दक्षिण आशियातील बदलत्या भू-राजकीय समीकरणांमध्ये नेपाळ आणि चीन यांच्यातील वाढती जवळीक भारतासाठी चिंतेचा विषय बनत आहे. भारत दौरा संपताच नेपाळचे परराष्ट्रमंत्री शिशिर खनाल यांनी चीनचा दौरा करून सीमापार रेल्वे, वीज ग्रीड आणि संपर्क प्रकल्पांना गती देण्याचे संकेत दिले आहेत. विशेष म्हणजे, चीन या प्रकल्पांना आपल्या महत्त्वाकांक्षी ‘बेल्ट अँड रोड इनिशिएटिव्ह’ (बीआरआय)चा भाग मानत आहे.
पाकिस्तानमध्ये 9 वर्षांची ऑस्ट्रेलियन मुलगी हानिया अहमदचा पोलिसांच्या गोळीबारात मृत्यू झाला. हानिया आपल्या कुटुंबासोबत पाकिस्तानला फिरायला आली होती.
टेस्ला आणि स्पेसएक्सचे CEO एलॉन मस्क यांनी, त्यांचे यश सरकारी मदतीमुळे आहे असे म्हणणाऱ्या दाव्यांना पूर्णपणे फेटाळून लावले आहे. मस्क यांनी सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्म X वर अमेरिकन सिनेटर्समध्ये सुरू असलेल्या चर्चेत हस्तक्षेप करत एका ताज्या लेखाला पूर्णपणे खोटे ठरवले.
भारत-पाकिस्तान तणावाच्या काळात पाकिस्तानच्या बाजूने उघडपणे उभे राहिलेल्या तुर्कीला त्याची मोठी आर्थिक किंमत मोजावी लागल्याचे आता समोर आले आहे. भारताने तुर्कीशी संबंधित विमानतळ सेवा कंपनीवर कारवाई केल्यानंतर तब्बल ४,३०० कोटी रुपयांचे नुकसान झाल्याची कबुली कंपनीच्या प्रमुखांनी दिली आहे. विशेष म्हणजे, भारतातून बाहेर पडल्यानंतर जवळपास वर्षभराने कंपनीने पहिल्यांदाच या निर्णयामुळे झालेल्या फटक्याबाबत सार्वजनिकपणे भाष्य केले आहे.
अमेरिकेने इराणशी केलेल्या करारावर अमेरिकेतल्याच विरोधी पक्षांनी म्हणजेच डेमोक्रॅटिक पार्टीच्या नेत्यांनी जोरदार टीकास्त्र सोडले असतानाच अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी मात्र अमेरिका इराण यांच्यातल्या कराराचे समर्थन करण्यासाठी G7 या आंतरराष्ट्रीय संघटनेच्या मंचाचा वापर केला.
ब्रिटनचे पंतप्रधान कीर स्टार्मर यांनी 16 वर्षांखालील मुलांसाठी सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मवर बंदी घालण्याची घोषणा केली आहे. सरकारचे म्हणणे आहे की, हे पाऊल मुलांची ऑनलाइन सुरक्षा वाढवण्यासाठी, मानसिक आरोग्याचे रक्षण करण्यासाठी आणि सोशल मीडियाच्या व्यसनापासून वाचवण्यासाठी उचलले जात आहे.
ब्रिटनच्या नॅशनल क्राईम एजन्सी (NCA) ने रशियन शॅडो फ्लीटशी संबंधित तेल टँकर SMYRTOS वर कारवाई करताना 38 वर्षीय भारतीय नागरिकाला अटक केली आहे. त्याच्यावर रशियाशी संबंधित निर्बंधांचे उल्लंघन केल्याचा संशय आहे.
गेल्या काही महिन्यांपासून मध्य पूर्वेत सुरू असलेल्या अमेरिका-इराण संघर्षाबाबत मोठी घडामोड समोर आली आहे. दोन्ही देशांनी युद्ध थांबवण्यासाठी सामंजस्य करारावर (एमओयू) स्वाक्षरी केल्याचा दावा करण्यात आला आहे. त्यामुळे चार महिन्यांपासून सुरू असलेल्या तणावाला पूर्णविराम मिळण्याची शक्यता निर्माण झाली असली, तरी अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांच्या ताज्या वक्तव्यामुळे या कराराबाबतचा सस्पेन्स आणखी वाढला आहे.
चीनने ब्रेन-कॉम्प्युटर इंटरफेस (BCI) तंत्रज्ञान व्यावसायिक बनवण्याच्या शर्यतीत एलॉन मस्कच्या न्यूरालिंक कंपनीला मागे टाकले आहे. चीनने यशस्वी क्लिनिकल चाचण्यांनंतर जगातील पहिल्या व्यावसायिक वापरासाठीच्या ‘NEO’ ब्रेन चिपला मंजुरी दिली आहे.
बांगलादेशातील गायबांधा जिल्ह्यात 82 फूट उंच राम मूर्तीचा प्रकल्प कट्टरपंथीयांच्या दबावानंतर थांबवण्यात आला आहे. ही मूर्ती श्री श्री राधा गोविंद आणि काली मंदिर परिसरात उभारली जात होती. मंदिर समितीने याला जातीय सलोखा राखण्यासाठी तात्पुरती स्थगिती म्हटले आहे, परंतु याचे खरे कारण कट्टरपंथी संघटनांचा दबाव असल्याचे सांगितले जात आहे.
अमेरिका आणि इराण यांच्यातील वैर जवळपास चार दशकांहून अधिक काळ चालत आले आहे. अणुकार्यक्रम, आर्थिक निर्बंध, आखाती प्रदेशातील संघर्ष, इस्रायल-इराण तणाव आणि होर्मुझ सामुद्रधुनीवरील वर्चस्व यामुळे दोन्ही देश अनेकदा युद्धाच्या उंबरठ्यावर पोहोचले. मात्र आता अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी केलेल्या घोषणेमुळे जगाचे लक्ष एका संभाव्य ऐतिहासिक कराराकडे लागले आहे.
अमेरिका आणि इराण रविवारी शस्त्रसंधी, म्हणजेच सीझफायर करारापर्यंत पोहोचले. अमेरिकन राष्ट्राध्यक्ष ट्रम्प यांनी सोशल मीडियावर लिहिले की, इराणसोबतचा करार आता पूर्ण झाला आहे. तर इराणने निवेदन जारी करून सांगितले की, अमेरिकेसोबत अनेक महिने चाललेल्या प्रदिर्घ व कठीण वाटाघाटीनंतर दोन्ही देशांनी एका सामंजस्य कराराला, म्हणजेच एमओयूला अंतिम रूप दिले आहे.
अरबी समुद्रात मोठ्या सागरी दुर्घटनेची शक्यता भारतीय नौदलाने वेळेवर हाणून पाडली आहे. संयुक्त अरब अमिरातीतील फुजैराहहून कोचीकडे येणाऱ्या एका तेलवाहू जहाजात जिवंत क्षेपणास्त्र अडकलेले असल्याचे समोर आल्यानंतर नौदलाने धाडसी मोहीम राबवत ते सुरक्षितपणे बाहेर काढले. तब्बल 2 हजार किलोमीटरचा प्रवास हे जहाज क्षेपणास्त्रासह करत भारतात पोहोचले होते.
आसामच्या जोरहाट येथील रौरिया एअरबेसवर शनिवारी सकाळी हवाई दलाचे एक विमान कोसळले. या अपघातात वैमानिकासह पाच जणांचा मृत्यू झाला. मृतांमध्ये स्क्वॉड्रन लीडर प्रशांत सिंग, फ्लाईट लेफ्टनंट शुभम कुमार, सार्जंट जितेंद्र शर्मा, अग्निवीरवायू खेमाराम कुमावत आणि अग्निवीरवायू दानिश आलम यांचा समावेश आहे. एक सह-वैमानिक जखमी झाला आहे.
मध्यपूर्वेत सुरू असलेल्या तणावाच्या पार्श्वभूमीवर अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष Donald Trump यांनी एक मोठा दावा केला आहे. अमेरिका आणि इराण यांच्यात दीर्घकाळापासून चर्चेत असलेला महत्त्वाचा करार 14 जून रोजी होणार असून, त्यानंतर जागतिक व्यापारासाठी अत्यंत महत्त्वाची असलेली Strait of Hormuz तातडीने खुली केली जाईल, असे ट्रम्प यांनी म्हटले आहे.
पश्चिम आशियातील युद्धजन्य परिस्थितीदरम्यान एक मोठे राजनैतिक नाट्य समोर आले आहे. अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी इराणविरोधातील नियोजित लष्करी कारवाया थांबवून तेहरानसोबत संभाव्य शांतता कराराच्या दिशेने वाटचाल सुरू असल्याचे संकेत दिल्याने इस्रायलचे पंतप्रधान बेंजामिन नेतान्याहू यांनाही धक्का बसल्याची चर्चा सुरू झाली आहे.
जगातील सर्वात श्रीमंत उद्योजक म्हणून ओळख असलेले Elon Musk यांनी आता आणखी एक ऐतिहासिक विक्रम आपल्या नावावर केला आहे. स्पेसएक्सच्या जबरदस्त मूल्यवाढीनंतर मस्क यांची एकूण संपत्ती 1.1 ट्रिलियन डॉलरच्या (सुमारे 92 लाख कोटी रुपये) पुढे गेल्याचे सांगितले जात असून, त्यामुळे ते जगातील पहिले ‘ट्रिलियनेअर’ बनल्याची चर्चा सुरू झाली आहे.
पाकिस्तान आणि अफगाणिस्तानमधील तणाव पुन्हा एकदा उफाळून आला आहे. पाकिस्तानने अफगाणिस्तानातील सीमावर्ती भागांवर केलेल्या हवाई हल्ल्यांमध्ये किमान 13 जणांचा मृत्यू झाला असून त्यामध्ये 11 लहान मुलांचा समावेश असल्याचा दावा तालिबान सरकारने केला आहे. याशिवाय 14 जण जखमी झाले असून त्यामध्ये महिला आणि मुलांचा समावेश आहे.
अमेरिकेने संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषदेत (UNSC) पाकिस्तान आणि चीनच्या बलुचिस्तान लिबरेशन आर्मी (BLA) आणि मजीद ब्रिगेडला जागतिक दहशतवादी संघटना घोषित करण्याच्या प्रस्तावाला रोखले आहे. फ्रान्स आणि ब्रिटननेही या प्रस्तावाला पाठिंबा दिला नाही.
फिलिपिन्सच्या दक्षिण भागात आलेल्या शक्तिशाली 7.8 तीव्रतेच्या भूकंपानंतर दोन दिवस उलटून गेले असले, तरी परिस्थिती अद्याप सामान्य झालेली नाही. मुख्य भूकंपानंतर सतत येणाऱ्या आफ्टरशॉक्समुळे नागरिकांमध्ये भीतीचे वातावरण कायम आहे. अधिकृत माहितीनुसार, आतापर्यंत तब्बल 2,100 हून अधिक आफ्टरशॉक्सची नोंद झाली असून मृतांचा आकडा 45 वर पोहोचला आहे.
अमेरिका आणि चीनमधील तणाव पुन्हा वाढण्याची चिन्हे दिसत आहेत. अमेरिकेच्या संरक्षण विभागाने (पेंटागॉन) अनेक मोठ्या चिनी कंपन्यांचा समावेश “चीनच्या लष्कराशी संबंधित कंपन्या” (Chinese Military Companies) यादीत केला आहे. या निर्णयामुळे जगातील काही सर्वात मोठ्या तंत्रज्ञान, इलेक्ट्रिक वाहन, सौर ऊर्जा आणि बॅटरी कंपन्यांवर अमेरिकेतील निर्बंधांचे सावट निर्माण झाले आहे.
अमेरिका आणि इराण यांच्यातील अणुकरारावरून पुन्हा एकदा शाब्दिक युद्ध रंगले आहे. अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी सातव्यांदा दावा करत, “इराणसोबत पुढील दोन ते तीन दिवसांत करार होऊ शकतो,” असे म्हटले आहे. मात्र, इराणने हा दावा फेटाळून लावत उलट ट्रम्प प्रशासनावरच गंभीर आरोप केले आहेत. “करार होण्यामध्ये सर्वात मोठा अडथळा अमेरिका असून ट्रम्पनाच प्रत्यक्षात करार नको आहे,” असे इराणच्या अधिकाऱ्यांनी म्हटले आहे.
एकेकाळी मध्यपूर्वेतील महत्त्वाची आर्थिक शक्ती मानल्या जाणाऱ्या इराणमध्ये आता सामान्य नागरिकांना भाकरी, दूध, तांदूळ आणि स्वयंपाकाचे तेल यांसारख्या अत्यावश्यक वस्तूही उधारीवर किंवा हप्त्यांवर खरेदी करावी लागत आहेत. वाढती महागाई, अमेरिकन निर्बंध, दीर्घकालीन आर्थिक संकट आणि अलीकडील अमेरिका-इराण-इस्रायल संघर्षामुळे इराणची अर्थव्यवस्था गंभीर अडचणीत सापडली आहे. उधारीवर अवलंबून आहेत. आहे. तफावत झपाट्याने वाढत आहे. आणि वाहतूक मार्गांवरील तणावामुळे इराणच्या अर्थव्यवस्थेवर अतिरिक्त दबाव निर्माण झाला आहे. असल्याचे अर्थतज्ज्ञांचे मत आहे.
पाकिस्तानव्याप्त काश्मीरमध्ये (PoK) आरक्षण आणि राजकीय प्रतिनिधित्वाच्या मुद्द्यावरून मोठा हिंसक संघर्ष उफाळून आला आहे. आंदोलक आणि सुरक्षा दलांमध्ये झालेल्या चकमकीत चार पोलीस अधिकारी आणि तीन आंदोलकांचा मृत्यू झाला असून 70 हून अधिक जण जखमी झाले आहेत. या घटनेमुळे संपूर्ण पाकिस्तानव्याप्त काश्मीरमध्ये तणावाचे वातावरण निर्माण झाले आहे.
फिलिपिन्समध्ये सोमवारी सकाळी अत्यंत शक्तिशाली भूकंपाचे धक्के जाणवले. अमेरिकन भूगर्भ सर्वेक्षण संस्थेनुसार (USGS), भूकंपाची तीव्रता रिश्टर स्केलवर 8.2 इतकी नोंदवण्यात आली. भूकंपाचा केंद्रबिंदू फिलिपिन्सच्या दक्षिणेकडील मिंडानाओ (Mindanao) बेटाजवळ समुद्रात होता.