Pakistan : पाकिस्तान म्हणाला-भारताशी संघर्षानंतर आमच्या फायटर-जेट्सची मागणी वाढली, 6 मुस्लिम देशांना JF-17 विकण्याची चर्चा सुरू,

By, Pravin Wankhade - January 16, 2026 11:00:46

0

वृत्तसंस्था

इस्लामाबाद : Pakistan पाकिस्तानचे पंतप्रधान शाहबाज शरीफ यांचा दावा आहे की, भारतासोबत गेल्या वर्षी मे महिन्यात झालेल्या संघर्षानंतर पाकिस्तानी लढाऊ विमानांची मागणी वाढली आहे.Pakistan

रेडिओ पाकिस्ताननुसार, त्यांनी बुधवारी सांगितले की, अनेक देश पाकिस्तानी फायटर जेट्स खरेदी करण्यासाठी चर्चा करत आहेत. मात्र, कोणत्या फायटर जेट्सची मागणी वाढली आहे, हे त्यांनी सांगितले नाही.Pakistan

मात्र, अनेक मीडिया रिपोर्ट्समध्ये दावा करण्यात आला आहे की, अनेक देश पाकिस्तानचे JF-17 थंडर फायटर जेट्स खरेदी करण्यात स्वारस्य दाखवत आहेत. यामध्ये बांगलादेश, सुदान, लिबिया, सौदी अरेबिया, इराक आणि इंडोनेशिया यांसारख्या देशांचा समावेश आहे.Pakistan

Fadnavis : मुख्यमंत्र्यांचा ठाकरे बंधूंना टोला- परप्रांतीयांना मारणे हा मराठी माणसांचा विकास नाही; मुंबईत महायुतीचा विजय निश्चित

पाकिस्तान इंडोनेशिया, बांगलादेश आणि सौदी अरेबियासोबत करार करत आहे

रॉयटर्सनुसार, इंडोनेशियाच्या संरक्षणमंत्र्यांनी 12 जानेवारी रोजी पाकिस्तानचे हवाई दल प्रमुख झहीर अहमद बाबर सिद्धू यांची भेट घेतली आणि सुमारे 40 JF-17 खरेदी करण्यावर चर्चा केली.

तर, बांगलादेशातील ‘डेली स्टार’ वृत्तपत्रानुसार, पाकिस्तान बांगलादेशलाही JF-17 फायटर जेट विकणार आहे. या संदर्भात दोन्ही देशांच्या हवाई दल प्रमुखांमध्ये चर्चा झाली आहे.

त्याचप्रमाणे, रॉयटर्सच्या अहवालात दावा करण्यात आला आहे की पाकिस्तानने 7 जानेवारी रोजी सौदी अरेबियाला JF-17 विकण्याबाबत चर्चा केली आहे. पाकिस्तान सौदी अरेबियाकडून मिळालेल्या 2 अब्ज डॉलरच्या कर्जाच्या बदल्यात हा करार करत आहे.

मात्र, अहवालात असेही म्हटले आहे की पाकिस्तानी लष्कराने अद्याप लिबिया किंवा सौदी अरेबियासोबतच्या या करारांबाबत कोणतेही औपचारिक विधान केलेले नाही. बांगलादेशनेही अद्याप पाकिस्तानसोबत कोणत्याही करारावर स्वाक्षरी केलेली नाही.

नायजेरिया, म्यानमार आणि अझरबैजानकडे आधीच JF-17 उपलब्ध आहेत

रॉयटर्सने 9 जानेवारी रोजी जारी केलेल्या अहवालानुसार, गेल्या 10 वर्षांत अनेक देशांनी पाकिस्तानचे JF-17 थंडर फायटर जेट खरेदी करण्याची इच्छा व्यक्त केली आहे. नायजेरिया, म्यानमार आणि अझरबैजानच्या लष्करी ताफ्यात हे जेट आधीपासूनच समाविष्ट आहे.

अल-जझीराच्या मते, यापूर्वी पाकिस्तानने डिसेंबर 2025 मध्ये लिबियाच्या बंडखोर गट, लिबियन नॅशनल आर्मी (LNA) ला 4 अब्ज डॉलरमध्ये डझनहून अधिक JF-17 फायटर जेट विकण्याचा करार केला होता. हा पाकिस्तानच्या इतिहासातील आतापर्यंतचा सर्वात मोठा शस्त्र करार मानला जात आहे.

रॉयटर्सच्या अहवालात असाही दावा करण्यात आला आहे की पाकिस्तान सुदानसोबत 12,500 कोटी रुपयांचा संरक्षण करार करणार आहे, ज्यात JF-17 फायटर जेटचाही समावेश आहे.

JF-17 फायटर जेटचे इंजिन रशियामध्ये बनले

पाकिस्तान सरकारच्या मते, JF-17 थंडर हे एक मल्टी-रोल कॉम्बॅट एअरक्राफ्ट आहे, जे पाकिस्तानने चीनसोबत मिळून जून 2007 मध्ये तयार केले होते. याचे डिझाइन आणि तंत्रज्ञान चीनच्या चेंगडू एअरक्राफ्ट कॉर्पोरेशन (CAC) ने तयार केले आहे आणि पाकिस्तान एरोनॉटिकल कॉम्प्लेक्स (PAC) ने याची अंतिम असेंबलिंग केली आहे.

विशेष बाब म्हणजे याचे इंजिन रशियामध्ये बनले आहे. असे यासाठी कारण त्यावेळी चीन आणि पाकिस्तानकडे आधुनिक फायटर-जेट इंजिन उपलब्ध नव्हते.

JF-17 फायटर जेटच्या निर्मितीमध्ये सुमारे 58% वाटा पाकिस्तानचा आणि 42% वाटा चीनचा आहे. यात बसवलेले क्लिमोव RD-93 इंजिन आणि नवीन ब्लॉक 3 मध्ये बसवलेले RD-93 MA इंजिन रशियामध्ये बनवले आहे. रशिया हे इंजिन चीनमार्फत पाकिस्तानला पुरवतो.

JF-17 देखभालीसाठी चीनवर अवलंबून

ग्लोबल डिफेन्स कॉर्पच्या अहवालानुसार, पाकिस्तानचे JF-17 देखभाल आणि सुट्या भागांसाठी चीनवर अवलंबून आहे. तसेच, रशिया-युक्रेन युद्धामुळे यात लागणाऱ्या रशियन इंजिनच्या पुरवठ्यावरही परिणाम झाला आहे. हे स्टेल्थ फायटर नाही. म्हणजेच, शत्रू देशाच्या रडार प्रणालीला चकमा देऊ शकत नाही आणि लक्ष्य बनतो. याव्यतिरिक्त, JF-17 फायटर जेटमध्ये काही त्रुटी आहेत-

कमी शक्तीचे इंजिन – विमानात एकच RD-93 इंजिन असल्यामुळे त्याची थ्रस्ट (जोर) कमी आहे, ज्यामुळे जड शस्त्रे घेऊन जाताना वेग कमी होतो.
जास्त शस्त्रे घेऊन जाऊ शकत नाही – JF-17 अंदाजे 3.6 टन शस्त्रेच घेऊन जाऊ शकते. म्हणजे, जास्त शस्त्रे घेऊन जायची असल्यास, इंधन कमी करावे लागते.
एव्हियोनिक्स प्रणाली कमकुवत – एव्हियोनिक्स म्हणजे विमानातील इलेक्ट्रॉनिक प्रणाली जी त्याला उडण्यास, मार्गक्रमण करण्यास आणि युद्धात लढण्यास मदत करते. JF-17 ची एव्हियोनिक्स प्रणाली कालबाह्य मानली जाते, ज्यामुळे त्याला नेव्हिगेशन आणि कम्युनिकेशन करण्यासोबतच शस्त्रे नियंत्रित करण्यात अडचणी येतात.
इलेक्ट्रॉनिक युद्ध प्रणाली सामान्य – याची जॅमिंग आणि सेन्सर प्रणाली धोके ओळखण्यात आणि विमानाचे संरक्षण करण्यात मर्यादित क्षमता आहे.
पाकिस्तानच्या JF-17 फायटर जेटची मागणी का वाढत आहे?

JF-17 थंडर हे 4.5 पिढीचे हलके मल्टी-रोल लढाऊ विमान आहे, ज्याची तुलना भारताच्या तेजस विमान आणि अमेरिकेच्या F-16 आणि रशियाच्या MiG-29 शी केली जाते. या तिघांच्या तुलनेत JF-17 सर्वात स्वस्त मानले जाते.

भारताचे तेजस पाकिस्तानी JF-17 पेक्षा सरस

भारतीय वायुसेनेचा अविभाज्य भाग मानले जाणारे तेजस फायटर जेट पाकिस्तानच्या JF-17 पेक्षा अनेक बाबतीत सरस आहे. तेजसमध्ये आधुनिक AESA रडार, उत्तम सेन्सर-फ्यूजन आणि डिजिटल कॉकपिट आहे, ज्यामुळे लक्ष्याची ओळख आणि हल्ला अधिक अचूक होतो.

तेजसची इलेक्ट्रॉनिक वॉरफेअर प्रणाली देखील JF-17 पेक्षा चांगली आहे. तेजसमध्ये मोठ्या प्रमाणात अशा सामग्रीचा वापर करण्यात आला आहे, ज्यामुळे त्याचे वजन आणि रडार सिग्नेचर कमी आहे.

भारताने ऑपरेशन सिंदूर दरम्यान JF-17 फायटर जेट्स पाडले होते

जिओ न्यूजला दिलेल्या मुलाखतीत पाकिस्तानचे परराष्ट्र मंत्री ख्वाजा आसिफ यांनी सांगितले होते की, भारतासोबत मे 2025 मध्ये झालेल्या संघर्षादरम्यान पाकिस्तानने जगासमोर आपली लष्करी क्षमता दाखवली होती.

तर, पाकिस्तानचे हवाई दल प्रमुख झहीर अहमद बाबर सिद्धू यांनीही ऑगस्ट 2025 मध्ये दिलेल्या एका निवेदनात JF-17 च्या मदतीने भारतीय जेट्स पाडल्याचा दावा केला होता.

मात्र, भारतीय हवाई दल प्रमुख अमर प्रीत सिंग यांनी 8 ऑक्टोबर 2025 रोजी एका कार्यक्रमात सांगितले होते की, ऑपरेशन सिंदूरमध्ये भारतीय हवाई दलाने पाकिस्तानात घुसून अनेक ठिकाणे उद्ध्वस्त केली आणि एकूण 5 पाकिस्तानी फायटर जेट्स पाडले, ज्यात JF-17 चाही समावेश होता.