Electricity Bills : कोळशाच्या दरवाढीचा परिणाम: राज्यात वीजदर वाढण्याचे संकेत; कोळसा प्रति मेट्रिक टन 150 रुपयांनी महागला

By, Pravin Wankhade - March 22, 2026 01:00:52

0

विशेष प्रतिनिधी

मुंबई : Electricity Bills महाराष्ट्रात वीजदर वाढण्याची शक्यता निर्माण झाली असून त्यामागचे मुख्य कारण म्हणजे कोळशाच्या किमतीत झालेली वाढ होय. महाराष्ट्र राज्य वीजनिर्मिती कंपनी (महानिर्मिती) च्या २०२४-२५ आर्थिक वर्षाच्या वार्षिक अहवालातून ही बाब स्पष्ट झाली आहे. या अहवालात वीजनिर्मिती खर्च वाढल्याचे नमूद करण्यात आले असून, त्याचा थेट परिणाम ग्राहकांच्या वीजबिलावर होऊ शकतो.Electricity Bills

अहवालानुसार, मागील वर्षाच्या तुलनेत यंदा कोळशाचा वापर वाढला आहे. मागील वर्षी ४४.९१ दशलक्ष मेट्रिक टन इतका कोळसा वापरला गेला होता, तर यंदा हा आकडा ४६.२५ दशलक्ष मेट्रिक टनांवर पोहोचला आहे. याचबरोबर कोळशाच्या किमतीतही वाढ झाली असून प्रति मेट्रिक टन सुमारे १५० रुपयांची (३ टक्के) वाढ झाली आहे. या दरवाढीमुळे वीजनिर्मितीसाठी लागणारा इंधन खर्च २२,६८० कोटी रुपयांवरून वाढून २३,८६३ कोटी रुपयांपर्यंत गेला आहे.Electricity Bills

कौशल्याधारित शिक्षणातून महाराष्ट्राची आत्मनिर्भरतेकडे वाटचाल; रत्न टाटा कौशल्य विद्यापीठात पहिल्या दीक्षांत समारंभात विद्यार्थ्यांना पदव्या प्रदान

वीजनिर्मिती खर्चात झालेली ही वाढ ‘इंधन समायोजन शुल्का’च्या माध्यमातून ग्राहकांकडून वसूल केली जाऊ शकते. वीज नियामक आयोगाच्या नियमांनुसार, इंधन खर्चात वाढ झाल्यास तो खर्च ग्राहकांवर टाकण्याची परवानगी आहे. त्यामुळे पुढील दोन ते तीन महिन्यांत वीजदर वाढण्याची शक्यता तज्ज्ञांनी व्यक्त केली आहे.

दरम्यान, महानिर्मितीच्या आर्थिक स्थितीत काही प्रमाणात सुधारणा झाल्याचेही या अहवालातून दिसून येते. मागील वर्षी कंपनीला केवळ ७.२४ कोटी रुपयांचा नफा झाला होता, तर यंदा हा नफा वाढून ३०४.५८ कोटी रुपयांवर पोहोचला आहे. तसेच कंपनीचे एकूण उत्पन्नही ३३,०८९ कोटी रुपयांवरून १५.८५ टक्क्यांनी वाढून ३८,३३४ कोटी रुपये झाले आहे. मात्र, हा नफा स्थिर आणि सुरक्षित आहे का, याबाबत प्रश्नचिन्ह उपस्थित होत आहे.

तज्ज्ञांच्या मते, वीजनिर्मिती खर्चात इंधनाचा वाटा सुमारे ७० ते ७५ टक्के असतो. त्यामुळे कोळशाच्या किमतीत वाढ झाली की त्याचा थेट परिणाम वीजदरावर होतो. अशा परिस्थितीत, वाढत्या खर्चाचा बोजा ग्राहकांवर टाकला जाण्याची शक्यता अधिक आहे. त्यामुळे वीज ग्राहकांना लवकरच वाढीव बिलाचा सामना करावा लागू शकतो.

अहवालातील आणखी एक चिंताजनक बाब म्हणजे कंपनीवर असलेली मोठ्या प्रमाणातील थकबाकी. महानिर्मितीच्या ताळेबंदात सुमारे ३,००४ कोटी रुपयांची ‘संशयास्पद थकबाकी’ दाखवण्यात आली आहे. ही रक्कम मुख्यतः महावितरण (एमएसईडीसीएल) आणि इतर वीज खरेदीदारांकडून येणे बाकी आहे. ही थकबाकी वसूल होण्याबाबत अनिश्चितता असल्याने कंपनीला यासाठी मोठी आर्थिक तरतूद करावी लागली आहे.

जर ही थकबाकी वेळेत वसूल झाली नाही, तर महानिर्मितीच्या भविष्यातील प्रकल्पांवर तसेच दैनंदिन कामकाजावर परिणाम होऊ शकतो. त्यामुळे एकीकडे वाढता खर्च आणि दुसरीकडे थकबाकीचा ताण अशा दुहेरी संकटाचा सामना कंपनीला करावा लागत आहे.

एकूणच पाहता, कोळशाच्या वाढत्या किमती, वाढलेला वीजनिर्मिती खर्च आणि मोठ्या प्रमाणातील थकबाकी या सर्व घटकांमुळे राज्यातील वीजदर वाढण्याची शक्यता अधिक बळकट झाली आहे. आता सरकार ग्राहकांना दिलासा देणार की हा वाढीचा बोजा थेट जनतेवर टाकला जाणार, याकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे.