वृत्तसंस्था
दोहा : Hormuz कतार हे पर्शियन गल्फमध्ये (फारसच्या आखातात) असलेले एक छोटे वाळवंटी राष्ट्र होते, जिथे बहुतेक लोक मोती काढणे आणि समुद्राशी संबंधित लहान-सहान व्यवसायांवर अवलंबून होते. नंतर नैसर्गिक वायूने या देशाचे नशीब पूर्णपणे बदलले.Hormuz
कतारने 90 च्या दशकात मोठ्या प्रमाणावर LNG (लिक्विफाइड नॅचरल गॅस) तयार करून होर्मुझच्या सामुद्रधुनीमार्गे जगभरात पाठवायला सुरुवात केली. यामुळे त्याला दरवर्षी अब्जावधी डॉलर्सची कमाई होऊ लागली. फक्त 30 वर्षांत ते जगातील सर्वात श्रीमंत देशांपैकी एक बनले.Hormuz
पण 28 फेब्रुवारीनंतर अचानक सर्व काही बदलले. युद्ध सुरू झाल्यानंतर होर्मुझची सामुद्रधुनी बंद झाली आणि कतारचा जगाशी संपर्क जवळजवळ तुटला आहे. युद्ध आणि तणावाच्या बातम्यांनी पर्यटन आणि व्यवसायावरही परिणाम केला आहे. यामुळे देशात मंदीचा धोका वाढला आहे.
भारतही कतारकडून मोठ्या प्रमाणात नैसर्गिक वायू खरेदी करतो. विविध अहवालानुसार, भारताच्या एकूण LNG आयातीपैकी सुमारे 40% ते 47% हिस्सा कतारमधून आला आहे.
वायूला द्रवरूपात बदलले, मग नशीब बदलले
कतारमध्ये 1971 मध्ये नॉर्थ फील्ड नावाचा प्रचंड वायू साठा सापडला होता. याला जगातील सर्वात मोठ्या नैसर्गिक वायू साठ्यांपैकी एक मानले जाते. तेव्हा जगात बहुतेक देशांपर्यंत वायू पाइपलाइनद्वारे पोहोचवला जात होता.
समस्या अशी होती की, कतार हा एक छोटा आखाती देश आहे आणि तिथून थेट युरोप किंवा आशियापर्यंत पाइपलाइन टाकणे खूप महाग आणि कठीण होते. तेव्हा कतारने एक मोठा डाव खेळला. त्याने आपला नैसर्गिक वायू खूप थंड करून द्रव, म्हणजेच लिक्विड बनवण्याचे तंत्रज्ञान अवलंबले.
यात वायूला सुमारे मायनस 162 अंश सेल्सिअसपर्यंत थंड केले जाते. इतके थंड झाल्यावर वायू आकुंचन पावून द्रव बनतो आणि त्याचा आकार सुमारे 600 पट लहान होतो. यालाच LNG म्हणजेच लिक्विफाइड नॅचरल गॅस म्हणतात. यामुळे वायूला पाइपलाइनऐवजी जहाजांद्वारे जगभरात पाठवणे शक्य झाले.
30 वर्षांपूर्वी जपानला पाठवली LNG ची पहिली खेप
इथूनच कतार एक ऊर्जा महासत्ता म्हणून उदयास आला. 1996 मध्ये जपानला 60 हजार टन LNG ची पहिली खेप पाठवण्यात आली. त्यानंतर उत्पादन वेगाने वाढले आणि 2010 पर्यंत कतारची क्षमता वार्षिक 7.7 कोटी टनांपर्यंत पोहोचली.
कतारची 60 टक्क्यांहून अधिक कमाई वायू आणि संबंधित व्यवसायातून होत राहिली. या कमाईने कतारच्या वाळवंटाचे चित्र बदलले. जिथे एकेकाळी कच्च्या सडका आणि रिकामी वाळूमय मैदाने होती, तिथे आज उंचच उंच कॉर्पोरेट इमारती, रुंद रस्ते आणि आधुनिक शहरे उभी आहेत.
शहरांमध्ये अशी सिंचन व्यवस्था तयार करण्यात आली की वाळवंटाच्या मध्यभागीही हिरवळ, गवत आणि चमकदार फुले दिसू लागली. दोहासारखी शहरे आधुनिक महानगरांमध्ये बदलली.
कतारने मेट्रो नेटवर्क तयार केले, जे राजधानी दोहाला उत्तरेकडील लुसैल शहराशी जोडते. लुसैलमध्ये पॅरिससारख्या डिझाइनचा एक विशाल मॉल बांधण्यात आला आणि कृत्रिम बर्फाचे थीम पार्क देखील तयार करण्यात आले.
कतारने 2022 मध्ये जगातील सर्वात महागडा फुटबॉल विश्वचषक आयोजित केला. एवढेच नाही, तर त्याने सुमारे 600 अब्ज डॉलरचा सॉवरेन वेल्थ फंड तयार केला, ज्याने लंडनच्या हीथ्रो विमानतळ, न्यूयॉर्कच्या एम्पायर स्टेट बिल्डिंग आणि जगभरातील मोठ्या मालमत्तांमध्ये गुंतवणूक केली.
रस लाफान शहर उभारल्यानंतर कतार श्रीमंत झाला
कतारच्या आर्थिक यशात रस लाफानची खूप मोठी भूमिका राहिली आहे. याला कतारच्या गॅस अर्थव्यवस्थेचे हृदय मानले जाते. दोहापासून 80 किमी उत्तरेकडील वाळवंटात वसलेल्या या औद्योगिक शहरामुळे कतार जगातील सर्वात मोठ्या LNG निर्यातदारांपैकी एक बनला.
हे 100 चौरस मैलांपेक्षा जास्त क्षेत्रात पसरलेले आहे. येथे गॅस प्रोसेसिंग आणि LNG प्लांट उभारले आहेत. दोहाच्या दक्षिण भागात समुद्रकिनारी एक लांब औद्योगिक पट्टा तयार करण्यात आला आहे, जिथे गॅसपासून अमोनिया आणि खत तयार केले जाते.
1990 ते 2010 दरम्यान कतारची अर्थव्यवस्था दरवर्षी सरासरी 13 टक्के दराने वाढली. या जलद विकासासाठी देशाने मोठ्या संख्येने परदेशी मजूर आणि व्यावसायिक कर्मचाऱ्यांना बोलावले. आज कतारच्या 32 लाख लोकसंख्येपैकी सुमारे 90 टक्के लोक परदेशी नागरिक आहेत.
हे यश आणखी वाढवण्यासाठी कतारने 2019 मध्ये घोषणा केली की, तो 2027 पर्यंत LNG उत्पादन क्षमता वाढवून वार्षिक 12.6 कोटी टन करेल. युद्धापूर्वी त्याची क्षमता सुमारे 7.7 कोटी टन होती. हा विस्तार जगातील सर्वात मोठ्या ऊर्जा प्रकल्पांपैकी एक मानला जात होता. पण युद्धामुळे हे सर्व थांबले आहे.
Qatar Gas Exports Halted as Strait of Hormuz Closes; Economy Could Shrink by 8.6%
महत्वाच्या बातम्या
- महाराष्ट्रात मुख्यमंत्री फेलोशिपसाठी अर्ज प्रक्रिया सुरू; प्रशासनाच्या बरोबर काम करायची मोठी संधी
- महाराष्ट्रातल्या सहा तीर्थक्षेत्रांना मिळणार विकासाची नवी झळाळी; भीमाशंकर, परळी वैजनाथ, घृष्णेश्वराचा समावेश!!
- NIA : भारतात घुसखोरी केल्यानंतर दहशतवादी हेअर ट्रान्सप्लांट करण्यासाठी पोहोचला, स्लीपर सेल नेटवर्क तयार करण्यासाठी आला होता
- Kamal Haasan : कमल हासन तामिळनाडूचे मुख्यमंत्री विजय यांना भेटले, 6 मागण्या ठेवल्या; म्हटले – सरकारी ओटीटी प्लॅटफॉर्म सुरू करा