वृत्तसंस्था
काठमांडू : Nepal नेपाळने भारतासोबत आधीच सुरू असलेल्या सीमावादाला आणखी वाढवले आहे. त्याने आपल्या नवीन 100-रुपयाच्या नोटेवर जो नकाशा छापला आहे, त्यात लिपुलेख, कालापाणी आणि लिम्पियाधुराला नेपाळचा भाग दाखवले आहे, तर हे तिन्ही प्रदेश भारताच्या सीमेत येतात.Nepal
भारताने या पावलाची तीव्र निंदा केली आहे आणि याला एकतर्फी कारवाई म्हटले आहे, ज्यात ऐतिहासिक तथ्यांकडे दुर्लक्ष केले गेले आहे. परराष्ट्र मंत्रालयाने म्हटले की, अशा दाव्यांमुळे सत्य बदलत नाही. नेपाळने भारताच्या सार्वभौमत्वाचा आणि प्रादेशिक अखंडतेचा आदर केला पाहिजे. असे दावे द्विपक्षीय करारांचे उल्लंघन करतात.Nepal
फक्त 100 रुपयांच्या नोटवर वादग्रस्त नकाशा बनवला आहे
हा नकाशा नोटच्या मध्यभागी फिकट हिरव्या रंगात बनवला आहे. हा नकाशा फक्त ₹100 च्या नोटवर आहे. ₹10, ₹50, ₹500 आणि ₹1000 च्या नोटांवर नाही. बँकेचे म्हणणे आहे की जुन्या ₹100 च्या नोटवरही नकाशा होता, आता तो फक्त सरकारच्या निर्णयानुसार सुधारित करण्यात आला आहे.Nepal
नोटवरील उर्वरित डिझाइनमध्ये डावीकडे माउंट एव्हरेस्ट आहे, तर उजवीकडे नेपाळच्या राष्ट्रीय फुलाचे (गुरांस) वॉटरमार्क आहे. नकाशाजवळ लुंबिनीचा अशोक स्तंभ आहे आणि त्यावर ‘भगवान बुद्धांचे जन्मस्थान’ असे लिहिलेले आहे. तर मागील बाजूस एक शिंगी गेंडा आहे.
या नोटवर जारी करण्याची तारीख 2081 बीएस नमूद केली आहे, जी मागील वर्ष 2024 दर्शवते.
5 वर्षांपूर्वी ओली सरकारने वादग्रस्त नकाशा जारी केला होता
नेपाळने 2020 मध्ये पहिल्यांदा हा सुधारित नकाशा जारी केला होता, ज्याला नंतर संसदेने मंजुरी दिली होती. त्यावेळीही भारताने नेपाळच्या या कृतीला विरोध केला होता आणि याला एकतर्फी निर्णय म्हटले होते. भारताने म्हटले होते की, अशा प्रकारे नकाशा बदलून क्षेत्र वाढवण्याचा प्रयत्न मान्य केला जाणार नाही.
भारताने त्यावेळीही म्हटले होते की, हा एकतर्फी आणि मनमानी दावा आहे, ज्यामुळे जमिनीवरील वास्तविकता बदलत नाही. भारताने स्पष्टपणे सांगितले होते की, हे तिन्ही प्रदेश त्याचेच आहेत आणि नेपाळचा विस्तारवाद स्वीकारला जाणार नाही.
भारत अजूनही या तिन्ही प्रदेशांना आपला भाग मानतो. दोन्ही देश सुमारे 1850 किमीची सीमा सामायिक करतात. ही सीमा भारताच्या 5 राज्यांमधून जाते – सिक्कीम, पश्चिम बंगाल, बिहार, उत्तर प्रदेश आणि उत्तराखंड.
दोन नद्यांनी निश्चित केलेली भारत-नेपाळ सीमा
भारत, नेपाळ आणि चीन सीमेला लागून असलेल्या या प्रदेशात हिमालयातील नद्यांपासून बनलेली एक दरी आहे, जी नेपाळ आणि भारतात वाहणाऱ्या काली किंवा महाकाली नदीचे उगमस्थान आहे. या प्रदेशाला कालापाणी असेही म्हणतात. येथेच लिपुलेख खिंड देखील आहे. येथून वायव्य दिशेला काही अंतरावर आणखी एक खिंड आहे, ज्याला लिंपियाधुरा म्हणतात.
ब्रिटिश आणि नेपाळच्या गोरखा राजा यांच्यात 1816 मध्ये झालेल्या सुगौली करारानुसार, काली नदीद्वारे भारत आणि नेपाळ यांच्यातील सीमा निश्चित करण्यात आली होती. करारानुसार, काली नदीच्या पश्चिमेकडील प्रदेश भारताचा मानला गेला, तर नदीच्या पूर्वेकडील प्रदेश नेपाळचा झाला.
काली नदीच्या उगमस्थानावरून, म्हणजे ती सर्वात आधी कुठून निघते, यावरून दोन्ही देशांमध्ये वाद राहिला आहे. भारत पूर्वेकडील प्रवाहाला काली नदीचा उगम मानतो. तर नेपाळ पश्चिमेकडील प्रवाहाला उगमप्रवाह मानतो आणि याच आधारावर दोन्ही देश कालापाणी प्रदेशावर आपापला दावा करतात.
लिपुलेख खिंडीतून मानसरोवर यात्रा जाते, चिनी सैन्यावर पाळत ठेवणेही सोपे होते
उत्तराखंडमधील पिथौरागढ जिल्ह्यात स्थित कालापाणी हे भारत-नेपाळ-चीन दरम्यान सामरिकदृष्ट्या अत्यंत महत्त्वाचे ट्राय-जंक्शन आहे.
कालापाणीतून भारत खूप सहजपणे चिनी सैन्यावर नजर ठेवू शकतो.
भारताने पहिल्यांदा 1962 च्या युद्धात येथे सैन्य तैनात केले होते. या भागाचे महत्त्व लक्षात घेता सध्या येथे भारत-तिबेट सीमा पोलीस (ITBP) तैनात आहे.
भारतातून मानसरोवरला जाणारे यात्रेकरू याच भागातील लिपुलेख खिंडीतून जातात. 1962 मध्ये चीनच्या हल्ल्यानंतर भारताने लिपुलेख खिंड बंद केली होती.
2015 मध्ये चीनसोबत व्यापार आणि मानसरोवर यात्रा सुलभ करण्यासाठी ती पुन्हा उघडण्यात आली.
मे 2020 मध्ये भारताने कैलास मानसरोवर यात्रा सुलभ करण्यासाठी पिथौरागढ ते लिपुलेख खिंडीपर्यंत 80 किमी लांबीच्या नवीन रस्त्याचे उद्घाटन केले होते, ज्यावरून नेपाळने नाराजी व्यक्त केली होती.
Nepal Currency Map Dispute Lipulekh Kalapani Limpiyadhura India Photos Videos Report
महत्वाच्या बातम्या
- ठाकरे बंधूंची शिवतीर्थावर चर्चा, माध्यमांनी उडविले पतंग; संदीप देशपांडेंनी काटली कन्नी!!
- SIR Duty BLO : 22 दिवसांत 7 राज्यांमध्ये 25 बीएलओंचा मृत्यू; मध्य प्रदेशात सर्वाधिक 9 लोकांचा बळी गेला
- Supreme Court : ऑनलाइन गेमिंग नियमनावर केंद्राचे सर्वोच्च न्यायालयात उत्तर; म्हटले – मनी गेमिंग ॲप्सचा टेरर फायनान्सशी संबंध
- हातात लाल पुस्तक नाचवणे म्हणजे संविधानाचे रक्षण नाही; राहुल गांधींवर वंचित बहुजन आघाडीचे टीकास्त्र