वृत्तसंस्था
नवी दिल्ली : Indigo Jet आता खराब दृश्यमानतेतही विमाने सुरक्षितपणे उतरू शकतील. कारण, भारतात पहिल्यांदाच कोणत्याही मोठ्या व्यावसायिक जेटला जमिनीवरून रेडिओ सिग्नल न पाठवता थेट उपग्रह सिग्नलच्या मदतीने सुरक्षितपणे उतरवण्याची यशस्वी चाचणी करण्यात आली आहे.Indigo Jet
विमान वाहतूक नियामक DGCA च्या देखरेखीखाली 27 जून रोजी इंडिगो एअरलाइन्सच्या एअरबस A320 विमानाने स्वदेशी ‘गगन’ नेव्हिगेशन प्रणालीचा वापर करून हे ऐतिहासिक लँडिंग केले. जरी इंडिगोने 2022 मध्ये लहान ATR विमानांवर याची चाचणी केली होती, तरी मोठ्या व्यावसायिक जेटसोबत देशातील ही पहिली यशस्वी चाचणी आहे.Indigo Jet
हे असे समजा
आधी: जसे रस्ता विचारण्यासाठी तुम्हाला प्रत्येक चौकात एखाद्या व्यक्तीची मदत लागते. आता: तुमच्या फोनमध्ये GPS आहे आणि ते थेट उपग्रहावरून रस्ता दाखवत राहते.Indigo Jet
विमानासाठीही असेच घडले. आता त्याला विमानतळावरील रेडिओ उपकरणांवर कमी अवलंबून राहावे लागेल आणि उपग्रह-आधारित ‘गगन’ प्रणाली त्याला अधिक अचूकपणे धावपट्टीपर्यंत पोहोचवेल.
यामुळे काय फायदा होईल?
धुके, पाऊस आणि खराब दृश्यमानतेतही सुरक्षित लँडिंग सोपे होईल.
ज्या विमानतळांवर महागड्या ग्राउंड रेडिओ सिस्टीम नाहीत, तिथेही आधुनिक नेव्हिगेशनची सुविधा उपलब्ध होईल.
पायलटला विमानाची स्थिती अधिक अचूकपणे कळेल, ज्यामुळे सुरक्षितता वाढेल.
स्वदेशी गगन सिस्टीम काय आहे?
गगनचे पूर्ण नाव ‘जीपीएस एडेड जिओ ऑगमेंटेड नेव्हिगेशन (GAGAN)’ असे आहे. ही भारताची स्वतःची सॅटेलाइट-बेस्ड ऑगमेंटेशन सिस्टीम (SBAS) आहे, जी भारतीय अंतराळ संशोधन संस्था (ISRO) आणि भारतीय विमानतळ प्राधिकरण (AAI) यांनी संयुक्तपणे विकसित केली आहे.
गगन, भारताच्या नाविक (NavIC) किंवा अमेरिकेच्या GPS प्रमाणे कोणतीही स्वतंत्र नेव्हिगेशन सिस्टीम नाही, जी थेट स्थान सांगते. उलट, ती आधीपासून अस्तित्वात असलेल्या GPS सिग्नल्समधील त्रुटी आणि चुका दुरुस्त करून त्यांना विमानांसाठी अधिक अचूक आणि विश्वसनीय बनवते.
सॅटेलाइट लँडिंग पारंपरिक प्रणालीपेक्षा कशी वेगळी आहे?
सामान्यतः मोठ्या आणि प्रमुख विमानतळांवर विमाने उतरवण्यासाठी इन्स्ट्रुमेंट लँडिंग सिस्टीम (ILS) वापरली जाते. या अंतर्गत रनवेच्या आसपास महागडी ग्राउंड-बेस्ड उपकरणे आणि रेडिओ बीम लावले जातात, जे वैमानिकाला रनवेचा अचूक मार्ग सांगतात.
याउलट, 27 जून रोजी झालेल्या चाचणीत सॅटेलाइट-आधारित लँडिंग सिस्टम (SLS) वापरण्यात आली. या तंत्रज्ञानात जमिनीवर असलेल्या मोठ्या पायाभूत सुविधांची गरज नसते, तर आकाशातील उपग्रह थेट विमानाला मार्गदर्शन करतात. विमानात बसलेल्या प्रवाशांना या बदलाची अजिबात जाणीव झाली नाही, परंतु विमान वाहतूक सुरक्षा आणि खर्चाच्या दृष्टीने हा एक अत्यंत क्रांतिकारी बदल आहे.
हे तंत्रज्ञान लहान विमानतळांसाठी गेम चेंजर का ठरू शकते?
भारतातील अनेक लहान आणि दुय्यम शहरांमधील विमानतळांवर ILS प्रणाली स्थापित केलेली नाही. याचे कारण म्हणजे त्याची प्रचंड स्थापना खर्च आणि दरमहा देखभालीवर होणारा मोठा खर्च.
सॅटेलाइट-मार्गदर्शित प्रणाली आल्याने आता या लहान विमानतळांवरही खराब हवामान किंवा कमी दृश्यमानतेदरम्यान विमानांची अचूक आणि सुरक्षित लँडिंग करता येईल.
विमान बनवणारी अग्रगण्य कंपनी ‘एअरबस’ नुसार, हे तंत्रज्ञान वैमानिकांना खराब हवामानातही कोणत्याही अतिरिक्त विमानतळ उपकरणांशिवाय स्थिर आणि सरळ अप्रोच (दृष्टिकोन) करण्यास मदत करते. मुख्य प्रणाली निकामी झाल्यास किंवा देखभालीच्या वेळी हे एक उत्कृष्ट बॅकअप म्हणूनही काम करेल.
स्मार्टफोनमधील GPS विमान का उतरवू शकत नाही?
आपल्या स्मार्टफोनमध्ये असलेले GPS काही मीटरपर्यंत अचूकता देते, जे रस्त्यावर मार्ग शोधण्यासाठी ठीक आहे, परंतु ढगांमधून येणाऱ्या वेगवान व्यावसायिक विमानाला सुरक्षितपणे धावपट्टीवर उतरवण्यासाठी पुरेसे नाही.
जेव्हा GPS सिग्नल अवकाशातून जमिनीकडे येतात, तेव्हा वातावरणाच्या वरच्या थरामुळे (आयनोस्फीअर) त्यांच्यात थोडा विलंब आणि गडबड येते. भारतावर ही गडबड अधिक वेगाने बदलते कारण आपला देश इक्वेटोरियल आयनायझेशन ॲनोमलीच्या (विषुववृत्तीय आयनीकरण विसंगती) अगदी खाली येतो. विमानांना अचूक लँडिंगसाठी केवळ अत्यंत अचूक डेटाच नव्हे, तर मिळणारा डेटा 100% योग्य असल्याची हमी देखील आवश्यक असते.
Historical Tech Milestone: Indigo Jet Lands Using Indigenous GAGAN Navigation
महत्वाच्या बातम्या
- नसरापूरच्या नराधमाला फाशीची शिक्षा; निकालाचे पुण्यात स्वागत; महिला शक्ती समूहातर्फे जाहीर सभा
- Karachi : पाकच्या कराचीत पॅरामिलिट्री हेडक्वार्टरवर अतिरेकी हल्ला; 4 सुरक्षा रेंजर्ससह 6 अतिरेकी ठार
- भांडण ठाकरे आणि शिंदेंचे; मुंबई आणि मराठवाड्यात गळती राष्ट्रवादी काँग्रेसला; भरती शिंदे सेनेत!!
- बंडखोर खासदारांच्या विरोधात उद्धव ठाकरेंचा मराठवाडा दौरा; तरीही शिंदे सेनेत कार्यकर्त्यांची भरती!!