आसामच्या जोरहाट येथील रौरिया एअरबेसवर शनिवारी सकाळी हवाई दलाचे एक विमान कोसळले. या अपघातात वैमानिकासह पाच जणांचा मृत्यू झाला. मृतांमध्ये स्क्वॉड्रन लीडर प्रशांत सिंग, फ्लाईट लेफ्टनंट शुभम कुमार, सार्जंट जितेंद्र शर्मा, अग्निवीरवायू खेमाराम कुमावत आणि अग्निवीरवायू दानिश आलम यांचा समावेश आहे. एक सह-वैमानिक जखमी झाला आहे.
मध्यपूर्वेत सुरू असलेल्या तणावाच्या पार्श्वभूमीवर अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष Donald Trump यांनी एक मोठा दावा केला आहे. अमेरिका आणि इराण यांच्यात दीर्घकाळापासून चर्चेत असलेला महत्त्वाचा करार 14 जून रोजी होणार असून, त्यानंतर जागतिक व्यापारासाठी अत्यंत महत्त्वाची असलेली Strait of Hormuz तातडीने खुली केली जाईल, असे ट्रम्प यांनी म्हटले आहे.
पश्चिम आशियातील युद्धजन्य परिस्थितीदरम्यान एक मोठे राजनैतिक नाट्य समोर आले आहे. अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी इराणविरोधातील नियोजित लष्करी कारवाया थांबवून तेहरानसोबत संभाव्य शांतता कराराच्या दिशेने वाटचाल सुरू असल्याचे संकेत दिल्याने इस्रायलचे पंतप्रधान बेंजामिन नेतान्याहू यांनाही धक्का बसल्याची चर्चा सुरू झाली आहे.
जगातील सर्वात श्रीमंत उद्योजक म्हणून ओळख असलेले Elon Musk यांनी आता आणखी एक ऐतिहासिक विक्रम आपल्या नावावर केला आहे. स्पेसएक्सच्या जबरदस्त मूल्यवाढीनंतर मस्क यांची एकूण संपत्ती 1.1 ट्रिलियन डॉलरच्या (सुमारे 92 लाख कोटी रुपये) पुढे गेल्याचे सांगितले जात असून, त्यामुळे ते जगातील पहिले ‘ट्रिलियनेअर’ बनल्याची चर्चा सुरू झाली आहे.
पाकिस्तान आणि अफगाणिस्तानमधील तणाव पुन्हा एकदा उफाळून आला आहे. पाकिस्तानने अफगाणिस्तानातील सीमावर्ती भागांवर केलेल्या हवाई हल्ल्यांमध्ये किमान 13 जणांचा मृत्यू झाला असून त्यामध्ये 11 लहान मुलांचा समावेश असल्याचा दावा तालिबान सरकारने केला आहे. याशिवाय 14 जण जखमी झाले असून त्यामध्ये महिला आणि मुलांचा समावेश आहे.
अमेरिकेने संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषदेत (UNSC) पाकिस्तान आणि चीनच्या बलुचिस्तान लिबरेशन आर्मी (BLA) आणि मजीद ब्रिगेडला जागतिक दहशतवादी संघटना घोषित करण्याच्या प्रस्तावाला रोखले आहे. फ्रान्स आणि ब्रिटननेही या प्रस्तावाला पाठिंबा दिला नाही.
फिलिपिन्सच्या दक्षिण भागात आलेल्या शक्तिशाली 7.8 तीव्रतेच्या भूकंपानंतर दोन दिवस उलटून गेले असले, तरी परिस्थिती अद्याप सामान्य झालेली नाही. मुख्य भूकंपानंतर सतत येणाऱ्या आफ्टरशॉक्समुळे नागरिकांमध्ये भीतीचे वातावरण कायम आहे. अधिकृत माहितीनुसार, आतापर्यंत तब्बल 2,100 हून अधिक आफ्टरशॉक्सची नोंद झाली असून मृतांचा आकडा 45 वर पोहोचला आहे.
अमेरिका आणि चीनमधील तणाव पुन्हा वाढण्याची चिन्हे दिसत आहेत. अमेरिकेच्या संरक्षण विभागाने (पेंटागॉन) अनेक मोठ्या चिनी कंपन्यांचा समावेश “चीनच्या लष्कराशी संबंधित कंपन्या” (Chinese Military Companies) यादीत केला आहे. या निर्णयामुळे जगातील काही सर्वात मोठ्या तंत्रज्ञान, इलेक्ट्रिक वाहन, सौर ऊर्जा आणि बॅटरी कंपन्यांवर अमेरिकेतील निर्बंधांचे सावट निर्माण झाले आहे.
अमेरिका आणि इराण यांच्यातील अणुकरारावरून पुन्हा एकदा शाब्दिक युद्ध रंगले आहे. अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी सातव्यांदा दावा करत, “इराणसोबत पुढील दोन ते तीन दिवसांत करार होऊ शकतो,” असे म्हटले आहे. मात्र, इराणने हा दावा फेटाळून लावत उलट ट्रम्प प्रशासनावरच गंभीर आरोप केले आहेत. “करार होण्यामध्ये सर्वात मोठा अडथळा अमेरिका असून ट्रम्पनाच प्रत्यक्षात करार नको आहे,” असे इराणच्या अधिकाऱ्यांनी म्हटले आहे.
एकेकाळी मध्यपूर्वेतील महत्त्वाची आर्थिक शक्ती मानल्या जाणाऱ्या इराणमध्ये आता सामान्य नागरिकांना भाकरी, दूध, तांदूळ आणि स्वयंपाकाचे तेल यांसारख्या अत्यावश्यक वस्तूही उधारीवर किंवा हप्त्यांवर खरेदी करावी लागत आहेत. वाढती महागाई, अमेरिकन निर्बंध, दीर्घकालीन आर्थिक संकट आणि अलीकडील अमेरिका-इराण-इस्रायल संघर्षामुळे इराणची अर्थव्यवस्था गंभीर अडचणीत सापडली आहे. उधारीवर अवलंबून आहेत. आहे. तफावत झपाट्याने वाढत आहे. आणि वाहतूक मार्गांवरील तणावामुळे इराणच्या अर्थव्यवस्थेवर अतिरिक्त दबाव निर्माण झाला आहे. असल्याचे अर्थतज्ज्ञांचे मत आहे.
पाकिस्तानव्याप्त काश्मीरमध्ये (PoK) आरक्षण आणि राजकीय प्रतिनिधित्वाच्या मुद्द्यावरून मोठा हिंसक संघर्ष उफाळून आला आहे. आंदोलक आणि सुरक्षा दलांमध्ये झालेल्या चकमकीत चार पोलीस अधिकारी आणि तीन आंदोलकांचा मृत्यू झाला असून 70 हून अधिक जण जखमी झाले आहेत. या घटनेमुळे संपूर्ण पाकिस्तानव्याप्त काश्मीरमध्ये तणावाचे वातावरण निर्माण झाले आहे.
फिलिपिन्समध्ये सोमवारी सकाळी अत्यंत शक्तिशाली भूकंपाचे धक्के जाणवले. अमेरिकन भूगर्भ सर्वेक्षण संस्थेनुसार (USGS), भूकंपाची तीव्रता रिश्टर स्केलवर 8.2 इतकी नोंदवण्यात आली. भूकंपाचा केंद्रबिंदू फिलिपिन्सच्या दक्षिणेकडील मिंडानाओ (Mindanao) बेटाजवळ समुद्रात होता.
मध्यपूर्वेतील संघर्ष पुन्हा तीव्र होत असताना अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष Donald Trump आणि इस्रायलचे पंतप्रधान Benjamin Netanyahu यांच्यातील मतभेद चर्चेत आले आहेत. इराणकडून इस्रायलवर क्षेपणास्त्र हल्ला झाल्यानंतर ट्रम्प यांनी नेतान्याहूंना प्रत्युत्तरात्मक कारवाई टाळण्याचा सल्ला दिला होता. मात्र त्यानंतर काही तासांतच इस्रायलने इराणमधील लष्करी लक्ष्यांवर हवाई हल्ले केल्याचे वृत्त आहे.
भारत-नेपाळ सीमावाद आणि चीनच्या वाढत्या प्रभावाच्या पार्श्वभूमीवर नवी सुरक्षा चिंता समोर आली आहे. नेपाळने चीनच्या मदतीने भारत-नेपाळ सीमेच्या काही संवेदनशील भागांमध्ये आधुनिक देखरेख प्रणाली आणि हायटेक कॅमेरे बसवल्याचे वृत्त समोर आले आहे. या कॅमेऱ्यांमुळे उत्तराखंड सीमेजवळील हालचालींवर लक्ष ठेवले जात असल्याची चर्चा सुरू झाली आहे.
चीनचे राष्ट्राध्यक्ष Xi Jinping पुढील आठवड्यात उत्तर कोरियाच्या दौऱ्यावर जाणार असून तेथील सर्वोच्च नेते Kim Jong Un यांच्यासोबत महत्त्वपूर्ण बैठक घेणार आहेत. जवळपास सात वर्षांनंतर जिनपिंग उत्तर कोरियाला भेट देत असल्याने या दौऱ्याकडे जागतिक राजकारणाच्या दृष्टीने अत्यंत महत्त्वाची घटना म्हणून पाहिले जात आहे.
अमेरिका आणि इस्रायल हे जगातील सर्वात जवळचे मित्रदेश मानले जात असले तरी दोन्ही देशांमधील गुप्तचर हालचालींवरून नवा वाद निर्माण झाला आहे. अमेरिकेच्या संरक्षण विभागाने (Pentagon) आणि गुप्तचर यंत्रणांनी इस्रायलकडून अमेरिकेतील संवेदनशील घडामोडींवर हेरगिरी केली जात असल्याच्या आरोपांकडे गांभीर्याने पाहण्यास सुरुवात केल्याचे वृत्त आहे.
अमेरिकेने इराणविरोधातील ‘मॅक्सिमम प्रेशर’ मोहीम आणखी तीव्र करत ऊर्जा, वित्तीय आणि बँकिंग नेटवर्कशी संबंधित नव्या निर्बंधांची घोषणा केली आहे. इराणच्या तेल आणि एलपीजी निर्यातीसाठी वापरल्या जाणाऱ्या कंपन्या, जहाजे आणि आर्थिक व्यवहार सुलभ करणाऱ्या संस्थांवर कारवाई करण्यात आली आहे. यानंतर इराणनेही तीव्र प्रतिक्रिया देत अमेरिकेच्या दबावाला झुकणार नसल्याचा इशारा दिला आहे.
रशियाचे अध्यक्ष Vladimir Putin यांनी जगाच्या आर्थिक समीकरणांमध्ये मोठा बदल होत असल्याचा दावा करत BRICS समूह आता G-7 देशांपेक्षा अधिक प्रभावशाली आर्थिक शक्ती बनल्याचे म्हटले आहे. सेंट पीटर्सबर्ग आंतरराष्ट्रीय आर्थिक मंचात (SPIEF) बोलताना त्यांनी भारताचे विशेष कौतुक केले आणि भारताने परकीय दबावाला बळी न पडता स्वतंत्र परराष्ट्र धोरण कायम ठेवले असल्याचे सांगितले.
अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष Donald Trump यांनी भारत-अमेरिका व्यापार संबंधांबाबत पुन्हा एकदा मोठे वक्तव्य केले आहे. भारताने अनेक वर्षे अमेरिकेचा व्यापारात फायदा घेतला, अमेरिकन कंपन्यांवर मोठे आयात शुल्क लादले, मात्र आता परिस्थिती बदलली असून अमेरिका भारतासोबतच्या व्यापारातून मोठी कमाई करत असल्याचा दावा ट्रम्प यांनी केला आहे.
उत्तर कोरियाचे सर्वोच्च नेते किम जोंग उन यांनी नव्याने उभारण्यात येत असलेल्या अणुऊर्जा प्रकल्पाची पाहणी करत देशाची अणुक्षमता आणखी वाढवण्याचे संकेत दिले आहेत. अण्वस्त्र कार्यक्रमाला अधिक बळकटी देण्याच्या प्रयत्नांचा भाग म्हणून हा प्रकल्प महत्त्वाचा मानला जात असून किम यांनी अधिक उत्पादन क्षमता निर्माण करण्यावर भर दिला आहे.
इराणचे माजी सर्वोच्च नेते अयातुल्ला अली खामेनी यांच्या अंत्यसंस्काराची तयारी अंतिम टप्प्यात पोहोचली असून या कार्यक्रमाला अभूतपूर्व गर्दी होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे. इराणी प्रशासनाच्या अंदाजानुसार, राजधानी तेहरानमध्येच सुमारे २ कोटी लोक उपस्थित राहू शकतात. त्यामुळे हा कार्यक्रम जगातील सर्वात मोठ्या अंत्ययात्रांपैकी एक ठरू शकतो.
वाहतूक क्षेत्रात नवा इतिहास रचण्याच्या दिशेने इजिप्तने मोठे पाऊल टाकले आहे. राजधानी कैरो आणि आसपासच्या भागांना जोडणारे जगातील सर्वात मोठे चालकविरहित मोनोरेल जाळे उभारले जात असून या प्रकल्पामुळे इजिप्तची गणना आधुनिक सार्वजनिक वाहतूक व्यवस्थेतील अग्रगण्य देशांमध्ये होणार आहे. विशेष म्हणजे, लांबी आणि व्याप्तीच्या बाबतीत हा प्रकल्प चीनमधील अनेक मोठ्या मोनोरेल प्रकल्पांनाही मागे टाकणार असल्याचा दावा केला जात आहे.
कर्करोगावरील उपचारांच्या क्षेत्रात चीन झपाट्याने पुढे जात असल्याचे आणखी एक उदाहरण समोर आले आहे. एका चीनी जैवतंत्रज्ञान कंपनीने विकसित केलेल्या नव्या कर्करोगविरोधी औषधाची अमेरिकेतील रुग्णांवर चाचणी घेण्याची प्रक्रिया सुरू केली आहे. यामुळे जागतिक औषध उद्योगात चीनच्या वाढत्या प्रभावाची पुन्हा एकदा चर्चा सुरू झाली आहे.
कर्करोगावरील उपचारांच्या क्षेत्रात चीन झपाट्याने पुढे जात असल्याचे आणखी एक उदाहरण समोर आले आहे. एका चीनी जैवतंत्रज्ञान कंपनीने विकसित केलेल्या नव्या कर्करोगविरोधी औषधाची अमेरिकेतील रुग्णांवर चाचणी घेण्याची प्रक्रिया सुरू केली आहे. यामुळे जागतिक औषध उद्योगात चीनच्या वाढत्या प्रभावाची पुन्हा एकदा चर्चा सुरू झाली आहे.
अमेरिकेतील स्थलांतर धोरण पुन्हा एकदा चर्चेत आले आहे. अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांच्या प्रशासनाने स्थलांतरितांसाठी उपलब्ध असलेल्या काही सुविधा, कायदेशीर प्रक्रिया आणि मदत यंत्रणांवर निर्बंध आणण्याची भूमिका घेतल्याने स्थलांतरित समुदाय आणि मानवाधिकार संघटनांमध्ये चिंता वाढली आहे. विशेषतः आश्रय मागणारे नागरिक, तात्पुरत्या व्हिसावर राहणारे परदेशी नागरिक आणि कायमस्वरूपी वास्तव्याची प्रतीक्षा करणाऱ्यांवर या बदलांचा मोठा परिणाम होऊ शकतो.