DGCA : विमान तिकीट परताव्याच्या नियमांमध्ये बदल; बुकिंगच्या 48 तासांत रद्द किंवा बदल केल्यास अतिरिक्त शुल्क लागणार नाही

By, Pravin Wankhade - February 27, 2026 04:00:23

0

वृत्तसंस्था

नवी दिल्ली : DGCA नागरिक उड्डयन महासंचालनालयाने (DGCA) हवाई प्रवासाच्या तिकिटांच्या परतावा आणि रद्द करण्यासंबंधीच्या नियमांमध्ये बदल केले आहेत. नवीन नियमांनुसार, आता प्रवासी तिकीट बुक केल्याच्या 48 तासांच्या आत कोणत्याही अतिरिक्त शुल्काशिवाय तिकीट रद्द करू शकतील किंवा त्यात बदल करू शकतील.DGCA

हा निर्णय प्रवाशांच्या वाढत्या तक्रारी आणि अलीकडेच इंडिगोच्या विमानांमध्ये आलेल्या अडचणींनंतर घेण्यात आला आहे. या निर्णयाशी संबंधित महत्त्वाच्या प्रश्नांची उत्तरेDGCA

DGCA च्या नवीन आदेशात मोठा दिलासा काय आहे?

सर्वात मोठा दिलासा ‘शून्य रद्द शुल्क’ (Zero Cancellation Charge) संदर्भात आहे. आता जर तुम्ही एअर तिकीट बुक केले, तर बुकिंगच्या 48 तासांच्या आत ते रद्द केल्यास किंवा त्यात कोणताही बदल केल्यास एअरलाइन तुमच्याकडून कोणतेही अतिरिक्त शुल्क आकारू शकत नाही. तथापि, ही सुविधा काही अटींसह उपलब्ध असेल.

AI मुळे जागतिक बाजारपेठेत मोठे बदल; कृत्रिम बुद्धिमत्ता, सेमीकंडक्टर आणि भविष्यसज्ज महाराष्ट्र घडवायचा संकल्प

ही सुविधा प्रत्येक तिकिटावर मिळेल की काही वेळेची मर्यादा देखील आहे?

यासाठी ‘फ्री लुक-इन पीरियड’ची अट आहे. ही सुविधा तेव्हाच मिळेल जेव्हा तिकिटाची बुकिंग विमानाची तारीख येण्यापूर्वी किमान 7 दिवस आधी केली असेल. जर तुम्ही विमानाने जाण्यापूर्वी दोन-तीन दिवस आधी तिकीट बुक केले, तर 48 तासांची ही सवलत लागू होणार नाही.

तिकीट ट्रॅव्हल एजंट किंवा ऑनलाइन पोर्टलवरून बुक केले असेल, तर परतावा कोण देईल

DGCA ने स्पष्ट केले आहे की, जरी तिकीट ट्रॅव्हल एजंट किंवा कोणत्याही पोर्टलवरून (उदा. मेकमायट्रिप, गोइबिबो इत्यादी) बुक केले असले तरी, परतावा देण्याची जबाबदारी एअरलाइनचीच असेल. एजंट एअरलाइनचे प्रतिनिधी मानले जातात, त्यामुळे एअरलाइन हे कारण देऊ शकत नाही की पैसे एजंटकडे आहेत.

परताव्याचे पैसे परत मिळायला किती दिवस लागतील?

एअरलाइन्सना हे सुनिश्चित करावे लागेल की परताव्याची प्रक्रिया कोणत्याही परिस्थितीत 14 कामकाजाच्या दिवसांच्या (वर्किंग डेज) आत पूर्ण होईल.

वैद्यकीय आणीबाणीच्या परिस्थितीत परताव्याचे नियम काय आहेत? उत्तर: जर प्रवासी किंवा त्याच्या कुटुंबातील कोणताही सदस्य (जो त्याच PNR वर आहे) प्रवासादरम्यान रुग्णालयात दाखल झाला, तर एअरलाइनला एकतर पूर्ण परतावा द्यावा लागेल किंवा ‘क्रेडिट शेल’ (जे नंतर वापरता येईल) ची सुविधा द्यावी लागेल. इतर आजारांच्या बाबतीत, एअरलाइनच्या एरोस्पेस मेडिसिन तज्ञाच्या किंवा DGCA च्या पॅनेलमध्ये समाविष्ट असलेल्या डॉक्टरांच्या फिटनेस रिपोर्टच्या आधारावर निर्णय घेतला जाईल.

DGCA ला नियमांमध्ये हा बदल करण्याची गरज का पडली?

यामागे दोन मुख्य कारणे आहेत. पहिले, प्रवाशांकडून परतावा न मिळाल्याच्या किंवा उशिरा मिळाल्याच्या तक्रारी सातत्याने वाढत होत्या. दुसरे, डिसेंबर 2025 मध्ये इंडिगोच्या विमानांमध्ये व्यत्यय आला होता, त्यानंतर मंत्रालयाने कठोर भूमिका घेतली आणि परतावा प्रक्रिया सुलभ करण्याचे निर्देश दिले.

भाडे वाढल्यास बदलादरम्यान फरक द्यावा लागेल का?

नियमानुसार, एअरलाइन तुमच्याकडून ‘रद्द शुल्क’ किंवा ‘बदल शुल्क’ घेणार नाही, परंतु जर तुम्ही तिकिटाची तारीख बदलली आणि त्या नवीन तारखेचे मूळ भाडे जुने तिकीट बुक करतानाच्या भाड्यापेक्षा जास्त असेल, तर तुम्हाला भाड्याचा फरक द्यावा लागू शकतो.

हा नवीन नियम कधीपासून लागू झाला आहे?

नागरी विमान वाहतूक महासंचालनालयाने (DGCA) सुधारित नागरी विमान वाहतूक आवश्यकता (CAR) 24 फेब्रुवारी रोजी जारी केल्या आहेत. हे आतापासून लागू मानले जाईल.

एअरलाइन्स आपल्या मर्जीने इतर कोणतेही शुल्क जोडू शकतात का?

नाही, DGCA च्या नियमांचे उल्लंघन केल्यास एअरलाइन्सवर दंड आकारला जाऊ शकतो. प्रवाशांच्या सोयीसाठी नियम ‘प्रवासी-अनुकूल’ बनवले आहेत जेणेकरून एअरलाइन्स परताव्याच्या नावाखाली मनमानी करू नयेत.

जर 48 तास उलटले, तर काय होईल?

बुकिंगच्या सुरुवातीच्या 48 तासांनंतर ‘लुक-इन’ पर्याय संपुष्टात येईल. यानंतर, जर तुम्ही तिकीट रद्द केले किंवा बदल केले, तर तुम्हाला एअरलाइनच्या सामान्य धोरणानुसार रद्द शुल्क आणि इतर शुल्क भरावे लागतील.