महिला शेतकरी प्रमाणपत्र २०२६: कोण अर्ज करू शकते, काय फायदे मिळू शकतात? जाणून घ्या संपूर्ण माहिती

By, wankhadepravin - October 22, 2026 07:00:31

0

विशेष प्रतिनिधी

मुंबई : शेतीमध्ये प्रत्यक्ष राबणाऱ्या, मात्र सातबारा उताऱ्यावर नाव नसल्यामुळे शेतकरी म्हणून अधिकृत ओळख मिळवताना अडचणी येणाऱ्या महिलांसाठी महत्त्वाची बातमी आहे. महाराष्ट्र शासनाने ‘महाराष्ट्र महिला शेतकरी सक्षमीकरण अधिनियम, २०२६’ अंतर्गत महिला शेतकरी प्रमाणपत्र देण्याची व्यवस्था सुरू केली आहे. या व्यवस्थेमुळे जमीन स्वतःच्या नावावर नसलेल्या पात्र महिलांनाही महिला शेतकरी म्हणून अधिकृत ओळख मिळवण्याचा मार्ग खुला झाला आहे. कृषी विभागाच्या पोर्टलवर या प्रमाणपत्रासाठी ऑनलाइन अर्ज करण्याची सुविधा उपलब्ध आहे.

राज्यात अनेक महिला पेरणी, लागवड, निंदणी, कापणी, पशुपालन आणि दुग्धव्यवसायासह शेतीशी संबंधित विविध कामांमध्ये महत्त्वाची भूमिका बजावतात. मात्र, जमिनीची मालकी पती, वडील, सासरे किंवा कुटुंबातील अन्य सदस्यांच्या नावावर असल्याने त्यांना स्वतंत्र शेतकरी म्हणून ओळख मिळवताना अडचणी येतात. ही अडचण दूर करून शेतीतील महिलांच्या योगदानाची अधिकृत नोंद व्हावी, हा या व्यवस्थेचा प्रमुख उद्देश आहे.

महिला शेतकरी प्रमाणपत्र म्हणजे काय?

महिला शेतकरी प्रमाणपत्र हे शेती किंवा शेतीपूरक व्यवसायात प्रत्यक्ष कार्यरत असलेल्या महिलेला ‘महिला शेतकरी’ म्हणून अधिकृत मान्यता देणारे प्रमाणपत्र आहे. या व्यवस्थेत केवळ जमिनीच्या मालकीऐवजी महिलेचा प्रत्यक्ष कृषी व्यवसायातील सहभाग महत्त्वाचा मानला जातो.

महाराष्ट्र कृषी विभागाच्या पोर्टलनुसार, जमीनमालक महिला, वैध भाडेकरू, बटाईने शेती करणाऱ्या महिला, शेतमजूर आणि शेतीपूरक व्यवसायांमध्ये कार्यरत असलेल्या पात्र महिलांना या प्रमाणपत्रासाठी अर्ज करता येऊ शकतो.

७/१२ वर नाव नसले तरी प्रमाणपत्र मिळू शकते का?

होय. केवळ शेतजमीन महिलेच्या नावावर नाही म्हणून ती या प्रमाणपत्रासाठी आपोआप अपात्र ठरत नाही.

महिला प्रत्यक्ष शेती किंवा कायद्यात समाविष्ट असलेल्या शेतीपूरक व्यवसायात कार्यरत असणे आवश्यक आहे. त्याचबरोबर वय, महाराष्ट्रातील रहिवास आणि संबंधित नियमांनुसार पात्रता पूर्ण करावी लागते.

त्यामुळे जमीन पतीच्या किंवा कुटुंबातील अन्य सदस्याच्या नावावर असली, तरी शेतीत प्रत्यक्ष काम करणाऱ्या महिलेच्या अर्जाचा विचार केला जाऊ शकतो.

कोणत्या महिला अर्ज करू शकतात?

कृषी विभागाच्या पोर्टलवर दिलेल्या पात्रतेनुसार, पुढील अटी महत्त्वाच्या आहेत.
अर्जदार महिला असणे आवश्यक आहे.
वय किमान १८ वर्षे असावे.
महाराष्ट्राची कायम रहिवासी असणे आणि अधिवासाचा पुरावा असणे आवश्यक आहे.
शेती किंवा कायद्यात समाविष्ट असलेल्या कृषीपूरक कामात प्रत्यक्ष सहभाग असावा.
वैध आधार कार्ड आणि सक्रिय मोबाइल क्रमांक आवश्यक आहे.
अर्ज करताना संबंधित कामाचा प्रकार आणि आवश्यक वैयक्तिक माहिती द्यावी लागते. अर्जातील माहिती चुकीची किंवा दिशाभूल करणारी असल्यास अर्ज नामंजूर होऊ शकतो.

कोणत्या शेतीपूरक व्यवसायांचा समावेश?

महिला शेतकरी म्हणून मान्यता मिळवण्यासाठी केवळ पारंपरिक पीक लागवडच नव्हे, तर विविध कृषी आणि शेतीपूरक कामांचाही विचार केला जाऊ शकतो.

पीक लागवड आणि बीजोत्पादन
पशुपालन आणि दुग्धव्यवसाय
कुक्कुटपालन आणि मत्स्यव्यवसाय
मधमाशीपालन
फलोत्पादन आणि पुष्पोत्पादन
रेशीम उद्योग
चारा उत्पादन
शेतीमाल प्रक्रिया आणि मूल्यवर्धन
भाडेतत्त्वावर किंवा बटाईने शेती
शेतीमजुरी आणि इतर पात्र कृषी कामे

या कामांमध्ये प्रत्यक्ष सहभागी असलेल्या महिलांनी अर्ज करण्यापूर्वी पोर्टलवरील पात्रतेच्या अटी तपासाव्यात. <Cite refs={[“turn564594search2″,”turn564594search1”]}/>

महिला शेतकरी प्रमाणपत्रासाठी ऑनलाइन अर्ज कसा कराल?

महिला शेतकरी प्रमाणपत्रासाठी कृषी विभागाने ऑनलाइन अर्जाची सुविधा उपलब्ध करून दिली आहे.

‘सत्ता बदलायची असेल तर निवडणुका जिंका’; रेजीम चेंजच्या मुद्द्यावर फडणवीसांचा विरोधकांना इशारा

अर्ज करण्याची प्रक्रिया :

१. महाराष्ट्र कृषी विभागाच्या महिला शेतकरी प्रमाणपत्र पोर्टलला भेट द्या.

२. अर्जदाराची वैयक्तिक माहिती, गाव, तालुका, जिल्हा आणि संपर्क तपशील भरा.

३. आधार पडताळणी आणि कृषी कामाशी संबंधित माहिती पूर्ण करा.

४. पोर्टलवर मागितलेली आवश्यक माहिती व कागदपत्रे सादर करा.

५. अर्ज सबमिट केल्यानंतर त्याची स्थिती पोर्टलवरील ‘Track Application’ पर्यायातून तपासा.

संगणक किंवा इंटरनेटची सुविधा नसलेल्या महिलांना गावातील सार्वजनिक सेवा केंद्रातून अर्ज करण्यासाठी मदत घेता येऊ शकते. अर्ज करताना अधिकृत पोर्टलवरील सूचनांचे पालन करणे आवश्यक आहे.

प्रमाणपत्र मिळाल्यानंतर कोणते फायदे होऊ शकतात?

महिला शेतकरी म्हणून अधिकृत ओळख मिळाल्यामुळे कृषी क्षेत्रातील विविध सुविधा आणि योजनांपर्यंत पोहोचणे सुलभ होऊ शकते.
कृषी कर्ज आणि संस्थात्मक वित्तीय सुविधांसाठी महिला शेतकरी असल्याचा पुरावा म्हणून उपयोग
पात्रतेनुसार पीक विमा आणि कृषी अनुदान योजनांसाठी अर्ज करताना मदत
कृषी प्रशिक्षण, आधुनिक तंत्रज्ञान आणि मार्गदर्शन मिळवण्यासाठी सुविधा
बियाणे, खते आणि कृषी निविष्ठांशी संबंधित योजनांमध्ये सहभागासाठी मदत
कृषी उत्पादनांची बाजारपेठ, साठवणूक आणि वाहतूक सुविधांशी जोडणी
दुग्धव्यवसाय, पशुपालन आणि इतर शेतीपूरक व्यवसायांसाठी उपलब्ध योजनांची माहिती मिळवणे

मात्र, प्रमाणपत्र मिळाले म्हणजे सर्व सरकारी योजनांचा लाभ आपोआप मिळेल असे नाही. प्रत्येक योजनेचे स्वतंत्र पात्रता निकष, कागदपत्रे आणि अटी लागू राहतील.

अर्जाबाबत मदत कुठे मिळेल?

महिला शेतकरी प्रमाणपत्रासाठी पात्रता, अर्ज किंवा तक्रारींबाबत मार्गदर्शन हवे असल्यास कृषी विभागाच्या पोर्टलवरील मदत अधिकाऱ्याशी संपर्क साधता येईल.

अधिकृत अर्ज पोर्टल: महिला शेतकरी प्रमाणपत्रासाठी अर्ज करा

पात्रता तपासा: अधिकृत पात्रता निकष

मदत क्रमांक: 020-25537865

शेतीत प्रत्यक्ष योगदान देणाऱ्या महिलांना स्वतंत्र ओळख मिळवून देण्याच्या दृष्टीने ही व्यवस्था महत्त्वाची ठरू शकते. त्यामुळे जमीन स्वतःच्या नावावर नसलेल्या, मात्र शेती किंवा शेतीपूरक व्यवसायात कार्यरत असलेल्या पात्र महिलांनी अधिकृत नियम तपासून अर्ज करावा.