहेत. जानेवारी 2023 नंतर किमती या पातळीवर कधीही पोहोचल्या नव्हत्या. युद्ध सुरू झाल्यापासून त्या सुमारे 140% वाढल्या आहेत. युद्धापूर्वी त्याची किंमत 71.13 पेन्स प्रति थर्म ($1.33) होती.

क्रूड आणि वायूच्या किमती वाढण्याची 2 कारणे

कतारचा रास लफ्फान प्लांट बंद

इराणच्या ड्रोन हल्ल्यांमध्ये कतारच्या रास लफ्फानला मोठे नुकसान झाले आहे. हे जगातील सर्वात मोठे LNG हब आहे आणि जागतिक पुरवठ्याचा सुमारे पाचवा भाग (20%) येथून येतो. हल्ल्यानंतर हा प्लांट सध्या बंद करण्यात आला आहे. त्यामुळे पुरवठा थांबला आहे.

‘स्ट्रेट ऑफ होर्मुझ’ जवळजवळ बंद होणे

भारतासाठी सर्वात मोठे आव्हान ‘स्ट्रेट ऑफ होर्मुझ’ बंद होणे हे आहे. हा सुमारे 167 किमी लांब जलमार्ग आहे, जो पर्शियन आखातला अरबी समुद्राशी जोडतो. इराणमधील युद्धामुळे हा मार्ग आता सुरक्षित राहिलेला नाही. धोका लक्षात घेता कोणताही तेल टँकर तिथून जात नाहीये.

जगातील एकूण पेट्रोलियमपैकी २०% हिस्सा येथून जातो. सौदी अरेबिया, इराक आणि कुवेतसारखे देशही त्यांच्या निर्यातीसाठी यावर अवलंबून आहेत. भारत आपल्या गरजेपैकी ५०% कच्चे तेल आणि ५४% एलएनजी याच मार्गाने आयात करतो. इराण स्वतः याच मार्गाने निर्यात करतो.