LPG Substitute : स्वयंपाकघरातील गॅसचा पर्याय बनेल इथेनॉल; सरकारकडून खास इथेनॉल-शेगड्यांची निर्मिती; एलपीजीची टंचाईमुळे निर्णय

By, Pravin Wankhade - March 25, 2026 11:00:26

0

वृत्तसंस्था

नवी दिल्ली : LPG Substitute भारतात आता स्वयंपाकाच्या गॅसचे (LPG) अवलंबित्व कमी करण्यासाठी इथेनॉल वापरण्याची तयारी सुरू आहे. सरकार इथेनॉल-आधारित कुकिंग स्टोव्ह (चूल) बनवण्यावर काम करत आहे.LPG Substitute

मंगळवारी अन्न आणि सार्वजनिक वितरण सचिव संजीव चोप्रा यांनी दिल्लीत आयोजित एका कार्यक्रमात ही माहिती दिली.LPG Substitute

त्यांनी सांगितले की, इथेनॉल केवळ गाड्यांसाठीच नाही, तर आता घरांच्या स्वयंपाकघरांसाठीही एक सुरक्षित आणि स्वस्त पर्याय बनू शकतो.LPG Substitute

3000 राजमाता जिजाऊ स्मार्ट बसेसचे महाराष्ट्राला लोकार्पण; बस मध्ये सीसीटीव्ही कॅमेरे जीपीएस सिस्टीम सह अत्याधुनिक सोयींचा समावेश

पश्चिम आशियातील तणावामुळे एलपीजीची टंचाई वाढली

संजीव चोप्रा यांनी सांगितले की, अलीकडच्या काळात पश्चिम आशियाई देशांमध्ये सुरू असलेल्या संघर्षामुळे भारतात गॅसची पुरवठा साखळी प्रभावित झाली आहे.

‘स्ट्रेट ऑफ होर्मुझ’ मार्गे होणारी जहाजांची वाहतूक थांबल्याने जमिनी स्तरावर एलपीजीची कमतरता जाणवत आहे, ज्यामुळे किमतीही वाढल्या आहेत.

याच संकटाकडे पाहता सरकार आता घरगुती स्तरावर तयार होणाऱ्या इथेनॉलला कुकिंग इंधन (स्वयंपाकाचे इंधन) म्हणून प्रोत्साहन देत आहे.

इथेनॉल चुलीचा प्रकल्प सुरुवातीच्या टप्प्यात आहे

सचिवांनी सांगितले की इथेनॉल-आधारित चुलींचे काही सुरुवातीचे मॉडेल तयार करण्यात आले आहेत. तथापि, त्यांनी हे देखील स्पष्ट केले की, हा प्रकल्प अजूनही अगदी सुरुवातीच्या टप्प्यात आहे.

ते म्हणाले, ‘जर आपण याची मोठ्या प्रमाणावर अंमलबजावणी केली, तर आपल्याला हे सुनिश्चित करावे लागेल की ते पूर्णपणे सुरक्षित असावे आणि त्याची उपलब्धता देखील कायम राहावी.’

मॅन्युफॅक्चरिंग प्लांटमध्येच पायलट प्रोजेक्ट सुरू होईल

सरकार याची सप्लाय चेन तपासण्यासाठी एक प्रयोग करणार आहे. या अंतर्गत देशातील इथेनॉल मॅन्युफॅक्चरिंग प्लांटमध्येच इथेनॉल कुकिंगची चाचणी केली जाईल.

यामुळे इंधनाला कोणत्याही अडथळ्याशिवाय घरांपर्यंत कसे पोहोचवता येईल हे समजण्यास मदत होईल.

30% ब्लेंडिंगचे लक्ष्य पूर्ण, आता मागणी वाढवण्यावर भर

देशातील इथेनॉल कार्यक्रमाबाबत चोप्रा यांनी सांगितले की, सप्लायच्या बाबतीत आम्ही चांगले काम केले आहे. आतापर्यंत 30% इथेनॉल ब्लेंडिंग (मिश्रण) चे लक्ष्य गाठले आहे.

आता पुरवठ्याची कोणतीही कमतरता नाही, त्यामुळे सरकारचे लक्ष मागणी वाढवण्यावर आहे. ते म्हणाले, ‘आम्ही डिझेलसोबत इथेनॉलचे मिश्रण आणि टेक्सटाईल बाय-प्रोडक्ट्ससारख्या पर्यायांवर विचार करत आहोत.’

सरकार चांगला तांदूळ देईल, तुटलेल्या तांदळापासून इथेनॉल बनेल

सरकार सार्वजनिक वितरण प्रणाली (PDS) द्वारे दिल्या जाणाऱ्या तांदळाच्या गुणवत्तेतही सुधारणा करत आहे. 5 राज्यांमध्ये एक प्रायोगिक प्रकल्प सुरू करण्यात आला आहे, ज्यात गिरण्यांमधून निघणाऱ्या तांदळात तुटलेल्या तांदळाचे प्रमाण 25% वरून 10% पर्यंत कमी करण्यात आला आहे.

यामुळे रेशन कार्ड धारकांना चांगल्या गुणवत्तेचा तांदूळ मिळेल. या प्रक्रियेदरम्यान जो अतिरिक्त तुटलेला तांदूळ निघेल, तो इथेनॉल बनवणाऱ्या कंपन्यांना पुरवला जाईल.

तुटलेल्या तांदळाचा पुरवठा वाढवण्यावर सरकार विचार करत आहे

इथेनॉल बनवण्यासाठी तुटलेल्या तांदळाची कमी मागणी असल्याबद्दल संजीव चोप्रा म्हणाले की, तेल कंपन्यांकडून (OMC) वाटप कमी झाल्यामुळे असे झाले आहे.

तेल कंपन्यांनी वाटप वाढवताच मागणीची समस्या संपेल, अशी आशा त्यांनी व्यक्त केली. तसेच, एफसीआयच्या तांदळाऐवजी थेट तुटलेल्या तांदळाचा वापर केल्याने इथेनॉल उत्पादनाला आणखी बळकटी मिळेल.