महाराष्ट्रातच नव्हे तर भारतभर ‘वडा पाव’ला : 100 चौरस फूट ते 100 कोटींचा थक्क करणारा ‘जंबो’ प्रवास ; धीरज गुप्ता यांची मेक इन इंडिया ‘ किंग ‘ स्टोरी

  • २३ ऑगस्ट म्हणजे जागतिक वडापाव दिन… हो म्हणजे असाही दिवस असतो का असा तुम्हाला प्रश्न पडला असेल तर त्याचे उत्तर ‘हो’ असे आहे. अनेक मुंबईकरांसाठी नाश्ता, लंच, डिनर असं सगळं काही म्हणजे वडापाव. जगभरामध्ये बॉम्बे बर्गर म्हणूनही वडापाव ओळखला जातो. आज जगभरामध्ये वडापाव पोहचला आहे. मात्र मुंबईकराइतके वडापावचे महत्व इतर कोणालाही समजणार नाही हेही खरचं.

  • १९६६ साली दादर स्टेशनाबाहेर अशोक वैद्य यांच्या खाद्यपदार्थाच्या गाडीवर वडापावचा जन्म झाला असं मानलं जातं. याच काळात दादरमध्येच सुधाकर म्हात्रेंचा वडापावही सुरू झाल्याचं जुने मुंबईकर सांगतात.

  • १९७० ते १९८० च्या काळामध्ये मुंबईतील गिरण्या बंद पडू लागल्याने अनेक तरुण वडापावच्या गाडीकडे रोजगाराचे आणि पोट भरण्याचे साधन म्हणून बघू लागले. त्यानंतर हळूहळू गल्लोगल्ली वडापावच्या गाड्या दिसू लागल्या.

  • अशीच एक कहाणी आहे जंबोकिंगच्या धीरज गुप्ता यांची . देशभरातील 114 फ्रँचाइजीसह मुंबई, पुणे, इंदूर आणि लखनऊसह इतर शहरांमध्ये प्रसिद्ध 100 square feet to 100 crore stunning ‘jumbo’ journey; Dheeraj Gupta’s Make in India ‘King’ Story

विशेष प्रतिनिधी

मुंबई: महाराष्ट्र आणि वडा पाव हे एक अतूट नातं. ब्रेकफास्ट असो दुपारचे भोजन असो संध्याकाळचा नाश्ता आणि कधीकधी जाताना सहजच जीभेला पडलेली वडा पावची भूरळ…सर्व काही. स्ट्रीट फूड असूनही जाम प्रसिद्ध! आणि सर्वसामान्यांना परवडणारे . त्यासोबत तळलेली मिरची, चटणी आणि सॉस म्हणजे सोनेपे सुहागा…या  डिशची चव कधीही बोअर होत नाही आणि जर आपण मुंबईला भेट दिली आणि वडा पाव खाल्ला नाही तर हा मुंबई शहराचा सपशेल अनादर मानला जाईल…

याच प्रसिद्ध वडा पावला जंबो करण्याच श्रेय जातं धीरज गुप्ता (46) यांन …त्यांना या साध्या स्नॅक्सच्या पराक्रमाची माहिती होती. त्यांनी हा वडा पाव देशाच्या विविध भागात नेला आणि मॅकडोनल्ड्स, डोमिनोस आणि पिझ्झा हटमध्ये असलेल्या पाश्चात्य खाद्यपदार्थांच्या बरोबरीने वाढवला. 2 लाख रुपयांच्या सुरुवातीच्या गुंतवणूकीसह धीरजने जंबोकिंग बर्गरची सुरुवात केली असून ती आता 100 कोटी रुपयांची व्यवसायिक संस्था बनली आहे.



1998 मध्ये धीरजने नुकताच बिझिनेस मॅनेजमेंटचा अभ्यासक्रम पूर्ण केला होता आणि मॅक्डोनाल्ड्स आणि डोमिनोजने भारतात प्रवेश करून दोन वर्षे झाली होती.

“महाविद्यालयानंतर लवकरच मला भारतीय मिठाईंचे उत्पादन व वितरण यासाठी लॉजिस्टिकिकल बेस स्थापन करायचा होता. मला खात्री होती की चॉकलेटसारखी पॅक केलेली भारतीय मिठाई एक चांगले उत्पादन ठरेल.भारतातील मिठाई उद्योग एक असंघटित क्षेत्र होता आणि मी हे चित्र बदलण्याचा निर्णय घेतला. दुर्दैवाने, कल्पना कधीच सत्यात उतरली नाही”असे धीरज सांगतात.

पूर्णपणे व्यवसायाची कल्पना सोडून देण्यापूर्वी दोन वर्षांत त्यांना जवळपास 50 लाख रुपयांचे नुकसान झाले. “मी विविध स्त्रोतांकडून पैसे घेतले होते आणि यशस्वी व्यवसायात बदलण्याचा प्रयत्न करत होतो. यासाठी मी अनेक कल्पनांचा शोध घेत होतो. सोबतच मी मॅक्डोनल्ड्स आणि डोमिनोजच्या यशाकडे डोळे बंद करून देखील दुर्लक्ष करू शकत नव्हतो.  दृढ संकल्प करून मी मिठाई व्यवसायाच्या कल्पनेला निरोप दिला आणि आंतरराष्ट्रीय दिग्गजांच्या धर्तीवर क्विक सर्व्हिस रेस्टॉरंट (क्यूएसआर) व्यवसाय उभारण्यावर लक्ष केंद्रित करण्याचा निर्णय घेतला.”
मॅकडोनाल्डच्या बर्गरच्या लोकप्रियतेमुळे प्रेरित होऊन धीरजने वडा पाव निवडले.2001 मध्ये, त्यांनी दोन लाख रुपयांचे कर्ज घेतले आणि जंबोकिंग सुरू करण्यासाठी मालाड रेल्वे स्थानकाबाहेर 100 ते 200 चौरस फूट जागा भाड्याने घेतली आणि स्वच्छ आणि नव्याने बनवलेल्या वडा पाव विक्रीला सुरवात केली. बाजारात असलेल्या वडा पावच्या तुलनेत हा जंबो वडा पाव आकारात 20 टक्के मोठा होता.

“ सुरुवातीच्या यशाने मला आत्मविश्वास दिला. जंबॉकिंगच्या लोकप्रियतेत वाढ झाली हे पाहून, प्रतिस्पर्धींनी ‘जंबो वडा पाव’ असे म्हणत आमच्या मॉडेलची काॅपी काढली. परंतु आमच्या आउटलेट्सच्या वाढत्या संख्येमुळे ग्राहकांना ओरिजनल ओळखणे सहज शक्य झाले.”

धीरज म्हणतात की आउटलेट्स उघडल्याने त्यांना क्विक रेस्टॉरंटच्या कामकाजाची माहिती मिळाली. “मी ब्रँड विकसित करत असताना, जागतिक क्यूएसआर ब्रँड पोझिशनिंग आणि मार्केटींगद्वारे यशस्वी कसे होतात, ग्राहकांना खेचण्यासाठी त्यांची रणनिती काय कशी तयार केली आणि एकाच उत्पादनावर मोठ्या प्रमाणात अर्थव्यवस्था निर्माण करण्यावर जोरदार लक्ष केंद्रित करण्यामागील कारणे शोधाण्यास मी सुरवात केली.  आम्ही ब्रेड आणि बटाटे यांचे प्रमाण वाढवत असताना आमच्या फ्रँचायझीच्या कुटुंबात देखील वाढ झाली आहे. आमची पहिली दोन नावीन्यपूर्ण उत्पादन म्हणजे सेझवान जंबोकिंग आणि छोले जंबोकिंग ”.

“ग्लोबल क्यूएसआर जायंट्सच्या बिझिनेस मॉडेल्सचे निरीक्षण करून जंबबॉकिंग तयार केले गेले आहे. माझे संशोधन आणि अनुभवांनी या प्रक्रियेस मदत केली. अल राईज आणि जॅक ट्राउट यांची पुस्तके ‘फोकस’ आणि ‘पोझिशनिंग – द बॅटल फॉर युअर माइंड’ ही पुस्तके वाचण्यासाठी मी नवोदित उद्योजकांना प्रोत्साहित करेन ,माझ्या प्रवासात या गोष्टींनी मला मदत केली आहे. ”

सबवे फ्रँचायझी मॉडेल स्विकारत जगभरात 78,000 स्टोअर्स त्यांनी तयार केले. धीरजने मुंबईत यशाची चव घेतली असली तरी देशातील इतर भागात या व्यवसायाला आव्हानांचा सामना करावा लागला.

मुंबईत जंबोकिंग किऑस्क

“प्रत्येक नवीन उपक्रमात अनेक आव्हानांचा सामना करावा लागतो; आमचा व्यवसाय 2010 नंतरच्या दशकात वाढला तब्बल 10 वर्षांच्या अथक परिश्रमानंतर .सुरुवातीच्या गुंतवणूकीमुळे आम्हाला 32 स्टोअर वाढवण्यास मदत झाली. 2007 मध्ये आम्ही 5.5 कोटी रुपयांच्या उलाढालीकडे लक्ष वेधले होते आणि अगदी गुंतवणूकीची एक छोटी फेरी उभी केली. 2008 साली आम्ही 45 आऊटलेट्स तयार केले ”

सध्या, जंबोकिंगमध्ये वडा पाव आणि बर्गरचे प्रकार मिळतात, जसे की टँगी मेक्सिकन, कॉर्न पालक, नाचोस, चीज ग्रील्ड, बिग क्रंच, तंदुरी पनीर आणि क्रिस्पी वेज आणि अलीकडेच सादर केलेला मॅक आणि चीज बर्गर. त्यासह रॅप्स, मिल्क शेक, आईस्क्रीम आणि फ्राई देखील येथे मिळतात. 114 फ्रँचाइजीसह मुंबई, पुणे, इंदूर आणि लखनऊसह इतर शहरांमध्ये स्टोअर उपलब्ध आहेत. धीरजने मार्च 2022 पर्यंत देशभरात 180 आउटलेट्स तयार करण्याचे उद्दीष्ट ठेवले आहे.

भारतीय बर्गरमध्ये आरोग्यदायी पर्याय सादर करण्याबाबत विचारले असता ते म्हणतात, “आम्ही ब्राऊन ब्रेडची ओळख करून दिली, पण ती जमली नाही ”

धीरजने उद्योजकांना सल्ला दिला की त्यांनी त्यांच्या व्यवसायाकडे लक्ष दिले पाहिजे आणि शिस्तबद्ध दृष्टिकोन बाळगला पाहिजे. पर्याय वाढवण्याऐवजी एका पाककृतीवर एकत्रित प्रयत्न करणे आणि त्यात सुधारणा करणे नेहमीच चांगले. यासाठी धैर्याची आवश्यकता आहे, परंतु या प्रयत्नामुळे दीर्घकाळ टिकून राहण्यास मदत होईल.

100 square feet to 100 crore stunning ‘jumbo’ journey; Dheeraj Gupta’s Make in India ‘King’ Story

    Leave Your Comment

    Your email address will not be published.*