Bangladesh : बांगलादेशच्या स्वातंत्र्याला विरोध करणारा पाक समर्थक इस्लामिक पक्ष सत्तेत येण्याची शक्यता, सर्वेक्षणात दुसऱ्या क्रमांकावर

By, Pravin Wankhade - January 23, 2026 06:00:40

0

वृत्तसंस्था

ढाका : Bangladesh बांगलादेशमध्ये पुढील महिन्यात होणाऱ्या सार्वत्रिक निवडणुकीत एक मोठा राजकीय बदल पाहायला मिळू शकतो. दीर्घकाळ राजकारणाबाहेर राहिलेला पाकिस्तान समर्थक कट्टरपंथी पक्ष जमात-ए-इस्लामी पहिल्यांदाच सरकार स्थापनेच्या अगदी जवळ पोहोचताना दिसत आहे.Bangladesh

न्यूज एजन्सी रॉयटर्सनुसार, नुकत्याच झालेल्या दोन वेगवेगळ्या सर्वेक्षणांमध्ये जमात हा देशातील दुसरा सर्वात मोठा पक्ष म्हणून उदयास आला आहे. तो माजी पंतप्रधान खालिदा झिया यांच्या बांगलादेश नॅशनलिस्ट पार्टी (BNP) ला कडवी टक्कर देत आहे. बांगलादेशमध्ये 12 फेब्रुवारी रोजी 300 संसदीय जागांसाठी सार्वत्रिक निवडणुका होतील.Bangladesh

जमात-ए-इस्लामी हा तोच पक्ष आहे ज्याने 1971 मध्ये बांगलादेशच्या स्वातंत्र्याला विरोध केला होता आणि पाकिस्तानी सैन्याला साथ दिली होती. देशाच्या स्वातंत्र्यानंतर 1972 मध्ये यावर बंदी घालण्यात आली होती. ही बंदी 1975 मध्ये हटवण्यात आली आणि 1979 मध्ये झियाउर रहमान यांच्या राजवटीत पक्षाला निवडणुकीत भाग घेण्याची परवानगी मिळाली.Bangladesh

29 महापौरांच्या नावांचा निर्णय घेणारे बसलेत दावोसला जाऊन; माध्यमांनी 150 + नगरसेवकांना आणले रेस मध्ये!

सर्वेक्षणात जमात आणि BNP मध्ये किरकोळ फरक

अमेरिकन संस्था इंटरनॅशनल रिपब्लिकन इन्स्टिट्यूट (IRI) ने डिसेंबरमध्ये केलेल्या एका सर्वेक्षणात सांगितले होते की BNP ला 33% आणि जमातला 29% लोकांचा पाठिंबा मिळाला आहे.

तर जानेवारीमध्ये केलेल्या एका संयुक्त सर्वेक्षणात BNP ला 34.7% आणि जमातला 33.6% पाठिंबा मिळाला होता. हे सर्वेक्षण नरेटिव्ह, प्रोजेक्शन BD, इंटरनॅशनल इन्स्टिट्यूट ऑफ लॉ अँड डिप्लोमसी (IILD) आणि जागोरोन फाउंडेशनने संयुक्तपणे केले होते.

जमात नेते म्हणाले- आम्ही संघर्षाचे राजकारण करत नाहीये

जमातचे प्रमुख शफीकुर रहमान म्हणतात की, त्यांचा पक्ष आता विरोध आणि संघर्षाचे राजकारण करत नाही, तर लोकांच्या हिताचे राजकारण करत आहे. त्यांनी वैद्यकीय शिबिरे आयोजित करणे, पूरग्रस्तांना मदत करणे आणि आंदोलनात मरण पावलेल्यांच्या कुटुंबीयांना मदत देण्याबद्दल सांगितले.

तज्ञांचे मत आहे की, लोकांमध्ये मागील सरकारच्या धोरणांबद्दल राग आहे, ज्याचा फायदा जमातला मिळाला. पक्ष आता ‘इस्लामच उपाय आहे’ अशी घोषणा देऊन स्वतःला एक नैतिक पर्याय म्हणून सादर करत आहे.

ढाक्यात नारळपाणी विकणारे मोहम्मद जलाल यांनी माध्यमांना सांगितले की, लोक आता जुन्या पक्षांना कंटाळले आहेत आणि त्यांना जमात एक नवीन आणि स्वच्छ पर्याय वाटतो.

बांगलादेशात भारताच्या लोकसभा निवडणुकीसारखीच निवडणूक प्रक्रिया

बांगलादेशातही भारताच्या लोकसभा निवडणुकीसारखीच निवडणूक प्रक्रिया आहे. येथे संसद सदस्यांची निवड भारताप्रमाणेच फर्स्ट-पास्ट-द-पोस्ट प्रणालीद्वारे होते. म्हणजे, ज्या उमेदवाराला एक मत जास्त मिळेल, तोच विजयी होईल.

निवडणूक निकाल आल्यानंतर सर्वात मोठा पक्ष किंवा आघाडीचे खासदार आपल्या नेत्याची निवड करतात आणि तोच पंतप्रधान बनतो. राष्ट्रपती देशाच्या पंतप्रधानांना पदाची शपथ देतात.

येथील संसदेत एकूण 350 जागा आहेत. यापैकी 50 जागा महिलांसाठी आरक्षित आहेत. आरक्षित जागांवर निवडणुका होत नाहीत, तर 300 जागांसाठी दर पाच वर्षांनी सार्वत्रिक निवडणुका होतात. भारताच्या संसदेत लोकसभेव्यतिरिक्त राज्यसभा देखील असते, परंतु बांगलादेशच्या संसदेत फक्त एकच सभागृह आहे.

बांगलादेशमध्ये सरकारचा प्रमुख कोण असतो?

भारताप्रमाणेच बांगलादेशातही पंतप्रधानच सरकारचे प्रमुख असतात. राष्ट्रपती देशाचे प्रमुख असतात, ज्यांची निवड राष्ट्रीय संसदेद्वारे केली जाते. बांगलादेशात राष्ट्रपती हे केवळ एक औपचारिक पद आहे आणि सरकारवर त्यांचे कोणतेही वास्तविक नियंत्रण नसते.

1991 पर्यंत राष्ट्रपतींची निवड येथेही थेट जनतेद्वारे केली जात होती, परंतु नंतर घटनात्मक बदल करण्यात आले. यामुळे राष्ट्रपतींची निवड संसदेद्वारे केली जाऊ लागली. शेख हसीना 20 वर्षे बांगलादेशच्या पंतप्रधान राहिल्या होत्या.

जमातचा भूतकाळ बनला सर्वात मोठी कमजोरी

जमात-ए-इस्लामीचा इतिहास तिची सर्वात मोठी कमजोरी मानली जाते. पक्षाने 1971 मध्ये पाकिस्तानपासून बांगलादेशच्या स्वातंत्र्याला विरोध केला होता. त्यावेळी तिच्या अनेक नेत्यांवर पाकिस्तानी सैन्यासोबत मिळून स्वातंत्र्य समर्थकांच्या हत्येत सामील असल्याचा आरोप होता.

याच कारणामुळे आजही बांगलादेशातील एका मोठ्या वर्गात जमातविरोधात नाराजी आहे. मात्र, पक्षाचा दावा आहे की त्याचे सुमारे 2 कोटी समर्थक आणि 2.5 लाख नोंदणीकृत सदस्य आहेत.

भारतावर काय परिणाम होईल

राजकीय तज्ज्ञांचे मत आहे की, जर जमात सत्तेत आली, तर बांगलादेश पाकिस्तानच्या जवळ जाऊ शकतो, ज्यामुळे भारताची चिंता वाढू शकते. मात्र, जमातचा दावा आहे की, तिला सर्व देशांशी संतुलित संबंध हवे आहेत.

बीएनपी प्रमुख तारिक रहमान 17 वर्षांनंतर बांगलादेशात परतले आहेत आणि निवडणूक लढवत आहेत. सर्वेक्षणानुसार, बीएनपी अजूनही थोडी पुढे आहे, परंतु दोघांमध्ये फक्त 2-4% चा फरक आहे. यामुळेच असे मानले जात आहे की, यावेळी बांगलादेशच्या इतिहासातील सर्वात रोमांचक आणि निर्णायक निवडणूक लढत होऊ शकते.