Sonia Gandhi : सोनिया म्हणाल्या- खामेनींच्या हत्येवर दिल्लीचे मौन आश्चर्यकारक; ही तटस्थता नव्हे, तर जबाबदारीपासून पळ

By, Pravin Wankhade - March 4, 2026 09:30:58

0

वृत्तसंस्था

नवी दिल्ली : Sonia Gandhi काँग्रेसच्या राज्यसभा खासदार सोनिया गांधी यांनी इराणचे सर्वोच्च नेते खामेनी यांच्या मृत्यूवर भारत सरकारच्या शांततेबद्दल तीव्र प्रश्न उपस्थित केला आहे. त्यांनी म्हटले – ही शांतता तटस्थता नाही, तर जबाबदारीपासून पळ काढणे आहे. सोनिया गांधींचा संपादकीय लेख आज इंडियन एक्सप्रेसमध्ये प्रसिद्ध झाला आहे.Sonia Gandhi

त्यांनी लिहिले – 1 मार्च रोजी इराणने पुष्टी केली की त्यांचे सर्वोच्च नेते अयातुल्ला खामेनी यांची एक दिवसापूर्वी अमेरिका आणि इस्रायलच्या लक्ष्यित हल्ल्यात हत्या करण्यात आली. सध्या सुरू असलेल्या राजनैतिक चर्चेदरम्यान कोणत्याही विद्यमान राष्ट्राध्यक्षाची हत्या समकालीन आंतरराष्ट्रीय संबंधांमध्ये गंभीर दुरावा आहे.Sonia Gandhi

दुबईत अडकलेल्या नागरिकांच्या मदतीसाठी मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीसांनी घातले लक्ष, जारी केला व्हॉटसॲप नंबर

सोनिया गांधींनी लिहिले आहे की ही घटना जितकी धक्कादायक आहे, त्याहून अधिक धक्कादायक नवी दिल्लीची शांतता आहे. भारत सरकारने ना हत्येचा निषेध केला आणि ना इराणच्या सार्वभौमत्वाच्या उल्लंघनावर कोणतीही स्पष्ट प्रतिक्रिया दिली आहे.

काँग्रेस खासदारांनी लिहिले की, पंतप्रधान मोदींनी सुरुवातीच्या निवेदनात अमेरिका-इस्रायलच्या मोठ्या हल्ल्याकडे दुर्लक्ष करत केवळ यूएईवरील इराणच्या प्रत्युत्तरादाखल कारवाईचा निषेध केला. नंतर त्यांनी ‘गहरी चिंता’ आणि ‘संवाद व मुत्सद्देगिरी’ याबद्दल बोलले, तर हल्ला त्याच वेळी झाला जेव्हा मुत्सद्देगिरीची प्रक्रिया सुरू होती.

सोनिया गांधींच्या लेखातील 5 महत्त्वाच्या गोष्टी…

1. युद्ध घोषणेशिवाय हत्या

ही हत्या कोणत्याही औपचारिक युद्धाची घोषणा न करता आणि चर्चा प्रक्रिया सुरू असताना करण्यात आली. संयुक्त राष्ट्र चार्टरच्या कलम 2(4) नुसार, कोणत्याही देशाच्या सीमा किंवा त्याच्या राजकीय स्वातंत्र्याविरुद्ध बळाचा वापर करणे किंवा धमकी देणे चुकीचे आहे. एखाद्या विद्यमान राष्ट्राध्यक्षाची लक्ष्यित हत्या (टार्गेट किलिंग) या नियमांच्या विरोधात आहे. जर जगातील सर्वात मोठी लोकशाही देखील यावर आवाज उठवत नसेल, तर आंतरराष्ट्रीय नियम कमकुवत होऊ शकतात.

2. पंतप्रधानांचा इस्रायल दौरा

हत्येच्या अवघ्या 48 तास आधी पंतप्रधान इस्रायल दौऱ्यावरून परतले होते. तेथे त्यांनी बेंजामिन नेतन्याहू सरकारच्या समर्थनाची ग्वाही दिली. गाझा संघर्षात मोठ्या संख्येने सामान्य नागरिक, ज्यात महिला आणि मुलांचा समावेश आहे, मारले गेल्याने जगभरात संताप व्यक्त होत असताना हे घडले.

3. ग्लोबल साउथ आणि ब्रिक्स देशांची भूमिका

ग्लोबल साउथमधील अनेक देशांनी आणि ब्रिक्सचे भागीदार रशिया व चीनने या प्रकरणात अंतर राखले आहे. अशा वेळी भारताचा उघड पाठिंबा, स्पष्ट नैतिक भूमिकेशिवाय, चुकीचा संदेश देऊ शकतो. सोनिया गांधींच्या मते, याचा परिणाम केवळ प्रादेशिक राजकारणापुरता मर्यादित राहणार नाही, तर जगभरात दिसेल.

4. बॉम्बस्फोट आणि लक्ष्यित हत्यांचा निषेध

भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस इराणच्या भूमीवर झालेल्या बॉम्बस्फोटांचा आणि लक्ष्यित हत्यांचा स्पष्ट निषेध करते. हे प्रदेश आणि जगासाठी एक धोकादायक पाऊल आहे. पक्षाच्या इराणच्या जनतेप्रती आणि जगभरातील शिया समुदायाप्रती संवेदना आहेत.

5. संविधानाचा संदर्भ

भारताच्या संविधानाच्या अनुच्छेद 51 मध्ये म्हटले आहे की, देशांमधील वाद संवादाने सोडवले पाहिजेत, सर्व देशांच्या समानतेचा आदर केला पाहिजे आणि कोणाच्याही अंतर्गत बाबींमध्ये हस्तक्षेप करू नये. ही तत्त्वे दीर्घकाळापासून भारताच्या परराष्ट्र धोरणाचा आधार राहिली आहेत. सध्याची शांतता या तत्त्वांशी जुळत नाही.

सोनिया गांधींनी भारत आणि इराणच्या संबंधांचा उल्लेख केला

सोनिया गांधी म्हणाल्या की, 1994 मध्ये OIC च्या काही देशांनी संयुक्त राष्ट्र मानवाधिकार आयोगात काश्मीर प्रश्नावर भारताच्या विरोधात प्रस्ताव आणण्याचा प्रयत्न केला होता. त्यावेळी इराणने महत्त्वाची भूमिका बजावून तो थांबवला, ज्यामुळे काश्मीरचा मुद्दा आंतरराष्ट्रीय स्तरावर पोहोचू शकला नाही.

इराणने पाकिस्तान सीमेजवळील झाहेदानमध्ये भारताला राजनैतिक उपस्थितीची परवानगी दिली, जे ग्वादर बंदर आणि चीन-पाकिस्तान आर्थिक कॉरिडॉरच्या संतुलनासाठी महत्त्वाचे आहे. एप्रिल 2001 मध्ये तत्कालीन पंतप्रधान अटल बिहारी वाजपेयी यांनी तेहरान दौऱ्यात दोन्ही देशांच्या सखोल संबंधांचा पुनरुच्चार केला होता.

सोनिया यांचा इस्रायल-भारत संबंध आणि विश्वासार्हतेचा प्रश्न

सोनिया यांनी लिहिले की, गेल्या काही वर्षांत भारत-इस्रायल संबंध संरक्षण, कृषी आणि तंत्रज्ञान क्षेत्रात वाढले आहेत. भारताचे तेहरान आणि तेल अवीव या दोन्ही देशांशी संबंध आहेत, त्यामुळे तो संयमाचे आवाहन करू शकतो. परंतु हे तेव्हाच शक्य आहे जेव्हा त्याची विश्वासार्हता टिकून राहील आणि तो तत्त्व-आधारित भूमिका घेईल.

सोनिया गांधी म्हणाल्या की, आखाती देशांमध्ये सुमारे एक कोटी भारतीय राहतात आणि काम करतात. आखाती युद्ध, येमेन, इराक आणि सीरियासारख्या संकटांमध्ये भारताने आपल्या नागरिकांचे संरक्षण यासाठी करू शकला, कारण त्याला स्वतंत्र आणि निष्पक्ष देश मानले जात होते, कोणत्याही शक्तीचा प्रतिनिधी नाही.

त्या म्हणाल्या की, स्वातंत्र्यानंतर भारताचे परराष्ट्र धोरण अलिप्ततावादावर आधारित होते, जी निष्क्रिय तटस्थता नव्हती, तर सामरिक स्वायत्तता होती. सध्याची परिस्थिती त्या भूमिकेच्या कमकुवत होण्याचे संकेत देते. जर इराणच्या बाबतीत सार्वभौमत्वाकडे दुर्लक्ष करण्यावर भारत स्पष्टपणे बोलला नाही, तर लहान देश भविष्यात त्याच्यावर कसा विश्वास ठेवतील?

सोनिया गांधींनी संसदेत चर्चेची मागणी केली

सोनिया गांधी म्हणाल्या की, संसदेच्या पुढील बैठकीत इराणचे सर्वोच्च नेते अयातुल्ला अली खामेनी यांच्या लक्ष्यित हत्येवर, त्यावर भारत सरकारचे मौन आणि यामुळे आंतरराष्ट्रीय कायदा व सार्वभौमत्वाच्या सिद्धांतांचे कमकुवत होणे या मुद्द्यांवर खुली चर्चा झाली पाहिजे.

आंतरराष्ट्रीय नियमांचा विनाश आणि पश्चिम आशियातील वाढती अस्थिरता भारताच्या धोरणात्मक आणि नैतिक हितांशी संबंधित आहे.

त्या म्हणाल्या की, भारत दीर्घकाळापासून ‘वसुधैव कुटुंबकम्’ बद्दल बोलत आहे, जो केवळ एक औपचारिक नारा नाही, तर न्याय, संयम आणि संवादाची वचनबद्धता आहे. अशा वेळी जेव्हा नियम-आधारित व्यवस्था दबावाखाली आहे, तेव्हा शांत राहणे म्हणजे जबाबदारीपासून दूर पळणे आहे.