Cigarettes Tobacco : सिगारेटवर ₹8,500 पर्यंत उत्पादन शुल्क वाढले; हे 40% GST च्या वर, पान मसाला-गुटख्यावर नवीन उपकर

By, Pravin Wankhade - January 2, 2026 08:00:20

0

वृत्तसंस्था

नवी दिल्ली : Cigarettes Tobacco केंद्र सरकारने तंबाखू उत्पादनांवर अतिरिक्त उत्पादन शुल्क (एक्साइज ड्युटी) लावण्याचा निर्णय घेतला आहे. नवीन नियम 1 फेब्रुवारी 2026 पासून लागू होईल, ज्यामुळे देशातील 25 कोटींहून अधिक धूम्रपान करणाऱ्यांसाठी सिगारेट पिणे महाग होईल.Cigarettes Tobacco

अर्थ मंत्रालयाने बुधवार, 31 डिसेंबर रोजी रात्री उशिरा तंबाखू, जर्दा आणि गुटखा पॅकेजिंग मशीनशी संबंधित नवीन नियम (क्षमता निर्धारण आणि शुल्क संकलन, नियम 2026) अधिसूचित केले आहेत.Cigarettes Tobacco

नवीन नियमांनुसार, सिगारेटच्या लांबीनुसार प्रति 1,000 स्टिक्सवर 2,050 रुपयांपासून ते 8,500 रुपयांपर्यंत उत्पादन शुल्क (एक्साइज ड्युटी) वसूल केले जाईल. हे शुल्क सध्याच्या कर संरचनेव्यतिरिक्त अतिरिक्त असेल. तंबाखू उत्पादनांवरील कर प्रणाली अधिक कठोर करणे हा सरकारचा उद्देश आहे.Cigarettes Tobacco

पिंपरी चिंचवडच्या विकासाचे सारथी लक्ष्मण जगताप यांच्या शक्तिस्थळ’चे लोकार्पण

तंबाखू उत्पादन करणाऱ्या कंपन्यांचे शेअर्स घसरले

ही बातमी येताच सिगारेट बनवणाऱ्या कंपन्यांच्या शेअर्समध्ये मोठी विक्री दिसून येत आहे. ‘गोल्ड फ्लेक’ आणि ‘क्लासिक’ यांसारखे ब्रँड बनवणारी मार्केट लीडर कंपनी ITC चा शेअर 8.62% नी घसरून 402 रुपयांवरून 368 रुपयांच्या पातळीवर व्यवहार करत आहे.

तर, मार्लबो सिगारेट विकणाऱ्या गॉडफ्रे फिलिप्स इंडिया कंपनीच्या शेअर्समध्येही 12% ची घसरण झाली आहे. FMCG इंडेक्समध्येही याचा परिणाम दिसत आहे आणि तो 3% पेक्षा जास्त घसरून व्यवहार करत आहे.

40% GST च्या वर आरोग्य आणि राष्ट्रीय सुरक्षा सेस

भारतात तंबाखू उत्पादनांवर (पान मसाला आणि सिगारेट) आधीपासूनच 40% GST लागतो. आता 1 फेब्रुवारीपासून सरकारने ‘कंपनसेशन सेस’ रद्द करून त्याऐवजी ‘हेल्थ आणि नॅशनल सिक्युरिटी सेस’ आणि ‘अतिरिक्त उत्पादन शुल्क’ लावण्याची तरतूद केली आहे. संसदेने डिसेंबर 2025 मध्येच यासंबंधीच्या दोन विधेयकांना मंजुरी दिली होती.

बिडीवर 18% करच राहील

नवीन अधिसूचनेनुसार, जिथे सिगारेट आणि पान मसाल्यावर 40% GST लागेल, तिथे बिडीवरील कराचा दर 18% च ठेवण्यात आला आहे. पान मसाला उत्पादन युनिट्सवर नवीन हेल्थ आणि नॅशनल सिक्युरिटी सेस लागेल. हे शुल्क मशीनच्या क्षमतेनुसार आकारले जाईल, जेणेकरून करचोरी थांबवता येईल.

भरपाई उपकराची जागा नवीन प्रणाली घेईल

आतापर्यंत, जीएसटी लागू झाल्यानंतर राज्यांना होणाऱ्या नुकसानीची भरपाई करण्यासाठी भरपाई उपकर (Compensation Cess) लावला जात होता. आता सरकार जीएसटी प्रणालीला तर्कसंगत (rationalize) बनवत आहे, ज्या अंतर्गत हा उपकर रद्द करून अतिरिक्त उत्पादन शुल्क (Additional Excise Duty) आणि आरोग्य उपकर (Health Cess) आणला गेला आहे. 1 फेब्रुवारी 2026 पासून जुने सर्व भरपाई उपकर (Compensation Cess) संपुष्टात येतील.

भारतात 25.3 कोटी धूम्रपान करणारे

जगात सर्वाधिक तंबाखू सेवन करणाऱ्या देशांच्या यादीत चीननंतर भारत दुसऱ्या क्रमांकावर आहे. जागतिक आरोग्य संघटनेनुसार, भारतात 15 वर्षे किंवा त्याहून अधिक वयाचे 25.3 कोटी लोक धूम्रपान करतात. यापैकी सुमारे 20 कोटी पुरुष आणि 5.3 कोटी महिला आहेत.

भारतात सिगारेटमुळे दरवर्षी 10 लाख लोकांचा मृत्यू

जागतिक आरोग्य संघटना (WHO) नुसार, जगभरात दरवर्षी सिगारेट ओढल्यामुळे 80 लाखांहून अधिक लोकांचा अकाली मृत्यू होतो. तर भारतात दरवर्षी धूम्रपानामुळे 10 लाखांहून अधिक लोकांचा मृत्यू होतो. यामध्ये इतर तंबाखू उत्पादनांच्या सेवनामुळे झालेल्या मृत्यूंची आकडेवारी जोडल्यास, भारतात दरवर्षी सुमारे 13.5 लाख लोकांचा मृत्यू तंबाखूच्या सेवनामुळे होतो.

युनिव्हर्सिटी कॉलेज, लंडननुसार, सिगारेट ओढल्याने लोकांचे आयुर्मान वेगाने कमी होत आहे. एक सिगारेट ओढल्याने आयुष्यातील 20 मिनिटे कमी होतात. तर, जर कोणी 10 वर्षे दररोज 10 सिगारेट ओढत असेल, तर याचा अर्थ त्याच्या आयुष्यातील 500 दिवस कमी झाले आहेत.